Harika bir etkinlik, sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin en zevkli konularından biri olan “Maddelerin Işık Geçirgenliği” ile ilgili bu deneyi gel birlikte analiz edelim ve sonuçları yorumlayalım. Tıpkı sınıfta yapıyormuşuz gibi adım adım ilerleyeceğiz.
Soru 1: Gözlem sonuçlarımıza göre tablodaki uygun yerlere malzeme isimlerini yazalım.
Bu soruyu cevaplamak için deneyin nasıl yapıldığını ve bizden ne istediğini iyi anlamamız gerekiyor. Deneyde lazer ışığını farklı malzemelerin üzerine tutuyoruz ve ışığın duvara ulaşıp ulaşmadığını, ulaştıysa nasıl ulaştığını gözlemliyoruz. Haydi malzemeleri tek tek inceleyip tabloya yerleştirelim.
Unutma, bir madde ışığı arkasına net bir şekilde geçiriyorsa ona saydam (ışığı geçiren), ışığın bir kısmını geçirip bir kısmını engelliyorsa, yani arkasını bulanık gösteriyorsa ona yarı saydam (ışığı kısmen geçiren), ışığı hiç geçirmiyorsa ona da opak (ışığı geçirmeyen) madde diyoruz.
Çözüm:
Adım 1: Işığı tamamen geçiren (Saydam) maddeleri bulalım.
Lazer ışığını bu maddelere tuttuğumuzda, ışık neredeyse hiç engellenmeden duvara ulaşır ve duvarda parlak bir nokta görürüz. Malzeme listemize bakalım:
- Şeffaf dosya: Adı üstünde şeffaf. Işığı tamamen geçirir.
- Gözlük camı: Etrafı net görmemizi sağladığı için ışığı tamamen geçirir.
- Lam: Mikroskopta kullandığımız bu küçük cam parçası da saydamdır.
- Plastik su şişesi (şeffaf olanı): İçindeki suyu net görebildiğimiz için saydamdır.
Adım 2: Işığı kısmen geçiren (Yarı Saydam) maddeleri bulalım.
Bu maddelere lazer tuttuğumuzda ışığın bir kısmı duvara ulaşır ama dağılarak, yani bulanık ve daha sönük bir şekilde görünür.
- Buzlu cam: Arkasındaki nesneleri belli belirsiz, bulanık gösterir. Işığın bir kısmını geçirir.
- Yağlı kâğıt: Fırında kullandığımız bu kâğıt da ışığı tamamen engellemez ama net de göstermez. Yarı saydamdır.
Adım 3: Işığı hiç geçirmeyen (Opak) maddeleri bulalım.
Bu maddelere lazer tuttuğumuzda, ışık duvara asla ulaşamaz. Çünkü bu maddeler ışığı ya yansıtır ya da emer.
- Alüminyum folyo: Parlak bir metaldir ve ışığı yansıtır, arkasına geçirmez. Opaktır.
- Kitap: Kalın karton ve kâğıtlardan oluşur, ışığı kesinlikle geçirmez. Opaktır.
Şimdi bulduklarımızı tabloya yerleştirelim:
Işığı geçirdi
Şeffaf dosya
Gözlük camı
Lam
Plastik su şişesi
Işığı kısmen geçirdi
Buzlu cam
Yağlı kâğıt
Işığı geçirmedi
Alüminyum folyo
Kitap
Soru 2: Grup arkadaşlarımızla birlikte tabloyu inceleyelim. Işığı geçiren, kısmen geçiren ve geçirmeyen malzemelerin özellikleri arasında bir benzerlik olup olmadığını tartışalım. Fikirlerimizi yazalım.
Harika! Şimdi de bir bilim insanı gibi gözlemlerimizden sonuçlar çıkaralım. Bu gruplardaki maddelerin ortak özellikleri neler olabilir?
Çözüm:
Elbette benzerlikler var!
- Işığı geçiren (Saydam) maddelerin ortak özelliği: Bu maddelerin hepsi pürüzsüz ve arkasını net bir şekilde gösteren yapıdadır. Cam, şeffaf plastik gibi maddeler bu gruba girer. Bu maddelerin tanecikleri arasında boşluklar düzenlidir ve ışığın geçmesine izin verir.
- Işığı kısmen geçiren (Yarı Saydam) maddelerin ortak özelliği: Bu maddeler genellikle hafif pürüzlü veya bulanık bir görünüme sahiptir. Arkasındaki cisimleri net olarak göremeyiz. Tül perde, yağlı kâğıt, sis gibi. Işığın bir kısmını geçirirler, bir kısmını ise dağıtırlar.
- Işığı geçirmeyen (Opak) maddelerin ortak özelliği: Bu maddeler yoğun, kalın ve arkasını hiç göstermeyen yapıdadır. Işığı ya soğururlar (yutarlar) ya da yansıtırlar. Tahta, metal, duvar, karton gibi maddeler opaktır.
Soru 3: Işığı geçiren, ışığı kısmen geçiren ve ışığı geçirmeyen maddelere günlük yaşamdan örnekler verelim.
Bu konu aslında hayatımızın tam içinde! Etrafına baktığında bile bir sürü örnek bulabilirsin. Gel birlikte birkaç tane yazalım.
Çözüm:
Işığı Geçiren (Saydam) Maddelere Örnekler:
- Pencere camı
- Su
- Hava
- Streç film
- Bazı şeffaf poşetler
Işığı Kısmen Geçiren (Yarı Saydam) Maddelere Örnekler:
- Tül perde
- Sis
- Buz
- Bazı renkli plastik kaplar
- Duşakabin camı
Işığı Geçirmeyen (Opak) Maddelere Örnekler:
- Ahşap kapı
- Beton duvar
- Metal kaşık
- Ayna (arkasına ışık geçirmez, yansıtır)
- İnsan vücudu
Umarım bu açıklamalarla konuyu çok daha iyi anlamışsındır. Unutma, Fen Bilimleri etrafımızdaki dünyayı anlamak için harika bir maceradır! Başarılar dilerim!