5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2.Kitap Sayfa 122
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte, kitabımızdaki “Ampul Parlaklığını Değiştirelim” etkinliğinin değerlendirme sorularını çözeceğiz. Bu deneyler, basit bir elektrik devresinin nasıl çalıştığını ve ampul parlaklığını nelerin etkilediğini anlamamız için harika bir fırsat. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Önce deneylerimizi bir hatırlayalım:
- 1. Deney’de: Önce 1 pil ve 1 ampul ile devre kurduk. Sonra pil sayısını 2’ye çıkarıp ampul sayısını aynı tuttuk.
- 2. Deney’de: Önce 1 pil ve 1 ampul ile devre kurduk. Sonra ampul sayısını 2’ye çıkarıp pil sayısını aynı tuttuk.
Bu deneylerdeki amacımız, devredeki elemanların sayısını değiştirdiğimizde ampul parlaklığının nasıl değiştiğini gözlemlemekti. Şimdi sorulara geçebiliriz.
Soru a) Deneylerde sayısını değiştirdiğimiz devre elemanı (bağımsız değişken) nedir? Tabloya yazalım.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bir deneyde bizim bilerek, isteyerek değiştirdiğimiz ve “Acaba bunu değiştirirsem sonuç nasıl etkilenir?” diye merak ettiğimiz şeye bağımsız değişken denir. Yani deneyin sebebi odur!
Adım 1: 1. Deney’i düşünelim.
İlk devremizde 1 pil, 1 ampul vardı. İkinci devremizde ise 2 pil, 1 ampul vardı. Ampul sayısı aynı kalırken neyin sayısını değiştirdik? Tabii ki pil sayısını! Demek ki 1. Deney’deki bağımsız değişkenimiz pil sayısıdır.Adım 2: 2. Deney’i düşünelim.
İlk devremizde 1 pil, 1 ampul vardı. İkinci devremizde ise 1 pil, 2 ampul vardı. Bu sefer pil sayısı aynı kalırken neyin sayısını değiştirdik? Harikasınız! Ampul sayısını değiştirdik. O zaman 2. Deney’deki bağımsız değişkenimiz ampul sayısıdır.
Sonuç:
1. Deney: Pil sayısı
2. Deney: Ampul sayısı
Soru b) Deneylerde devre elemanlarındaki değişimi gözlemlediğimiz durum (bağımlı değişken) nedir? Tabloya yazalım.
Çözüm:
Bağımsız değişkeni (yani bizim değiştirdiğimiz şeyi) değiştirdiğimizde ortaya çıkan sonuca, yani bu değişimden etkilenen duruma bağımlı değişken deriz. Adı üstünde, sonucu bizim yaptığımız değişikliğe “bağımlı”dır.
Adım 1: 1. Deney’i düşünelim.
Pil sayısını 1’den 2’ye çıkardığımızda neyin değiştiğini gözlemledik? Ampulün yanışında bir farklılık oldu mu? Evet! Ampul daha parlak yandı. Yani bizim gözlemlediğimiz sonuç ampul parlaklığı oldu.Adım 2: 2. Deney’i düşünelim.
Ampul sayısını 1’den 2’ye çıkardığımızda ne oldu? Pildeki elektrik enerjisi iki ampule paylaşıldığı için ampuller daha sönük yandı. Peki biz yine neyi gözlemlemiş olduk? Yine ampul parlaklığını gözlemlemiş olduk. Parlaklığın azaldığını fark ettik.
Sonuç:
1. Deney: Ampul parlaklığı
2. Deney: Ampul parlaklığı
Soru c) Deneylerde sayısını değiştirmediğimiz devre elemanları (kontrol değişkenleri) nelerdir? Tabloya yazalım.
Çözüm:
Bir deneyin güvenilir ve doğru sonuç vermesi için, sadece bir şeyi değiştirip diğer her şeyi aynı tutmamız gerekir. İşte deney boyunca sabit tuttuğumuz, hiç değiştirmediğimiz bu şeylere kontrol değişkeni veya sabit tutulan değişken deriz.
Adım 1: 1. Deney’i düşünelim.
Bu deneyde pil sayısını değiştirmiştik. Peki neyin sayısını hiç değiştirmedik, sabit tuttuk? Deneyin başından sonuna kadar hep 1 tane ampul kullandık. O zaman 1. Deney’deki kontrol değişkenimiz ampul sayısıdır.Adım 2: 2. Deney’i düşünelim.
Bu deneyde ise ampul sayısını değiştirmiştik. Peki neyi sabit tuttuk? Devremizde hep 1 tane pil vardı. O zaman 2. Deney’deki kontrol değişkenimiz de pil sayısıdır.
Sonuç:
1. Deney: Ampul sayısı
2. Deney: Pil sayısı
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri deney yaparak ve sorgulayarak öğrenilir. Aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin!