Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersinde iletişim konusunu işliyoruz. Bu görseldeki soruları birlikte adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Jest ve mimikler, ses tonu, sözcüklerin söylenme biçimi, iletişim sırasındaki duygu durumu kurulan iletişimi etkiler. İletişimde ne söylediğiniz kadar nasıl söylediğiniz de önemlidir. Görsel 1.1 ve Görsel 1.2’de görüldüğü gibi bazı ifadeler söylenmiş biçimine göre farklı sonuçlar doğurur.
Görsel 1.1: “Odani toplar mısın?” ifadesinin sertçe söylenmesi
Görsel 1.2: “Odani toplar mısın?” ifadesinin nazikçe söylenmesi
Sizce Görsel 1.1 ve Görsel 1.2’deki bireyler nasıl iletişim kurmaktadır?
Yukarıda incelediğiniz duruma başka bir örnek veriniz.
İletişimde yaşanan sorunların kaynağı, her zaman konuşmacının tutum ve davranışları olmayabilir. Dinleyiciden kaynaklı bazı sorunlar da iletişimi olumsuz etkiler. Örneğin dinleyicinin konuşmacıyı dikkatli dinlememesi, konuşmacıya ya da konuya ön yargılı olması, konuşmacıya geri bildirimde bulunmaması iletişimi olumsuz etkiler.
Etkinlik Zamanı
Aşağıda iletişimle ilgili bazı tutum ve davranışlar verilmiştir. Bu tutum ve davranışları değerlendirerek ilgili kutucukları işaretleyiniz.
İletişimle İlgili Tutum ve Davranışlar
1. Yakınlarımı daima başkalarıyla kıyaslarım.
2. İletişim kurarken emir verici bir tutum sergilerim.
3. İletişim sırasında karşımdaki kişi ile göz teması kurarım.
4. İletişimde daha çok “sen dili”ni tercih ederim.
5. İnsanlara lakap takmak hoşuma gider.
6. İletişimde daha çok “ben dili”ni tercih ederim.
1, 2, 4 ve 5. maddeler için “Evet”’i; 3 ve 6. maddeler için “Hayır”’ı işaretlediğiniz tutum ve davranışlar varsa bunlar iletişimde sorunlara neden olur. Etkili iletişim kurulabilmesi için bu davranışlardan uzak durulmalıdır.
İletişim kurarken geliştirdiğiniz olumlu tutum ve davranışlara örnekler veriniz.
20
—
Soru 1: Jest ve mimikler, ses tonu, sözcüklerin söylenme biçimi, iletişim sırasındaki duygu durumu kurulan iletişimi etkiler. İletişimde ne söylediğiniz kadar nasıl söylediğiniz de önemlidir. Görsel 1.1 ve Görsel 1.2’de görüldüğü gibi bazı ifadeler söylenmiş biçimine göre farklı sonuçlar doğurur.
Görsel 1.1: “Odani toplar mısın?” ifadesinin sertçe söylenmesi
Görsel 1.2: “Odani toplar mısın?” ifadesinin nazikçe söylenmesi
Soru: Sizce Görsel 1.1 ve Görsel 1.2’deki bireyler nasıl iletişim kurmaktadır?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden Görsel 1.1 ve 1.2’deki iletişimin nasıl olduğunu karşılaştırmamız isteniyor.
Adım 1: Görsel 1.1’e bakalım. Anne, kızına “Odani toplar mısın?” derken oldukça sert bir ses tonu ve mimikle söylüyor. Kızın yüz ifadesi de bu sertliğin onu rahatsız ettiğini gösteriyor. Bu tür bir iletişimde genellikle karşı taraf savunmaya geçer veya olumsuz tepki verir.
Adım 2: Şimdi Görsel 1.2’ye bakalım. Burada da anne, kızına aynı şeyi söylüyor ama bu sefer çok daha yumuşak, sevgi dolu bir ses tonu ve nazik bir ifadeyle. Kızın yüz ifadesi ise annesinin isteğini anlayışla karşıladığını ve kabul ettiğini gösteriyor.
Sonuç: Görsel 1.1’deki anne, sert ve emir verir gibi bir iletişim kurarken, Görsel 1.2’deki anne daha anlayışlı ve nazik bir iletişim kuruyor. Bu da iletişimin sonucunu doğrudan etkiliyor. Sert iletişimde sorun yaşanırken, nazik iletişimde iş birliği ve olumlu sonuçlar ortaya çıkıyor.
—
Soru: Yukarıda incelediğiniz duruma başka bir örnek veriniz.
Çözüm:**
Bu soruda bizden, iletişimde söylenme şeklinin ne kadar önemli olduğunu gösteren, yukarıdaki örneğe benzer bir durum bulmamız isteniyor. Hadi bir örnek düşünelim:
Adım 1: Bir arkadaşımızın ödevini yapmasına yardım etmek istediğimizi düşünelim. Bunu iki farklı şekilde ifade edebiliriz.
Adım 2: İlk örnekte, biraz acelemiz varsa veya sabırsızsak şöyle diyebiliriz: “Hadi çabuk bitir şunu, bana ne zaman vereceksin?” Bu şekilde söylediğimizde arkadaşımız kendini baskı altında hissedebilir ve bu durum aramızda bir gerginliğe yol açabilir.
Adım 3: İkinci örnekte ise daha anlayışlı ve destekleyici bir dil kullanabiliriz: “Ödevinle ilgili yardıma ihtiyacın var mı? Birlikte bakabiliriz, istersen.” Bu şekilde söylediğimizde arkadaşımız kendini daha rahat hisseder, yardım teklifimizi olumlu karşılar ve aramızdaki dostluk pekişir.
Sonuç: Gördüğünüz gibi, aynı isteği farklı şekillerde ifade ettiğimizde sonuçlar tamamen değişebiliyor. İletişimde kullandığımız dil ve ses tonu, karşımızdaki kişinin duygularını ve tepkilerini doğrudan etkiliyor.
—
Soru: İletişimde yaşanan sorunların kaynağı, her zaman konuşmacının tutum ve davranışları olmayabilir. Dinleyiciden kaynaklı bazı sorunlar da iletişimi olumsuz etkiler. Örneğin dinleyicinin konuşmacıyı dikkatli dinlememesi, konuşmacıya ya da konuya ön yargılı olması, konuşmacıya geri bildirimde bulunmaması iletişimi olumsuz etkiler.
Soru: Aşağıda iletişimle ilgili bazı tutum ve davranışlar verilmiştir. Bu tutum ve davranışları değerlendirerek ilgili kutucukları işaretleyiniz.
İletişimle İlgili Tutum ve Davranışlar
- 1. Yakınlarımı daima başkalarıyla kıyaslarım.
- 2. İletişim kurarken emir verici bir tutum sergilerim.
- 3. İletişim sırasında karşımdaki kişi ile göz teması kurarım.
- 4. İletişimde daha çok “sen dili”ni tercih ederim.
- 5. İnsanlara lakap takmak hoşuma gider.
- 6. İletişimde daha çok “ben dili”ni tercih ederim.
Soru: 1, 2, 4 ve 5. maddeler için “Evet”’i; 3 ve 6. maddeler için “Hayır”’ı işaretlediğiniz tutum ve davranışlar varsa bunlar iletişimde sorunlara neden olur. Etkili iletişim kurulabilmesi için bu davranışlardan uzak durulmalıdır.
Çözüm:**
Sevgili arkadaşlar, bu etkinlikte hangi davranışların iletişimi olumlu ya da olumsuz etkilediğini bulacağız. Bize verilen talimatlara göre işaretlemeleri yapalım.
Adım 1: Talimatlara göre hangi maddeler için “Evet”, hangileri için “Hayır” işaretleyeceğimizi belirleyelim.
- 1. madde: “Yakınlarımı daima başkalarıyla kıyaslarım.” Bu bir olumsuz davranış olduğu için “Evet” işaretleyeceğiz.
- 2. madde: “İletişim kurarken emir verici bir tutum sergilerim.” Bu da olumsuz bir davranış, o yüzden “Evet” diyeceğiz.
- 3. madde: “İletişim sırasında karşımdaki kişi ile göz teması kurarım.” Göz teması kurmak olumlu bir davranıştır, bu yüzden “Hayır” diyeceğiz (Çünkü olumsuz davranışları bulmamız isteniyor).
- 4. madde: “İletişimde daha çok “sen dili”ni tercih ederim.” “Sen dili” genellikle suçlayıcı olduğu için olumsuzdur. Bu yüzden “Evet” işaretleyeceğiz.
- 5. madde: “İnsanlara lakap takmak hoşuma gider.” Lakap takmak da genelde incitici olabilir, yani olumsuz bir davranıştır. Bu yüzden “Evet” diyeceğiz.
- 6. madde: “İletişimde daha çok “ben dili”ni tercih ederim.” “Ben dili” ise olumlu bir iletişim biçimidir. Bu yüzden “Hayır” diyeceğiz.
Adım 2: Şimdi bize verilen bilgiyi kontrol edelim. Talimatlar diyordu ki:
- 1, 2, 4 ve 5. maddeler için “Evet”
- 3 ve 6. maddeler için “Hayır”
Bizim bulgularımızla talimatlar birebir örtüşüyor. Bu demek oluyor ki, 1, 2, 4 ve 5 numaralı davranışlar iletişimi olumsuz etkileyen davranışlar. 3 ve 6 numaralı davranışlar ise iletişimi olumlu etkileyen davranışlar.
Sonuç: Etkili bir iletişim kurabilmek için, “sen dili” kullanmak, kıyaslama yapmak, emir vermek ve lakap takmak gibi olumsuz davranışlardan kaçınmalı; bunun yerine göz teması kurmak ve “ben dili” kullanmak gibi olumlu davranışları hayatımıza dahil etmeliyiz.
—
Soru: İletişim kurarken geliştirdiğiniz olumlu tutum ve davranışlara örnekler veriniz.
Çözüm:**
Evet çocuklar, şimdi sıra sizde! Bu soruda, iletişimde işleri kolaylaştıran, insanları birbirine yaklaştıran güzel davranışlarınızdan örnekler vermeniz isteniyor. Hadi hep birlikte düşünelim:
Adım 1: Öncelikle, ne tür olumlu iletişim davranışları vardır diye aklımıza getirelim. Az önce etkinlikte de bunlardan bahsettik.
Adım 2: Mesela, birisi konuşurken onu dikkatle dinlemek harika bir davranıştır. Konuşan kişiye söz hakkı vermek, onu anlamaya çalışmak da çok önemlidir.
Adım 3: Kendi duygularımızı ifade ederken “ben dili” kullanmak da çok olumlu bir tutumdur. Örneğin, “Sen hep böylesin!” demek yerine, “Böyle olunca ben üzülüyorum” demek gibi.
Adım 4: İnsanlarla konuşurken onlara gülümsemek, göz teması kurmak da karşımızdaki kişiye değer verdiğimizi gösterir.
Sonuç: İşte size birkaç örnek:
- Karşımdaki kişiyi sabırla ve dikkatle dinlerim.
- Duygularımı ifade ederken “ben dili”ni kullanırım.
- Konuşurken nazik ve saygılı bir dil kullanmaya özen gösteririm.
- İnsanlara lakap takmak yerine onların isimleriyle hitap ederim.
- Anlayışlı ve empati kurmaya çalışarak iletişim kurarım.
Bu davranışlar, hem sizin hem de konuştuğunuz kişilerin daha mutlu olmasını sağlar ve iletişimi çok daha keyifli hale getirir.