Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin en heyecanlı konularından biri olan fosiller ve madenler hakkında öğrendiklerimizi pekiştirme zamanı. Şimdi, görseldeki “Neler Öğrendik?” bölümündeki boşluk doldurma etkinliğini birlikte, adım adım yapalım.
***
a. Madenler ……………………… olarak kullanılır.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede madenlerin ne işe yaradığını, hangi amaçla kullanıldığını bulmamız isteniyor. Mesela demir madenini çıkarıp ondan araba, buzdolabı gibi eşyalar yaparız. Altın madenini takı yapımında kullanırız. Yani madenleri bir şeyler üretmek için temel malzeme olarak kullanırız.
Adım 2: Kutudaki kelimelere bakalım. Bir ürün yapmak için kullanılan temel malzemeye ne denir? Elbette “ham madde” denir! Madenler, birçok sanayi ürününün ham maddesidir.
Sonuç: Madenler ham madde olarak kullanılır.
***
b. Taşlaşmış eski canlı kalıntılarına ……………………… denir.
Çözüm:
Adım 1: Cümle bize bir tanım veriyor: “taşlaşmış eski canlı kalıntıları”. Milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvanların zamanla taşlaşarak günümüze kadar ulaşan kalıntılarını düşünüyoruz.
Adım 2: Bu tanım, dersimizin ana konularından biri! Yukarıdaki metni de hatırlayalım. Milyonlarca yıl önce ölen canlıların kemik, kabuk gibi sert kısımlarının taşlaşmasına “fosil” adını veriyorduk. Kutudaki kelimeler arasında “fosil” de var.
Sonuç: Taşlaşmış eski canlı kalıntılarına fosil denir.
***
c. Ekonomik değeri olan kayaçlara ……………………… denir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede anahtar kelimelerimiz “ekonomik değeri olan” ve “kayaçlar”. Yani, para eden, alınıp satılabilen değerli kayaçlara ne isim verildiğini bulmalıyız.
Adım 2: Doğadaki her kayaç değerli değildir. Ama altın, gümüş, demir, bor gibi kayaçlar çok değerlidir ve bu yüzden toprağın altından büyük emeklerle çıkarılırlar. Ekonomik değeri olan bu özel kayaçlara biz “maden” diyoruz.
Sonuç: Ekonomik değeri olan kayaçlara maden denir.
***
ç. ……………………… ve ……………………… ülkemizde çıkarılan madenlere örnek olarak verilebilir.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda bizden ülkemizde, yani Türkiye’de çıkarılan iki tane maden örneği isteniyor. Kutudaki kelimelere bakıp hangilerinin maden olduğunu bulmalıyız.
Adım 2: Kutudaki kelimeleri inceleyelim: “taş kömürü” bir madendir ve özellikle Zonguldak ve çevresinde çıkarılır, enerji için kullanılır. “bakır” da önemli bir madendir, elektrik kablolarında ve mutfak eşyalarında kullanılır, ülkemizde Artvin ve Kastamonu gibi yerlerde çıkarılır. O halde bu iki kelime boşluklara çok uygun!
Sonuç:Taş kömürü ve bakır ülkemizde çıkarılan madenlere örnek olarak verilebilir.
***
d. ……………………… kara tabakası ve su tabakasından oluşur.
Çözüm:
Adım 1: Cümle bize, hem karaların (kıtaların, dağların) hem de suların (okyanusların, denizlerin) altında bulunan tabakanın ne olduğunu soruyor. Üzerinde yaşadığımız katmanı düşünelim.
Adım 2: Dünyamızın en dış katmanı, yani gezegenimizin adeta bir kabuk gibi saran katmanı, karalardan ve okyanusların altındaki zeminden oluşur. Bu katmanın adı “yer kabuğu”dur. Kutudaki kelimeler arasında bu seçeneği görüyoruz.
Sonuç:Yer kabuğu kara tabakası ve su tabakasından oluşur.