Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte bir metni inceleyeceğiz ve oradaki soruları yanıtlayacağız. Hazırsanız başlayalım!
Etkinlik Zamanı
Sanayi İnkılabı’nın ekonomide ve toplum hayatında meydana getirdiği değişiklikleri aşağı-
daki kutucuklara kısaca yazınız.
Ekonomideki Değişiklikler
Ulaşımda buhar gücü ile çalışan tren ve gemiler kullanılmaya başlandı. Buhar gücünün maden-
cilikte kullanılmasıyla birçok yerde kömür madenleri açıldı. Demir-çelik sektörü gelişti. Burjuva sınıfı
değişime uğradı, burjuvalar buhar gücüyle çalışan fabrikaların sahibi oldu. İşçi sınıfının nüfusu arttı.
Kırdan kente göçle sanayi kentlerinin nüfusu çoğaldı ve yeni yerleşim yerleri kuruldu.
Toplum Hayatındaki Değişiklikler
Fransız İhtilali
Fransa’da XVIII. yüzyılda mutlak bir monarşi hâkimdi. Kral, otoritesini yükselen güç burjuvaziyle pay-
laşmadan egemenliği tek başına ve sert politikalarla uyguluyordu. Fransız aydınlanmacı felsefecilerden
Rousseau (Russo), her insanın eşit olduğu ve yönetimde halkın iradesinin geçerli olması gerektiği görü-
şündeydi. Diderot (Didero), eşitlik ve özgürlük kavramlarının önemli olduğunu savunuyordu. Montesqu-
ieu (Monteskiyö) ise güçler ayrılığını savunuyor ve halkın yasama çalışmalarına katılması gerektiğini
düşünüyordu. Voltaire’e (Volter) göre Fransa, İngiltere’nin yönetimine benzer, halkın da yönetimde söz
sahibi olduğu parlamenter rejime geçmeliydi (Görsel 2.37). Bütün bu düşünceler, Fransızları derinden
etkiledi. İngiliz Hakları Bildirgesi ile Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ndeki eşitlikçi ve özgürlükçü yapı,
insan haklarına dayalı demokratik ilkelerin öne çıkması Fransız İhtilali’ne zemin hazırladı.
Görsel 2.37: Fransız aydınlanmacı felsefecilerden sırasıyla Rousseau’nun, Diderot’nun, Montesquieu’nün ve Voltaire’in temsili resimleri
Fransa’da coğrafi keşifler (sömürgecilik faaliyetleri), Sanayi İnkılabı ile güçlerini artıran burjuva-
zi ile kazançlarını topraktan elde eden soylular ve din adamları arasında çatışmalar baş gösterdi.
Soylular, doğuştan kendilerine verilen haklardan ve ayrıcalıklardan vazgeçmek istemedikleri gibi bu
konuda burjuvazi ile uzlaşmak da istemediler. Burjuvazi, ekonomik olarak güçlü bir sınıf hâline gel-
mesine rağmen hukuksal ve politik alanda geri plandaydı. Soylular, din adamları ve kral zenginlik
ve şatafat içinde yaşarken halkın önemli bir kısmı fakirlikle savaşıyordu. Bu durum Fransa’da işçi
sınıfında ve burjuvazide huzursuzluğa sebep oldu. Bu gerilime son vermek amacıyla 176 yıldan top-
lanmayan meclis 1789’da açıldı.
83
Soruların Çözümleri:
1. Soru: Sanayi İnkılabı’nın ekonomide ve toplum hayatında meydana getirdiği değişiklikleri kutucuklara kısaca yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda Sanayi İnkılabı’nın hem ekonomi hem de toplum üzerindeki etkilerini öğrenmemiz isteniyor. Metni dikkatlice okuyarak bu etkileri iki ayrı başlık altında toplayabiliriz.
- Ekonomideki Değişiklikler:
- Buhar gücüyle çalışan tren ve gemiler icat edildi.
- Kömür madenleri açıldı.
- Demir-çelik sektörü gelişti.
- Buhar gücüyle çalışan fabrikalar kuruldu.
- Burjuva sınıfı zenginleşti ve fabrikaların sahibi oldu.
- İşçi sınıfı ortaya çıktı ve nüfusu arttı.
- Kırdan kente göç yaşandı ve sanayi şehirlerinin nüfusu çoğaldı.
- Toplum Hayatındaki Değişiklikler:
- Fransız İhtilali’nin yaşanmasına zemin hazırladı.
- Toplumdaki sınıflar arasındaki çatışmalar arttı (soylular, burjuvazi, halk).
- Halk arasında fakirlik ve huzursuzluk arttı.
- Yeni düşünceler (eşitlik, özgürlük, halk iradesi) yaygınlaştı.
Yani özetle, Sanayi İnkılabı üretim şekillerini değiştirdi, şehirleri büyüttü, yeni sınıflar ortaya çıkardı ve toplumsal huzursuzluklara yol açarak önemli siyasi olayların tetikleyicisi oldu.
2. Soru: Metinde adı geçen Fransız aydınlanmacı felsefeciler kimlerdir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabını da metnin Fransız İhtilali kısmında bulabiliriz. Metinde bize bazı önemli düşünürlerin isimleri veriliyor.
Metinde adı geçen Fransız aydınlanmacı felsefeciler şunlardır:
- Rousseau (Russo)
- Diderot (Didero)
- Montesquieu (Monteskiyö)
- Voltaire (Volter)
Bu düşünürlerin her biri, kendi fikirleriyle dönemin toplumsal ve siyasi yapısını sorgulamış ve halkın hakları, eşitlik gibi konularda önemli düşünceler ortaya koymuşlardır.
Umarım bu açıklamalarım soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!