Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimiz için önemli bir konu olan İbn-i Haldun ve Galilei hakkında çıkan soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
10. Aşağıdaki bilgilerden hareketle İbn-i Haldûn ile ilgili;
I. Eserleri günümüzde de ilgi görmektedir.
II. Doğumundan ölümüne kadar tek bir ülkede yaşamıştır.
III. Farklı alanlarda eserler yazmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız III
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için öncelikle verilen bilgileri dikkatlice okuyalım.
Adım 1: İbn-i Haldun’un XIV. yüzyıl düşünürü olduğu, sosyoloji, tarih ve ekonomi alanlarında öncü kabul edildiği ve eserlerinin hala okutulduğu belirtiliyor. Bu bilgi, “I. Eserleri günümüzde de ilgi görmektedir.” yargısını destekliyor. Çünkü eserlerinin hala okutulması, ilgi gördüğünün bir kanıtıdır.
Adım 2: Biyografisine baktığımızda, İbn-i Haldun’un Tunus’ta doğduğu, siyasi ve idari işlerle uğraşırken Tunus, Cezayir, Fas ve Endülüs gibi farklı coğrafyalarda bulunduğu anlaşılıyor. Bu durum, “II. Doğumundan ölümüne kadar tek bir ülkede yaşamıştır.” yargısının yanlış olduğunu gösteriyor. Kendisi farklı yerlerde yaşamış ve görev yapmıştır.
Adım 3: Verilen bilgilerde İbn-i Haldun’un sosyoloji, tarih ve ekonomi alanlarında öncü olduğundan bahsediliyor. Ayrıca “Kitabü’l-İber” gibi eserlerinden de bahsediliyor. Bu da onun farklı alanlarda eserler yazdığını gösteriyor. Dolayısıyla, “III. Farklı alanlarda eserler yazmıştır.” yargısı da doğrudur.
Sonuç: Bu adımları takip ettiğimizde, doğru yargıların I ve III olduğunu görüyoruz.
Doğru Cevap: C) I ve III
11. Galilei, XVII. yüzyılda Dünya’nın Güneş’in etrafında döndüğünü savunduğu için iki kez yargılan-dı. Çünkü bu düşüncesi kilisenin resmî görüşüne aykırıydı. İlk yargılamada Galilei görüşlerini reddettiği için ceza almadı. Ancak ikincisinde ömür boyu hapis cezası aldı. Ardından bu ceza ömür boyu ev hapsine çevrildi ve kitapları yasaklandı. Galilei ev hapsi sırasında çalışmalarını yayımlayamadı. Kilise ölümünden çok sonra Galilei’den af dileyerek Dünya’nın Güneş etrafında döndüğünü kabul etti.
Buna göre;
I. Galilei’in ölümünden sonra fikirleri kilise tarafından kabul edilmiştir.
II. Kilise, kendi görüşleri dışında başka bir doğru kabul etmek istememiştir.
III. Galilei’in bilimsel çalışmaları engellenmiştir.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Şimdi de Galilei ile ilgili soruyu adım adım inceleyelim.
Adım 1: Metnin son cümlesinde, “Kilise ölümünden çok sonra Galilei’den af dileyerek Dünya’nın Güneş etrafında döndüğünü kabul etti.” deniliyor. Bu ifade, Galilei’nin fikirlerinin ölümünden sonra kilise tarafından kabul edildiğini açıkça gösteriyor. Bu yüzden “I. Galilei’in ölümünden sonra fikirleri kilise tarafından kabul edilmiştir.” yargısı doğrudur.
Adım 2: Metinde, Galilei’nin Dünya’nın Güneş etrafında döndüğünü savunduğu için yargılandığı ve bu düşüncenin kilisenin resmî görüşüne aykırı olduğu belirtiliyor. Ayrıca, ilk yargılamada görüşlerini reddetmesiyle ceza almadığı, ancak ikinci yargılamada hapis cezası aldığı anlatılıyor. Bu durum, kilisenin kendi görüşlerinin dışındaki doğruları kabullenmekte ne kadar direttiğini gösteriyor. Dolayısıyla, “II. Kilise, kendi görüşleri dışında başka bir doğru kabul etmek istememiştir.” yargısı da doğrudur.
Adım 3: Metinde, Galilei’nin ikinci yargılamasında ömür boyu hapis cezası aldığı, bu cezanın ev hapsine çevrildiği ve kitaplarının yasaklandığı anlatılıyor. Ayrıca ev hapsi sırasında çalışmalarını yayımlayamadığı da belirtiliyor. Bunların hepsi, Galilei’nin bilimsel çalışmalarının engellendiğini gösteriyor. Bu nedenle, “III. Galilei’in bilimsel çalışmaları engellenmiştir.” yargısı da doğrudur.
Sonuç: Yaptığımız bu analizler sonucunda, verilen metinden üç yargının da doğru olduğu sonucuna ulaşıyoruz.
Doğru Cevap: D) I, II ve III