Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün birlikte görseldeki soruları çözeceğiz. Sosyal Bilgiler dersinde öğrendiklerimizi pekiştireceğimiz bu çözümleme sırasında her adımı dikkatlice inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
9. Aşağıda Türk Kızılayının genel ağ sayfasından bir ekran görüntüsü verilmiştir.
Bu ekran görüntüsünden hareketle Türk Kızılayı ile ilgili;
- I. Yurt içi ve yurt dışından bağış toplar.
- II. Uluslararası alanda faaliyet gösterir.
- III. Bağışlarının tamamını nakdî toplar.
- IV. Doğal kaynaklı afetlerde yardımlarda bulunur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) I ve II
- B) I, II ve IV
- C) II, III ve IV
- D) I, II, III ve IV
Çözüm:
Bu soruda Türk Kızılayı’nın web sitesi ekran görüntüsüne bakarak hangi yargılara ulaşabileceğimize karar vereceğiz. Gelin hep birlikte inceleyelim:
Adım 1: Ekran görüntüsündeki menülere ve görsellere dikkatlice bakalım. “Acil Afet Çadır Bağışı”, “Genel Nakdi Yardım”, “Sevgi Anneden Bohçası Sizden”, “Kalici İyilikler Mahallesi” gibi bölümler, Türk Kızılayı’nın acil durumlarda yardım yaptığını ve farklı yardım kampanyaları yürüttüğünü gösteriyor. Bu da IV. Doğal kaynaklı afetlerde yardımlarda bulunur yargısını destekliyor.
Adım 2: “Bağış Kategorileri” bölümünde “Yurt Dışı Yardımları” seçeneğini görüyoruz. Bu, Türk Kızılayı’nın sadece kendi ülkesinde değil, yurt dışında da faaliyet gösterdiğini gösteriyor. Dolayısıyla II. Uluslararası alanda faaliyet gösterir yargısına ulaşabiliriz.
Adım 3: Yine “Bağış Kategorileri” altında “Eğitim Bağışları”, “Genel Nakdi Bağış”, “Afet Müdahale Bağışları” gibi seçenekler var. Bu çeşitlilik, bağışların sadece nakit olarak değil, farklı şekillerde de kabul edilebileceğini düşündürüyor. Ayrıca “Bağış Yöntemleri” kısmında “Banka Yolu ile Bağış”, “SMS ve Düzeni SMS”, “Online ve Düzeni Bağış” gibi seçenekler de mevcut. Bu da III. Bağışlarının tamamını nakdî toplar yargısının doğru olmadığını gösteriyor. Çünkü farklı bağış yöntemleri var ve sadece nakit toplamak zorunda değiller.
Adım 4: “Bağış Kategorileri”nde “Genel Nakdi Bağış” ve “Yurt Dışı Yardımları” gibi seçenekler bir arada bulunuyor. Bu durum, hem yurt içinden hem de yurt dışından bağış topladıklarını gösteriyor. Bu da I. Yurt içi ve yurt dışından bağış toplar yargısının doğru olduğunu kanıtlıyor.
Adım 5: Şimdiye kadar ulaştığımız doğru yargılar I, II ve IV. Bu seçeneklere baktığımızda B şıkkının doğru olduğunu görüyoruz.
Sonuç: B) I, II ve IV
10. İbn-i Battuta 1330’lu yıllarda Anadolu’da gördüğü Ahileri şu şekilde anlatmaktadır:
Onlar (Ahiler), Anadolu’ya yerleşmiş Türkmenlerin yaşadıkları her yerde, köy, kasaba ve şehirlerde bulunmaktadırlar. Şehirlerine gelen yabancıları misafir etme, onlarla ilgilenme, onların yiyeceklerini ve konaklayacakları yerleri sağlama, onları eşkıyanın ve vurguncunun ellerinden kurtarma gibi konularda bunların eşine dünyada rastlanmaz.
İbn-i Battuta, İbn-i Battuta Seyahatnamesi, I. Cilt, s. 404.
Buna göre esnaf ve sanatkâr olan Ahiler, ticaretin yanı sıra;
- I. güvenlik,
- II. yabancılara yardım,
- III. suçlularla mücadele,
- IV. adalet
alanlarından hangilerinde faaliyetlerde bulunmuşlardır?
- A) III ve IV
- B) I, II ve III
- C) I, II ve IV
- D) I, II, III ve IV
Çözüm:
Bu soruda İbn-i Battuta’nın Ahiler hakkındaki anlatımından yola çıkarak onların hangi alanlarda faaliyet gösterdiğini bulacağız. Haydi metni dikkatlice okuyalım:
Adım 1: Metinde “Şehirlerine gelen yabancıları misafir etme, onlarla ilgilenme, onların yiyeceklerini ve konaklayacakları yerleri sağlama” ifadeleri geçiyor. Bu durum, Ahilerin yabancılara yardım ettiklerini açıkça gösteriyor. Bu nedenle II. yabancılara yardım yargısı doğrudur.
Adım 2: Metinde ayrıca “onları eşkıyanın ve vurguncunun ellerinden kurtarma” ifadesi yer alıyor. Eşkıya ve vurguncular, toplumsal düzeni bozan ve insanlara zarar veren kişilerdir. Onlarla mücadele etmek, toplumsal güvenliği sağlamak anlamına gelir. Bu da I. güvenlik ve III. suçlularla mücadele alanlarıyla doğrudan ilişkilidir. Yani Ahiler bu konularda da aktif olmuşlardır.
Adım 3: Metinde doğrudan “adalet” kelimesi geçmese de, “eşkiya ve vurguncuların ellerinden kurtarma” eylemi, adaletin sağlanmasına yönelik bir çabadır. Çünkü bu tür kişilerin cezalandırılması veya etkisiz hale getirilmesi, adaletin bir parçasıdır. Ancak metindeki ifadeler daha çok güvenlik ve suçlularla mücadele üzerinden bu konuyu vurguluyor. Yine de, bir toplumda güvenlik ve suçlularla mücadele varsa, orada dolaylı olarak adaletin de var olduğunu söyleyebiliriz.
Adım 4: Şimdi seçeneklere bakalım. I, II ve III yargıları metindeki anlatımla doğrudan örtüşüyor. IV. adalet yargısı ise dolaylı olarak da olsa bu faaliyetlerin bir sonucudur.
Adım 5: Metindeki ifadeler en güçlü şekilde I, II ve III yargılarını destekliyor. “Eşkıyanın ve vurguncunun ellerinden kurtarma” ifadesi hem güvenlik hem de suçlularla mücadeleyi içeriyor. Yabancıları misafir etme ve ilgilenme de yabancılara yardım olduğunu gösteriyor. Bu üç madde kesinlikle doğrudur. Dördüncü madde olan “adalet” ise bu faaliyetlerin bir sonucu veya amacı olarak düşünülebilir, ancak metinde doğrudan bu şekilde belirtilmemiş.
Adım 6: Soruda “faaliyetlerde bulunmuşlardır?” diye soruluyor. Metindeki anlatıma göre Ahiler, güvenlik sağlamışlar, yabancılara yardım etmişler ve suçlularla mücadele etmişlerdir. Bu üç madde kesinlikle metinden çıkarılabilir. Adalet ise daha genel bir kavramdır ve bu faaliyetlerin bir parçası olarak görülebilir.
Adım 7: Seçenekleri tekrar gözden geçirelim. Eğer I, II ve III kesin doğruysa, o zaman B şıkkı bu üçünü içeriyor. D şıkkı ise hepsini içeriyor. Metindeki anlatım en net şekilde I, II ve III’ü destekliyor. IV. adalet yargısı da bu faaliyetlerin bir sonucu olarak düşünülebilir, ancak metindeki vurgu daha çok pratik eylemler üzerinde.
Adım 8: Metindeki “eşkiyanın ve vurguncunun ellerinden kurtarma” ifadesi, hem güvenliği sağlamak hem de suçlularla mücadele etmek anlamını taşır. Yabancıları misafir etmek ve ilgilenmek de yabancılara yardımdır. Bu üç madde kesinlikle doğrudur. Adalet ise bu eylemlerin bir sonucu olarak yorumlanabilir. Ancak soruda “faaliyetlerde bulunmuşlardır?” denildiği için, doğrudan metinde belirtilen eylemler önceliklidir.
Adım 9: Bu tür sorularda metinde doğrudan geçen veya çok net çıkarılabilen ifadeler esas alınır. Metin, güvenlik, yabancılara yardım ve suçlularla mücadeleyi açıkça ifade ediyor. Adalet ise bu eylemlerin bir sonucu olarak düşünülebilir.
Sonuç: B) I, II ve III
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız yerleri lütfen sormaktan çekinmeyin!