Merhaba sevgili öğrencilerim, 4. Sınıf Fen Bilimleri dersimize hoş geldiniz! Ben öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte 5. Ünite sonu değerlendirme sorularına göz atalım ve cevaplarını adım adım, anlayacağımız şekilde bulalım. Hazır mısınız? Harika, o zaman başlayalım!
1. Yandaki ışık kaynakları arasında ne fark vardır? Aşağıdaki noktalı yerlere yazalım.
Merhaba çocuklar, bu soruda bize iki farklı ışık kaynağı gösterilmiş: bir mum ve bir ampul. İkisi de etrafımızı aydınlatır ama aralarında önemli bir fark var. Gelin birlikte inceleyelim.
Adım 1: Görseldeki ilk ışık kaynağı bir mum. Mum, yandığında alevi sayesinde ışık verir. Bu, çok eski zamanlardan beri kullanılan bir aydınlatma aracıdır.
Adım 2: İkinci ışık kaynağımız ise bir ampul. Ampul, elektrik enerjisini kullanarak ışık üreten, daha modern ve teknolojik bir aydınlatma aracıdır.
Sonuç: Aralarındaki en temel fark şudur: Mum, yanma olayı ile ışık verirken; ampul ise elektrik enerjisi kullanarak ışık verir. Her ikisi de insanlar tarafından yapıldığı için yapay ışık kaynağıdır. Ancak çalışma prensipleri tamamen farklıdır.
2. Emre, aydınlatma araçlarını tasarruflu kullanmanın aile ve ülke ekonomisine hiçbir katkısı olmayacağını düşünüyor. Emre’ye bu düşüncesinin yanlış olduğunu örneklerle anlatalım.
Emre’nin düşüncesi pek doğru değil gibi, değil mi? Hadi gelin, ona neden yanlış düşündüğünü güzel örneklerle anlatalım.
Sevgili Emre, aydınlatma araçlarını tasarruflu kullanmak hem ailemiz hem de ülkemiz için çok önemlidir.
- Aile Ekonomisine Katkısı: Evimizde kullandığımız elektrik için her ay fatura öderiz. Eğer odadan çıkarken lambayı kapatırsak, daha az elektrik harcarız. Bu da ay sonunda elektrik faturasının daha az gelmesi demektir. Faturadan artan parayla ailemiz başka ihtiyaçlarını karşılayabilir. Mesela o parayla kendine güzel bir kitap alabilirsin!
- Ülke Ekonomisine Katkısı: Sadece bizim evimizde değil, ülkedeki bütün evlerde tasarruf yapıldığını bir düşün. Milyonlarca ev daha az elektrik kullanırsa, ülkemiz elektrik üretmek için daha az para harcar. Elektrik üretmek için kullandığımız doğal gaz gibi kaynakların çoğunu başka ülkelerden satın alıyoruz. Tasarruf sayesinde bu kaynaklara daha az para öderiz ve o parayı okullar, hastaneler, yollar yapmak için kullanabiliriz. Yani senin küçücük bir hareketin, aslında ülkemize kocaman bir iyilik yapıyor!
3. Işığın göz sağlığına olumsuz etkilerini azaltabilmek için alabileceğimiz önlemlerden üçünü aşağıdaki noktalı yerlere yazalım.
Gözlerimiz bizim için çok değerli. Onları ışığın zararlı etkilerinden korumak için bazı basit kurallara uymalıyız. İşte bunlardan üç tanesi:
- 1. Güneş gibi çok güçlü ışık kaynaklarına çıplak gözle doğrudan bakmamalıyız. Bu, gözlerimize kalıcı hasarlar verebilir.
- 2. Kitap okurken veya ders çalışırken ışığın doğru yönden ve yeterli seviyede gelmesine dikkat etmeliyiz. Işık, doğrudan gözümüze değil, okuduğumuz kitaba gelmelidir. Çok az ya da çok parlak ışıkta okumak gözlerimizi yorar.
- 3. Televizyon, tablet veya bilgisayar ekranına çok uzun süre ve çok yakından bakmamalıyız. Özellikle karanlık bir odada sadece ekrana bakmak göz sağlığımız için zararlıdır. Belli aralıklarla gözlerimizi dinlendirmeliyiz.
4. Aşağıdaki noktalı yerlere ışık kirliliğinin çevreye olumsuz etkileriyle ilgili iki örnek yazalım.
Çocuklar, gereksiz ve yanlış yerde kullanılan ışık, ışık kirliliğine neden olur. Bu durum sadece bizi değil, diğer canlıları da olumsuz etkiler. İşte size iki önemli örnek:
- Örnek 1: Deniz kaplumbağaları (caretta caretta), yumurtadan çıktıklarında denize ulaşmak için ayın deniz üzerindeki yansımasını takip ederler. Ancak sahile yakın yerlerdeki şehir ışıkları, yavruların yönünü şaşırtır. Denize gideceklerine, şehrin ışıklarına doğru giderek hayatlarını kaybederler.
- Örnek 2: Geceleri gökyüzünü izlemeyi sever misiniz? Şehirlerdeki aşırı aydınlatma yüzünden gökyüzü sürekli parlak görünür ve bu yüzden yıldızları net bir şekilde göremeyiz. Bu durum, gökyüzünü inceleyen bilim insanlarının (astronomların) işini de zorlaştırır.
5. Yanda görselleri verilen ses kaynakları arasında ne fark vardır? Aşağıdaki noktalı yerlere yazalım.
Bu soruda da bir kasetçalar (veya radyo) ile kulaklıklı bir müzik çalar görüyoruz. İkisi de müzik dinlememizi sağlar ama aralarında önemli bir fark var.
Adım 1: Resimdeki büyük kasetçalar, sesi hoparlörleri aracılığıyla dışarıya verir. Yani, o odada bulunan herkes aynı sesi duyar. Bu, sesi çevreye yayan bir ses kaynağıdır.
Adım 2: Diğer resimdeki kulaklıklı müzik çalar ise sesi doğrudan kulaklık aracılığıyla sadece dinleyen kişinin kulağına iletir. Çevredeki diğer insanlar bu sesi duymaz. Bu, kişisel bir ses kaynağıdır.
Sonuç: Aralarındaki temel fark şudur: Kasetçalar sesi çevreye yayarken, kulaklıklı müzik çalar sesi sadece bir kişiye iletir. Bu sayede kulaklık kullanmak, başkalarını rahatsız etmeden yani ses kirliliği yapmadan müzik dinlememizi sağlar.
Umarım tüm soruları ve cevaplarını güzelce anlamışsınızdır. Unutmayın, Fen Bilimleri etrafımızdaki dünyayı anlamaktır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere