Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün elimize geçen bu harika görsele birlikte göz atacağız ve Fatih Sultan Mehmet ile ilgili bilgileri adım adım inceleyip soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Soru 11:
Yukarıdaki bilgilerden hareketle Fatih Sultan Mehmet ile ilgili;
I. Devletin yüzölçümünü yaklaşık 2,5 kat arttırmıştır.
II. Birçok bilim dalında bilgi sahibidir.
III. İstanbul’u ikinci kez tahta çıkmasının ardından fethetmiştir.
Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Sevgili gençler, bu soruyu cevaplamak için öncelikle verilen bilgileri dikkatlice okumamız gerekiyor.
Adım 1: İlk olarak birinci yargıyı inceleyelim: “Devletin yüzölçümünü yaklaşık 2,5 kat arttırmıştır.” Görseldeki şu bilgiye dikkat edelim: “880 bin kilometrekare olan Osmanlı toprakları, Fatih Sultan Mehmed Dönemi’nde 2 milyon 214 bin kilometre kareye ulaştı.” Şimdi bu bilgiyi kullanarak bir hesaplama yapalım.
Mevcut toprak : 880.000 km²
Fatih Dönemi sonrası toprak : 2.214.000 km²
Bu artışı hesaplamak için Fatih Dönemi sonrası toprak miktarını başlangıçtaki toprak miktarına bölelim:
2.214.000 / 880.000 = 2.516…
Bu sonuç, devletin yüzölçümünün yaklaşık 2,5 kat arttığını gösteriyor. Yani birinci yargı doğrudur.
Adım 2: Şimdi ikinci yargıya bakalım: “Birçok bilim dalında bilgi sahibidir.” Görselde Fatih Sultan Mehmet’in bilimle olan ilişkisine dair şu ifade yer alıyor: “Hükümdarlığı döneminde ilim insanlarına sahip çıkan Fatih Sultan Mehmed; matematik, coğrafya, astronomi, fizik gibi pek çok alanda da yetenek ve bilgi sahibiydi.” Bu ifade açıkça Fatih’in birçok bilim dalında bilgi sahibi olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla ikinci yargı da doğrudur.
Adım 3: Son olarak üçüncü yargıyı kontrol edelim: “İstanbul’u ikinci kez tahta çıkmasının ardından fethetmiştir.” Görseldeki kronolojiye baktığımızda Fatih Sultan Mehmet’in ilk kez 1444’te tahta çıktığını ve 1446’da babasına tahtı devrettiğini görüyoruz. Daha sonra 1451’de tekrar tahta çıkıyor ve İstanbul’u 1453’te fethediyor. Bu da onun ikinci kez tahta çıktıktan sonra İstanbul’u fethettiği anlamına gelir. Bu nedenle üçüncü yargı da doğrudur.
Adım 4: Üç yargının da doğru olduğunu gördüğümüze göre, doğru seçeneğimiz I, II ve III’ü içeren seçenektir.
Sonuç: D) I, II ve III
Soru 12:
Bu bilgilerden hareketle Fatih Sultan Mehmed’le ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Tahtta kaldığı süreye
B) Siyasi mücadelelerine
C) Fetih için yaptığı hazırlıklara
D) İlgi duyduğu alanlara
Çözüm:
Bu soruda bizden istenen, verilen bilgilerden hangisine ulaşılamayacağını bulmak. Yani diğer şıklar metinde yer alacak veya ima edilecek ama bir tanesi eksik kalacak.
Adım 1: A şıkkını inceleyelim: “Tahtta kaldığı süreye”. Görselde Fatih Sultan Mehmet’in ilk tahta çıkış tarihi (1444) ve ikinci tahta çıkış tarihi (1451) ile vefat tarihi (1481) belirtilmiş. Bu tarihlerden onun tahtta kaldığı süreleri çıkarabiliriz. Örneğin, ilk saltanatı kısa süreliydi, ikinci saltanatı ise daha uzundu. Dolayısıyla tahtta kaldığı süreye dair bilgiye ulaşabiliriz.
Adım 2: D şıkkına bakalım: “İlgi duyduğu alanlara”. Görselde Fatih Sultan Mehmet’in matematik, coğrafya, astronomi ve fizik gibi alanlarda bilgi sahibi olduğu açıkça belirtilmiş. Bu da onun ilgi duyduğu alanlara dair bilgi olduğunu gösteriyor.
Adım 3: C şıkkını değerlendirelim: “Fetih için yaptığı hazırlıklara”. Görselde İstanbul’un fethinden bahsediliyor ve bu fetih için ne kadar hazırlık yapıldığına dair detaylar verilmiş. Örneğin, gemilerin karadan yürütülmesi gibi hazırlıklar dolaylı olarak ima ediliyor. Ayrıca genel olarak fetihlerin onun hayatındaki önemli bir yer tuttuğu anlaşılıyor.
Adım 4: Şimdi B şıkkına odaklanalım: “Siyasi mücadelelerine”. Görselde Fatih Sultan Mehmet’in hayatındaki önemli olaylar (doğumu, tahta çıkışları, vefatı, İstanbul’un fethi) anlatılmış. Ancak bu olayların gerçekleştiği dönemdeki iç ve dış siyasi mücadelelerine, yani rakipleriyle olan çekişmelerine, saray içi olaylara veya diplomasiye dair herhangi bir bilgi verilmemiş. Bu konular hakkında metinden bir çıkarım yapamayız.
Adım 5: Diğer şıkların metinde yer aldığını veya çıkarılabildiğini gördüğümüz için, ulaşılamayacak olan şık B seçeneğidir.
Sonuç: B) Siyasi mücadelelerine
Umarım bu açıklamalar Fatih Sultan Mehmet’in hayatını ve bu soruları nasıl çözdüğümüzü daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorularda görüşmek üzere!