Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün sosyal bilgiler dersinde elimize gelen bu harika görseli inceleyeceğiz ve içindeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Gerard de Nerval’ın (Gerard dö Nerval) XIX. yüzyılın ortalarında yazdığı “Doğu’da Seyahat” adlı eserinde geçen aşağıdaki bölümde Kapalıçarşı’nın ve İstanbul’daki bir meydanın belirgin özellikleri anlatılmaktadır.
İstanbul’un merkezini oluşturan görkemli çarşılar gezdik. Burası (Kapalıçarşı) çok sağlam biçimde taştan inşa edilmiş koskoca bir labirent ve sıcak günler için büyük bir sığınak. İnsan, özellikle kadın giysilerine ve şıpıdık terliklere, nakışlı ve lame kumaşlara, kaşmirlere, halılara; altın, gümüş ve sedef kakmalı mobilyalara, mücevherlere ve hepsinden fazla çarşının bedesten denilen bölümünün de bir arada sergilenen pırıl pırıl silahlara hayran kalıyor. (…)
Her yanda bir insanın on parayla bütün gün karnını doyurmasını sağlayan aşçılar, meyve satıcıları, haşlanmış mısırlar, baklavalar… Seraskerlik Meydanı hepsinden daha görkemli. Sağından ve solundan iki caminin ve dip tarafı Harbiye Nezaretinin ışıklarıyla aydınlatılmış bu üçgen şeklindeki meydan, atlıların ve çeşitli alayların içinden geçtiği geniş bir yer. Birçok seyyar satıcının tezgâhları evlerinin önünü süslüyor ve bir düzine kahvehane çeşitli gösteri, cambaz ve Karagöz oyunu ilanlarıyla dikkat çekiyor.
Fransız Seyyah Gerard de Nerval, Doğu’da Seyahat, s. 555, 585. (Kısaltılmıştır.)
Kapalıçarşı, (Thomas Allom’ın yaptığı bir gravür, özel koleksiyon, Londra, İngiltere)
Gerard de Nerval’ın yazdıklarından ve gravürden hareketle Kapalıçarşı’yla ilgili hangi bilgi-lere ulaşılabilir?
—
**Çözüm:**
Bu soruda bizden, verilen metin ve görselden yola çıkarak Kapalıçarşı hakkında hangi bilgilere ulaşabileceğimiz isteniyor. Hadi metni ve görseli dikkatlice inceleyelim.
**Adım 1: Metni İnceleyelim**
Metinde Kapalıçarşı için şu ifadeler kullanılmış:
* “İstanbul’un merkezini oluşturan görkemli çarşılar”
* “çok sağlam biçimde taştan inşa edilmiş koskoca bir labirent”
* “sıcak günler için büyük bir sığınak”
* İçinde satılan ürünler olarak “kadın giysileri, şıpıdık terlikler, nakışlı ve lame kumaşlar, kaşmirler, halılar, altın, gümüş ve sedef kakmalı mobilyalar, mücevherler ve pırıl pırıl silahlar”dan bahsediliyor.
* Ayrıca “çarşının bedesten denilen bölümü”nden de söz ediliyor.
**Adım 2: Görseli İnceleyelim**
Görselde Kapalıçarşı’nın içini görüyoruz.
* İnsanların kalabalık olduğu, çeşitli ürünlerin satıldığı tezgahlar var.
* Mimari yapısı dikkat çekici, tavanları kemerli ve süslü.
* İnsanların giyimleri ve çarşıdaki atmosfer, metinde anlatılan döneme ait izler taşıyor.
**Adım 3: Ulaşılabilecek Bilgileri Belirleyelim**
Metin ve görseldeki ipuçlarını birleştirdiğimizde şu bilgilere ulaşabiliriz:
* Kapalıçarşı, İstanbul’un önemli bir merkeziymiş.
* Yapısı sağlam ve labirenti andırıyor.
* Sıcak havalarda insanlara serinlik sağlıyor.
* İçinde çok çeşitli ürünler satılıyor, özellikle giyim eşyaları, kumaşlar, takılar ve silahlar gibi.
* Kapalıçarşı’nın içinde “bedesten” denilen özel bir bölümü varmış.
* Görsel de bu kalabalık ve çeşitli ürünlerin olduğu atmosferi destekliyor.
Bu bilgiler ışığında, metin ve görselden Kapalıçarşı’nın mimari yapısı, sunduğu imkanlar (sığınak olması), içinde barındırdığı ürün çeşitliliği ve İstanbul’daki konumu hakkında bilgi edinebiliriz.
**Sonuç:**
Metin ve görselden yola çıkarak Kapalıçarşı’nın, sağlam ve labirent gibi bir mimariye sahip olduğu, sıcak havalarda sığınak görevi gördüğü, içinde çeşitli giyim eşyaları, kumaşlar, takılar ve silahlar gibi çok sayıda ürünün satıldığı ve İstanbul’un merkezi bir yeri olduğu bilgilerine ulaşılabilir.