Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizinle Kâtip Çelebi’yi ve onun önemli eserlerinden birini tanıyacağız. Görseldeki bilgileri inceleyerek soruları birlikte çözeceğiz. Haydi başlayalım!
Kâtip Çelebi (1608-1657)
Kâtip Çelebi, Osmanlı Devleti’nde yaşamış çok yönlü bir bilim insanıdır. Kendisi sadece bir alanda değil, bilim, tarih, coğrafya, din, biyografi ve halk bilimi gibi pek çok alanda eserler vermiştir. Asıl adı Mustafa olan Kâtip Çelebi, bu isimle tanınmış olsa da, aslında “Hacı Halife” ve “Hacı Kalfa” lakaplarıyla da bilinmektedir.
En önemli eserlerinden ikisi “Cihannüma” (Dünya Haritası) ve “Keşfü’z-Zunûn” (Şüphelerin Keşfi)‘dur. Özellikle “Cihannüma” adlı eseri, bir coğrafya başvuru kitabı niteliğindedir. Bu kitapta dünya haritasıyla birlikte Avrupa ve Ana-dolu’ya ait haritalar da bulunmaktadır. Bunların yanı sıra denizler, okyanuslar, göller ve akarsularla ilgili ayrıntılı bilgiler de yer almaktadır. Kâtip Çelebi, kendi zamanına kadar Türk-İslam dünyasında yazılmış kitapları incelemiş, düzenlemiş ve bu eserlere dair bilgiler vermiştir. “Keşfü’z-Zunûn” ise sadece Doğu’da değil, Batı’da da bir başvuru kitabı olmuştur. Bu eserin, İbrahim Müteferrika’nın kurduğu ilk Osmanlı matbaasında basıldığı bilgisi de önemlidir.
Görselde Kâtip Çelebi’nin temsili resmi ve onun çizdiği dünya haritası, yani “Cihannüma”nın bir bölümü yer almaktadır.
? Kâtip Çelebi, çizdiği dünya haritasında hangi kıtalara yer vermiştir?
Bu soruyu cevaplamak için görseldeki haritaya dikkatlice bakmamız gerekiyor. Haritada, dünyayı gösteren iki büyük yarım küre görüyoruz. Bu yarım kürelerde tanıdık kıtalar seçebiliyoruz.
Adım 1: Haritadaki ana kara parçalarına göz atalım.
Adım 2: Haritanın sol tarafındaki yarım kürede, büyük bir kara parçası görüyoruz. Bu, Amerika kıtasıdır. Daha sonra sağdaki yarım küreye baktığımızda ise Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarını seçebiliyoruz.
Adım 3: Metinde de “Avrupa ve Anadolu’ya ait haritalar” ve “dünya haritası”ndan bahsedildiğini görüyoruz. Bu bilgiler de haritada bu kıtaların yer aldığını destekliyor.
Sonuç: Kâtip Çelebi, çizdiği dünya haritasında Amerika, Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarına yer vermiştir.
