Merhaba sevgili öğrencilerim, bugünkü dersimiz sosyal bilgiler ve elimde harika bir soru kağıdı var. Gelin bu soruları birlikte adım adım çözelim ve bilgilerimizi pekiştirelim!
7. Magellan’ın başlattığı, yardımcısı Elcano’nun tamamladığı yolculukla aşağıdakilerden hangisi bilimsel olarak kanıtlanmıştır?
A) Dünya’nın yuvarlak olduğu
B) Dünya’nın Güneş’in etrafında döndüğü
C) Yer çekiminin varlığı
D) Dünya merkezli evren modeli
Çözüm:
Arkadaşlar, Magellan’ın ve ardından Elcano’nun yaptığı dünya turu, o zamanki bilgilerimize göre çok büyük bir gelişmeydi. Bu yolculuk sayesinde dünyamızın yuvarlak olduğu, yani küre şeklinde olduğu somut olarak kanıtlanmış oldu. Daha önce bu konuda çeşitli teoriler olsa da, bu seyahat bunun en büyük ispatıydı.
Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Dünya’nın yuvarlak olduğu: Bu yolculukla kesinleşmiştir.
- B) Dünya’nın Güneş’in etrafında döndüğü: Bu bilgi daha sonra Kopernik gibi bilim insanları tarafından ortaya konmuştur, Magellan’ın yolculuğuyla doğrudan kanıtlanmadı.
- C) Yer çekiminin varlığı: Yer çekimi kavramı daha sonra Newton gibi bilim insanlarının çalışmalarıyla açıklanmıştır.
- D) Dünya merkezli evren modeli: Bu, yolculuktan önceki yanlış bir inanıştı.
Bu yüzden doğru cevap A şıkkıdır.
8.
Resimdeki zaman çizelgesine baktığımızda, Milattan Önce (MÖ) 3200’de Sümerlerin yazı icat ettiğini görüyoruz. Milattan Sonra (MS) ise Fenikelilerin MÖ 11. yüzyılda alfabeyi icat ettiğini, MS 105’te Çinlilerin kağıdı icat ettiğini ve MS 1450’de ise Gutenberg’in modern matbaayı icat ettiğini görüyoruz. Bu bilgiler ışığında aşağıdaki ifadelerden hangilerine ulaşılabilir?
I. Yazı milattan önce 3200’de ilk kez kağıda yazılmıştır.
II. Sümerler yazılarını alfabe kullanarak yazmışlardır.
III. Bilginin yaygınlaştırılmasına birçok uygarlığın katkısı olmuştur.
Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız III
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
Çözüm:
Sevgili gençler, bu soruda bize verilen zaman çizelgesini dikkatlice incelememiz gerekiyor. Bu çizelge, bilginin korunması, yaygınlaşması ve aktarılmasıyla ilgili önemli icatları gösteriyor.
Şimdi tek tek yargılara bakalım:
- Yargı I: “Yazı milattan önce 3200’de ilk kez kağıda yazılmıştır.” Zaman çizelgesinde Sümerlerin yazı icat ettiği MÖ 3200 olarak gösterilmiş. Ancak kağıdın icadı MS 105’te Çinliler tarafından yapılmış. Yani yazı icat edildiğinde henüz kağıt yoktu. Bu nedenle bu yargı yanlıştır.
- Yargı II: “Sümerler yazılarını alfabe kullanarak yazmışlardır.” Zaman çizelgesinde Sümerlerin yazı icat ettiği belirtiliyor ama kullandıkları yazı türü hakkında alfabe olup olmadığına dair bir bilgi verilmiyor. Alfabenin Fenikeliler tarafından MÖ 11. yüzyılda icat edildiği belirtiliyor. Bu da Sümerlerin kullandığı yazının alfabe olmadığını gösteriyor. Bu nedenle bu yargı da yanlıştır.
- Yargı III: “Bilginin yaygınlaştırılmasına birçok uygarlığın katkısı olmuştur.” Zaman çizelgesine baktığımızda, Sümerlerin yazıyı icat etmesi, Fenikelilerin alfabeyi geliştirmesi, Çinlilerin kağıdı icat etmesi ve Gutenberg’in matbaayı bulması gibi pek çok gelişmenin bilgiye ulaşımı ve yayılmasını kolaylaştırdığını görüyoruz. Bu gelişmelerin hepsi farklı uygarlıklar tarafından yapılmıştır. Dolayısıyla bu yargı doğrudur.
Bu durumda, sadece III. yargıya ulaşabiliriz. Doğru cevap bu yüzden A şıkkıdır.
9. Abbasiler Dönemi’nde
- Halife el-Memon Bağdat’ta Beytü’l-Hikmeyi kurdu.
- Beytü’l-Hikmede birçok dilden kitabın Arapçaya tercümesi yapıldı.
- Beytü’l-Hikmede çok büyük bir kütüphane oluşturuldu.
- Beytü’l-Hikmede farklı din ve kültürlere mensup birçok bilgin çalışmalarda bulundu.
- Halife el-Memon bir dünya haritası hazırlattı.
Buna göre
I. Abbasiler bilimsel çalışmalara katkı sunmuştur.
II. Halife el-Memon bilime önem veren bir devlet adamıdır.
III. Abbasiler farklı kültürlere karşı anlayışlı davranmıştır.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Merhaba sevgili dostlar, bu soruda bize Abbasi Halifesi el-Memon dönemindeki önemli gelişmeleri anlatıyor. Şimdi bu bilgilerden yola çıkarak hangi sonuçlara ulaşabileceğimizi birlikte görelim.
Verilen bilgileri inceleyelim:
- Beytü’l-Hikme’nin kurulması ve tercümeler: Bu durum, farklı dillerdeki bilgilerin Arapçaya çevrilerek daha çok insana ulaşmasını sağlamış. Bu da bilimsel bilgi birikimine katkı anlamına gelir.
- Büyük bir kütüphanenin oluşturulması: Kütüphaneler, bilginin saklandığı ve erişilebilir olduğu yerlerdir. Bu da bilimin gelişmesi için önemlidir.
- Farklı din ve kültürlerden bilginlerin çalışması: Bu, Abbasi Devleti’nin farklı düşüncelere ve kültürlere açık olduğunu, hoşgörülü davrandığını gösterir.
- Dünya haritasının hazırlanması: Bu da coğrafya ve bilim alanında yapılan bir çalışmadır.
Şimdi yargılara bakalım:
- Yargı I: “Abbasiler bilimsel çalışmalara katkı sunmuştur.” Evet, yukarıda saydığımız Beytü’l-Hikme, tercümeler, kütüphane ve harita hazırlatılması gibi faaliyetler, Abbasilerin bilimsel çalışmalara ne kadar önem verdiğini ve katkı sağladığını açıkça gösteriyor. Bu yargıya ulaşabiliriz.
- Yargı II: “Halife el-Memon bilime önem veren bir devlet adamıdır.” Halife el-Memon’un bizzat Beytü’l-Hikme’yi kurması, tercüme faaliyetlerini desteklemesi ve dünya haritası hazırlatması, onun bilime ne kadar değer verdiğini gösteriyor. Bu yargıya da ulaşabiliriz.
- Yargı III: “Abbasiler farklı kültürlere karşı anlayışlı davranmıştır.” Beytü’l-Hikme’de farklı din ve kültürlerden birçok bilginin bir arada çalışması, Abbasi yönetiminin farklılıklara saygı duyduğunu ve onları bir araya getirebildiğini gösteriyor. Bu da onların kültürel hoşgörüsünü ortaya koyar. Bu yargıya da ulaşabiliriz.
Gördüğünüz gibi, verilen bilgilere dayanarak her üç yargıya da ulaşabiliyoruz. Bu yüzden doğru cevap D) I, II ve III‘tür.