Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimize hoş geldin. Gönderdiğin bu güzel etkinliği şimdi seninle birlikte, adım adım çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
Bu etkinlikte ısı ve sıcaklık konusundaki bilgilerimizi kullanacağız. Unutma, ısı bir enerjidir ve sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olan maddeye doğru akar. Sıcaklık ise bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren bir ölçümdür ve termometre ile ölçülür.
Soruda bize 30 °C sıcaklığında su bulunan bir kaba, 60 °C sıcaklığında başka bir su eklendiği söyleniyor. Haydi bu bilgiyi aklımızda tutarak soruları cevaplayalım.
1. Soru: Buna göre aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanındaki yapboz parçalarını “✓” ile işaretleyelim.
Şimdi ifadeleri tek tek inceleyelim ve hangilerinin doğru, hangilerinin yanlış olduğunu bulalım.
Adım 1: İfadeleri Değerlendirelim
- İfade:Kaptaki suyun sıcaklığı, kalorimetre kabı ile ölçülmüştür.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Resimde suyun sıcaklığını ölçen alet bir termometredir. Kalorimetre kabı ise maddelerin aldığı ya da verdiği ısı miktarını ölçmek için kullanılır. Sıcaklığı termometre ile ölçeriz.
- İfade:Kaba su ilave edildiğinde termometrede okunan değer belirli bir süre artar.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Çünkü kaptaki su 30 °C, eklenen su ise 60 °C’dir. Sıcak su, soğuk suya karıştığında, kaptaki suyun sıcaklığı artacaktır. Son sıcaklık 30 °C ile 60 °C arasında bir değer olacaktır. Bu yüzden termometrenin gösterdiği değer yükselir. Bu ifadenin yanındaki kutucuğu işaretlemeliyiz (✓).
- İfade:Kaptaki su, ilave edilen suya ısı vermiştir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Isı akışı her zaman sıcaklığı yüksek olan maddeden, sıcaklığı düşük olan maddeye doğrudur. Burada ilave edilen su (60 °C) daha sıcak olduğu için, kaptaki suya (30 °C) ısı verir. İfade bunun tam tersini söylüyor.
- İfade:Kaptaki suyun son sıcaklığı 90 kalori olur.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. İki büyük hata var. Birincisi, sıcaklık birimi “kalori” değil, “Derece Celcius”tur (°C). İkincisi, 30 °C ve 60 °C’deki suları karıştırdığımızda sıcaklık bu iki değerin arasında bir yerde olur, asla 60 °C’den daha yüksek olamaz.
- İfade:Kaba eklenen su 30 °C olsaydı ısı alışverişi gerçekleşmezdi.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Isı alışverişinin olabilmesi için maddelerin sıcaklıklarının farklı olması gerekir. Eğer her iki su da 30 °C olsaydı, sıcaklıkları eşit olduğu için aralarında ısı alışverişi olmazdı. Bu ifadenin yanındaki kutucuğu da işaretlemeliyiz (✓).
- İfade:İlave edilen su, kaptaki suya ısı vermiştir.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Az önce de söylediğimiz gibi, ısı sıcak olandan soğuk olana akar. İlave edilen 60 °C’lik su, kaptaki 30 °C’lik sudan daha sıcak olduğu için ona ısı verir. Bu ifadenin yanındaki kutucuğu da işaretlemeliyiz (✓).
Sonuç:
İşaretlememiz gereken üç ifade var. Bunların yanındaki yapboz parçalarını aklımızda tutalım:
- Kız çocuğu ve köpeğinin olduğu parça
- Yana doğru bakan erkek çocuğunun olduğu parça
- Elinde bardak tutan kişinin olduğu parça
2. Soru: Yapboz parçalarından oluşan şekli “✓” ile işaretleyelim.
Adım 1: Doğru Parçaları Bulalım
Birinci soruda doğru olarak bulduğumuz üç ifadenin yanındaki yapboz parçalarını hatırlayalım. Şimdi aşağıdaki görsellerden hangisinin sadece bu üç parçadan oluştuğuna bakacağız.
Adım 2: Görselleri Karşılaştıralım
- Birinci Görsel (Soldaki): Bu görselde, birinci soruda yanlış olarak bulduğumuz ifadelerin yanındaki yapboz parçaları da kullanılmış (Örneğin, dede ve torunların olduğu parça). Bu yüzden bu seçenek doğru değil.
- İkinci Görsel (Ortadaki): Bu görsele dikkatlice bakalım. Evet! Tam da bizim birinci soruda doğru bulduğumuz üç ifadenin yanındaki parçalardan oluşuyor: kız ve köpeği, yana bakan çocuk ve elinde bardak olan kişi. Diğer kısımlar boş bırakılmış. Aradığımız cevap bu!
- Üçüncü Görsel (Sağdaki): Bu görselde de yine yanlış ifadelerin yanındaki parçalar var. Bu seçenek de doğru olamaz.
Sonuç:
Doğru yapboz parçalarının bir araya getirildiği şekil ortadaki görseldir. Bu yüzden ortadaki görselin altındaki kutucuğu işaretlemeliyiz (✓).
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Isı ve sıcaklık konusu işte bu kadar keyifli! Başka sorun olursa çekinme, yine sorabilirsin. İyi çalışmalar dilerim!