Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde iletişim konusunu daha yakından tanıyacağız. Gelin hep birlikte bu görseldeki soruları çözelim ve iletişimin temel unsurlarını öğrenelim.
İletişim sürecinde altı farklı öge vardır (Şema 1.1). Bunlar kaynak (gönderici), ileti (mesaj), alıcı, kanal, ortam ve geri bildirimdir.
Şimdi sorulara geçelim:
Soru 1: Görselde numaralandırılmış iletişim ögelerinden hangileri, bir mesajın iletilmesi için mutlaka bulunması gereken ögelerdir?
Çözüm:
İletişim dediğimizde, bir şeylerin bir yerden başka bir yere ulaşması gerekir, değil mi? Bunun için de mutlaka bir gönderici (kaynak) ve bir de mesajı alacak birisi (alıcı) olmalı. Mesajın kendisi de olmalı tabii ki. Bu üçü olmadan iletişim olmaz.
*
Adım 1: İletişimin temelinde kimin bir şey söylediği (kaynak) ve kimin dinlediği (alıcı) vardır.
*
Adım 2: Bu ikisi arasında bir de söylenilen şey, yani mesaj (ileti) olmalıdır.
*
Adım 3: Kanal, ortam ve geri bildirim ise iletişimi daha iyi hale getiren veya tamamlayan unsurlardır. Olmasa da olur ama olsa daha iyi olur.
Bu yüzden, mutlaka olması gerekenler şunlardır:
1. Kaynak
2. İleti
3. Alıcı
Soru 2: Okulun ilk günü Mehmet ile sınıf öğretmeni Yasemin Hanım sınıfa girer. Yasemin Hanım, Mehmet’i diğer öğrencilerle tanıştırır ve Mehmet’in yarından itibaren bu sınıfa devam edeceğini belirtir. Aynı gün okuldan sonra Sila, kitapçıda yeni sınıf arkadaşı Mehmet’le karşılaşır. Selam verip Mehmet’le konuşmak ister ama Mehmet, Sila’ya selam vermeden kitapçıdan çıkar.
Sizce Mehmet, Sila’ya neden selam vermemiş olabilir? Sila, bu durumda ne hissetmiş olabilir?
Çözüm:
Şimdi bu olayı bir düşünelim. Mehmet’in Sila’ya selam vermemesinin birkaç sebebi olabilir. Belki de Mehmet, Sila’yı ilk defa görüyor ve tanımıyor. Okulda öğretmeni onu tanıtmış olabilir ama okul dışında karşılaşınca kim olduğunu hatırlamamış olabilir. Ya da belki de çok dalgındı, başka bir şey düşünüyordu ve Sila’yı fark etmedi.
Sila’ya gelirsek, ona selam vermeyince Sila muhtemelen üzülmüş, hatta biraz da kırılmış olabilir. “Acaba ben bir şey mi yaptım?” diye düşünmüş olabilir. Kendini önemsiz hissetmiş de olabilir.
*
Mehmet’in selam vermeme nedenleri:
- Mehmet, Sila’yı ilk kez gördüğü için kim olduğunu tanımamış olabilir.
- Mehmet dalgın veya düşünceli olabilir ve Sila’yı fark etmemiş olabilir.
*
Sila’nın hissetmiş olabilecekleri:
- Üzgün
- Kırgın
- Şaşkın
- Kendini önemsiz hissetmiş olabilir.
Soru 3:Mehmet bu durumda ne hissetmiş olabilir? Arkadaşlarının ön yargılı davranışları nelerdir?
Çözüm:
Mehmet, okuldan sonra Sila’nın kendisine selam vermeden gittiğini görünce biraz şaşırmış ve belki de üzülmüş olabilir. Kendini garip hissetmiş de olabilir.
Arkadaşlarının ön yargılı davranışları ise şöyle: Zil çaldıktan sonra Mehmet sınıfa gidiyor. Orada duyduğu şu sözler ön yargılı bir davranış örneği: “Çok havalı biri.”, “Gelsin, bizimle tanışsın.” Bu sözler, arkadaşlarının Mehmet’i henüz tanımadan hakkında olumsuz bir düşünceye sahip olduklarını gösteriyor. Yani onu “havalı” diyerek dışlıyorlar ve onunla iletişim kurmak istemiyorlar.
*
Mehmet’in hissetmiş olabilecekleri:
- Şaşkınlık
- Üzüntü
- Mahcubiyet
*
Arkadaşlarının ön yargılı davranışları:
- Mehmet’i henüz tanımadan hakkında olumsuz düşünceler beslemeleri.
- Mehmet’in yanına gitmeye çekinmeleri veya onunla konuşmak istememeleri.
- Mehmet için “Çok havalı biri” gibi yorumlar yapmaları.
Soru 4:Sila niçin Mehmet’le konuşmak istememiş olabilir?
Çözüm:
Bu soruda biraz geriye gitmemiz gerekiyor. Metnin sonuna doğru bir bilgi var. Mehmet, teneffüste Sila’nın yanına gidiyor. Orada Sila’ya kitapçıdaki olayı anlatıyor. Mehmet, kitapçıda Sila’yı ilk günkü gibi hatırlayamamış. Sila da bu durumu görünce, “Mehmet beni tanımıyor galiba” diye düşünmüş olabilir. Belki de bu yüzden Mehmet’le konuşmak istememiş, çünkü yeni tanıştığı birinin kendisini tanımaması onu üzmüş olabilir.
*
Sila’nın Mehmet’le konuşmak istememe nedeni:
- Mehmet’in onu kitapçıda tanımaması veya hatırlamaması.
- Bu durumun Sila’yı üzmesi ve iletişim kurmak istememesine neden olması.
Soru 5:Yeni tanıştığınız biriyle nasıl selamlaşır ve iletişim kurarsınız? İletişim kurarken nelere dikkat edilmelidir?
Çözüm:
Bu soruya hepimiz kendi deneyimlerimize göre cevap verebiliriz. Ama genel olarak şöyle bir yol izleyebiliriz:
Yeni biriyle tanışırken önce nazikçe gülümseyerek selamlaşırız. “Merhaba” veya “Selam” diyebiliriz. Sonra kendimizi tanıtırız. Mesela, “Ben [Adınız Soyadınız]”. Karşımızdaki kişinin de ismini sorarız. “Sizin adınız ne?” diye sorabiliriz.
İletişim kurarken dikkat etmemiz gerekenler ise şunlar:
*
Nazik Olmak: Karşımızdaki kişiye karşı saygılı ve nazik olmalıyız.
*
Göz Teması Kurmak: Konuşurken karşımızdaki kişinin gözlerinin içine bakmak, onu önemsediğimizi gösterir.
*
Dikkatli Dinlemek: Karşımızdaki kişi konuşurken onu dikkatle dinlemeli, sözünü kesmemeliyiz.
*
Açık ve Net Konuşmak: Düşüncelerimizi ve duygularımızı anlaşılır bir şekilde ifade etmeliyiz.
*
Ön Yargılı Olmamak: İnsanları tanımadan veya anlamadan hakkında olumsuz düşünmemeliyiz. Herkesi olduğu gibi kabul etmeye çalışmalıyız.
*
Empati Kurmak: Karşımızdaki kişinin yerinde olsaydık ne hissederdik diye düşünmeliyiz.
Umarım bu soruların çözümleri ve açıklamaları sizin için faydalı olmuştur. İletişim hepimiz için çok önemli bir beceri, onu geliştirmeye devam edelim!