Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimize hoş geldiniz. Bugün sizlerle, günlük hayatta sıkça karıştırdığımız ama aslında birbirinden çok farklı olan iki önemli kavramı, ısı ve sıcaklığı, daha yakından tanıyacağız. Gelin, kitaptaki etkinliği birlikte adım adım inceleyip çözelim.
Değerlendirme Sorusu a) Karikatürde hangi öğrencilerin ifadesi doğrudur? Nedenini açıklayalım.
Haydi karikatürdeki arkadaşlarımızın ne dediğine bir bakalım ve kimin doğru söylediğini birlikte bulalım. Bu soruyu çözmek için önce ısı ve sıcaklığın ne anlama geldiğini hatırlamamız gerekiyor.
Unutmayın çocuklar, sıcaklık bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren bir ölçümdür. Onu termometre ile ölçeriz ve birimi Derece Celsius (°C)‘tur. Isı ise sıcak maddeden soğuk maddeye doğru akan bir enerjidir. Yani ısı bir enerji çeşididir.
Şimdi bu bilgileri aklımızda tutarak öğrencilerimizin söylediklerini tek tek inceleyelim:
Adım 1: 1. Öğrencinin Söylediklerini Değerlendirelim
1. Öğrenci diyor ki: “Hava sıcaklığı 25 derece Celsius’tur.”
Havanın durumunu ölçmek için termometre kullanırız ve termometrenin gösterdiği değer havanın sıcaklığıdır. Sıcaklığın birimi de Derece Celsius’tur. Bu durumda, 1. öğrencinin kurduğu cümle tamamen doğrudur.
Adım 2: 2. Öğrencinin Söylediklerini Değerlendirelim
2. Öğrenci ise: “Hayır, hava ısısı 25 derece Celsius’tur.” diyor.
İşte burada çok sık yapılan bir hatayla karşılaşıyoruz. Isı bir enerjiydi, değil mi? Enerjinin birimi Derece Celsius değildir. Termometreler bir maddenin ısısını değil, sıcaklığını ölçer. Bu yüzden “hava ısısı” ifadesi bu şekilde kullanılmaz. Dolayısıyla 2. öğrencinin söylediği ifade yanlıştır.
Adım 3: 3. Öğrencinin Söylediklerini Değerlendirelim
3. Öğrenci de: “İkiniz de doğru söylüyorsunuz. Hava ısısı veya sıcaklığı 25 derece Celsius’tur.” diyerek arkadaşlarını uzlaştırmaya çalışmış.
Ancak biz az önce 2. öğrencinin yanlış bir ifade kullandığını bulmuştuk. Madem 2. öğrenci yanlış söylüyor, o zaman “ikiniz de doğrusunuz” diyen 3. öğrencinin ifadesi de yanlış olmuş olur.
Sonuç:
Tüm adımları incelediğimizde görüyoruz ki;
Karikatürde sadece 1. öğrencinin ifadesi doğrudur.
Çünkü sıcaklık termometre ile ölçülür ve birimi Derece Celsius’tur. “Hava sıcaklığı 25 °C’tur.” demek, bilimsel olarak doğru bir ifadedir. “Hava ısısı” ise bu şekilde ifade edilemez.
Aferin çocuklar, harika bir iş çıkardınız! Bu iki kavramı karıştırmamak çok önemli.