Merhaba sevgili öğrencilerim! 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, birlikte 4. Ünite Değerlendirme Sorularını çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
A. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Bilginin korunması, yayılması ve aktarılmasında yazının icat edilmesinin önemi nedir?
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım. Yazının icat edilmesinin bilginin korunması, yayılması ve aktarılması üzerindeki etkilerini anlamamız isteniyor.
Adım 2: Yazı olmasaydı bilgiyi nasıl saklardık? Sözlü olarak aktarırdık. Peki sözlü aktarımda neler olabilir? Bilgiler zamanla değişebilir, kaybolabilir veya eksik aktarılabilir. Yazı sayesinde bilgiler kalıcı hale gelir, daha geniş kitlelere kolayca ulaşır ve nesilden nesile doğru bir şekilde aktarılır.
Çözüm: Yazının icadı, bilgilerin kalıcı olarak kaydedilmesini, daha uzak mesafelere ve daha fazla insana kolayca ulaştırılmasını sağlamıştır. Bu sayede geçmişin bilgileri günümüze ulaşabilmiş, bilim ve kültürün gelişimi hızlanmıştır.
2. Türk-İslam medeniyetinde yetişen bilginler, coğrafya alanında hangi çalışmaları yapmışlardır?
Adım 1: Soru bizden Türk-İslam bilginlerinin coğrafya alanındaki katkılarını öğrenmemizi istiyor.
Adım 2: Bu dönemde yaşamış önemli coğrafyacılar ve onların çalışmaları hakkında bilgi sahibi olmalıyız. Örneğin, İdrisi gibi bilginler önemli haritalar çizmiş, dünya hakkında bilgiler toplamışlardır.
Çözüm: Türk-İslam bilginleri, dünya haritaları çizmişler, seyahatnameler yazmışlar, coğrafi keşiflere katkıda bulunmuşlar ve dönemin coğrafya bilgisini zenginleştirmişlerdir. Örneğin, El-Harizmi ve İdrisi gibi bilim insanları bu alanda önemli çalışmalar yapmışlardır.
3. Buhar makinesinin icadının bilimsel birikime etkilerini açıklayınız.
Adım 1: Soruda, buhar makinesinin icadının bilimsel gelişmelere nasıl bir katkı sağladığı soruluyor.
Adım 2: Buhar makinesi, sanayi devriminin başlamasına yol açan en önemli icatlardan biridir. Bu icat, üretimde devrim yaratmış, yeni teknolojilerin geliştirilmesine zemin hazırlamış ve bilimsel araştırmaların hızlanmasını sağlamıştır.
Çözüm: Buhar makinesinin icadı, sanayi devrimini başlatarak üretimde büyük bir artış sağlamıştır. Bu durum, yeni makinelerin ve teknolojilerin geliştirilmesine öncülük etmiş, bilimsel araştırmaların hızlanmasına ve bilginin daha hızlı yayılmasına katkıda bulunmuştur.
4. Beytü’l-Hikmen’in kurulması Türk-İslam medeniyetindeki bilimsel çalışmaları nasıl etkilemiştir?
Adım 1: Beytü’l-Hikme’nin Türk-İslam bilim hayatına etkisini anlamamız gerekiyor.
Adım 2: Beytü’l-Hikme, Abbasi Halifesi Memun tarafından kurulan önemli bir bilim ve çeviri merkezidir. Burada farklı dillerdeki eserler Arapçaya çevrilmiş, bilimsel çalışmalar yapılmış ve bilginler bir araya gelmiştir. Bu durum, bilginin artmasına ve gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.
Çözüm: Beytü’l-Hikme, önemli bir çeviri ve araştırma merkezi olarak, Yunan, Hint ve Sümer gibi farklı medeniyetlere ait bilimsel eserlerin Arapçaya çevrilmesini sağlamıştır. Bu sayede bilimsel bilgi birikimi artmış, yeni araştırmalar yapılmış ve Türk-İslam medeniyetinde bilimin gelişmesine büyük katkı sağlanmıştır.
5. Galilei’nin engizisyonda iki kez yargılanıp ceza almasını özgür düşünce açısından değerlendiriniz.
Adım 1: Galilei’nin başına gelenleri ve bunun özgür düşünceyle ilişkisini değerlendirmemiz isteniyor.
Adım 2: Galilei, bilimsel gözlemleriyle kilisenin öğretilerine ters düşen sonuçlara ulaşmıştır. O dönemde kilise, bilimsel düşünceyi baskı altına almaya çalışmıştır. Galilei’nin yargılanması, bilimin ve özgür düşüncenin ne kadar zorlu bir süreçten geçtiğini göstermektedir.
Çözüm: Galilei’nin engizisyonda yargılanması, bilimin kilisenin dogmatik düşünceleriyle çatıştığı bir dönemi yansıtır. Bu durum, bilimsel gerçeklerin sorgulanmasının ve özgür düşüncenin ne kadar önemli olduğunu, ancak aynı zamanda bu özgürlüğün nasıl kısıtlanabildiğini göstermesi açısından değerlendirilebilir.
B. Aşağıdaki ifadeleri, verilen kavramlardan uygun olanlarla tamamlayınız (Gerekli yerlerde kavramlara uygun ekler getirebilirsiniz.).
Kavramlar:
- Piri Reis
- İbn-i Sînâ
- Sümer uygarlığı
- İskenderiye Kütüphanesi
- Newton
- Fârâbî
- Mısır uygarlığı
- Kâtip Çelebi
- Galilei
- Beytü’l-Hikme
1. Yazıyı ilk kez ………………………………………………………………………. kullanmıştır.
Adım 1: Yazının ilk kimler tarafından kullanıldığı soruluyor. Kavramlara bakarak bu bilgiyi bulmalıyız.
Adım 2: Yazının ilk kez ortaya çıktığı uygarlık Sümerlerdir.
Çözüm: Yazıyı ilk kez Sümer uygarlığı kullanmıştır.
2. Muallim-i Sânî olarak adlandırılan ……………………………………………………………….. Aristo’nun kitaplarına şerhler yazmıştır.
Adım 1: Muallim-i Sânî lakabıyla bilinen ve Aristo’nun eserlerine yorumlar yapan bilim insanını bulmamız gerekiyor.
Adım 2: Bu lakapla tanınan büyük İslam düşünürü Fârâbî’dir.
Çözüm: Muallim-i Sânî olarak adlandırılan Fârâbî Aristo’nun kitaplarına şerhler yazmıştır.
3. Osmanlı Devleti’nde ilk dünya haritası ……………………………………………………………….. tarafından çizilmiştir.
Adım 1: Osmanlı’da ilk dünya haritasını kimin çizdiği soruluyor.
Adım 2: Osmanlı’nın önemli denizcilerinden ve haritacılarından biri olan Piri Reis, ilk dünya haritasını çizmiştir.
Çözüm: Osmanlı Devleti’nde ilk dünya haritası Piri Reis tarafından çizilmiştir.
4. Kütle çekim kanununu ……………………………………………………………….. bulmuştur.
Adım 1: Kütle çekim kanununu bulan bilim insanını bulmamız isteniyor.
Adım 2: Kütle çekim kanunu ile ünlü olan bilim insanı Newton’dur.
Çözüm: Kütle çekim kanununu Newton bulmuştur.
5. ……………………………………………………………….. Hypatia’nın araştırma yaptığı yerdir.
Adım 1: Hypatia’nın çalışmalarını yürüttüğü yer soruluyor.
Adım 2: Antik çağın önemli kadın bilim insanlarından Hypatia, İskenderiye Kütüphanesi’nde çalışmalar yapmıştır.
Çözüm:İskenderiye Kütüphanesi Hypatia’nın araştırma yaptığı yerdir.
C. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başındaki kutucuklara “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
- 1. Beytü’l-Hikme, el-Memun zamanında kurulmuştur.
Adım 1: Beytü’l-Hikme’nin kuruluş zamanını kontrol etmeliyiz.
Adım 2: Beytü’l-Hikme, Abbasi Halifesi Memun döneminde kurulmuştur. Bu bilgi doğrudur.
Sonuç: D
- 2. Dünya’nın çevresinin dollaşılmasıyla Dünya’nın yuvarlak olduğu bilimsel olarak ispat edilmiştir.
Adım 1: Dünyanın yuvarlak olduğunun ispatı ile ilgili ifadeyi değerlendireceğiz.
Adım 2: Dünyanın çevresinin dolaşılması (örneğin Ferdinand Macellan’ın seferi), dünyanın yuvarlak olduğunun en önemli kanıtlarından biridir. Bu bilgi doğrudur.
Sonuç: D
- 3. Tarihte gökyüzünü teleskopla ilk gözlemleyen ve gözlem kayıtlarını yayımlayan bilim insanı Newton’dır.
Adım 1: Gökyüzünü teleskopla ilk gözlemleyen ve kayıtlarını yayımlayan kişinin Newton olup olmadığını kontrol etmeliyiz.
Adım 2: Gökyüzünü teleskopla ilk gözlemleyen bilim insanı Galilei’dir. Newton daha sonra bu alanda çalışmalar yapmış olsa da, ilk gözlemi yapan Galilei’dir. Bu bilgi yanlıştır.
Sonuç: Y
- 4. Tarihte matbaayı ilk kez Araplar kullanmıştır.
Adım 1: Matbaanın ilk kez kim tarafından kullanıldığına bakıyoruz.
Adım 2: Matbaayı icat eden kişi Johannes Gutenberg’dir ve bu icat Avrupa’da gerçekleşmiştir. Araplar, kağıt üretimi ve yazı kültüründe önemli olsalar da, matbaayı ilk kez icat edenler değillerdir. Bu bilgi yanlıştır.
Sonuç: Y
- 5. Öklides, İskenderiye Kütüphanesinde çalışmalarda bulunmuştur.
Adım 1: Öklides’in İskenderiye Kütüphanesi ile ilişkisini kontrol ediyoruz.
Adım 2: Öklides, “geometrinin babası” olarak bilinir ve yaşamının büyük bir kısmını İskenderiye’de geçirmiş, çalışmalarıyla İskenderiye Kütüphanesi’ne önemli katkılarda bulunmuştur. Bu bilgi doğrudur.
Sonuç: D
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!