5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2.Kitap Sayfa 36
Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencilerim!
Bugün Fen Bilimleri dersimizde, ışığın ne kadar ilginç bir konu olduğunu gösteren “Gölge” etkinliğini birlikte yapacağız. Bana gönderdiğiniz görseldeki soruları şimdi adım adım, hepimizin anlayacağı şekilde çözeceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
ETKİNLİK İSTASYONU: Gölge Çiziyorum
Soru: Aşağıdaki cisimlerin gölgelerini çizelim.
Harika bir etkinlik! Bu soruyu çözmek için gölgenin nasıl oluştuğunu hatırlamamız gerekiyor. Unutmayın çocuklar, ışık doğrusal yollarla, yani dümdüz bir şekilde yayılır. Eğer ışığın önüne opak (yani ışığı geçirmeyen) bir cisim koyarsak, o cisim ışığın geçişini engeller. İşte o engellenen ışığın arkasında kalan karanlık bölgeye gölge diyoruz.
Şimdi bu bilgiyi kullanarak çizimleri tamamlayalım.
Birinci Çizim (Dairesel Cisim):
Adım 1: Noktasal ışık kaynağından çıkan ışık ışınlarını hayal edelim. Bu ışınlar her yöne dosdoğru gidiyor.
Adım 2: Bu ışınlardan bazıları opak olan dairesel cismimize çarpacak ve cisimden geçemeyecek.
Adım 3: Işık kaynağından çıkan ve cismin tam kenarlarından sıyırıp geçen ışınları düşünelim. Bu ışınlar ekrana ulaştığında, gölgenin sınırlarını belirler.
Sonuç: Dairesel bir cismin arkasındaki ekranda oluşacak gölge, yine cismin kendisine benzeyecektir. Yani ekranda koyu renkli bir daire şeklinde gölge oluşur.
İkinci Çizim (Dikdörtgen Cisim):
Adım 1: Yine noktasal ışık kaynağından çıkan ve dümdüz ilerleyen ışık ışınlarını aklımıza getirelim.
Adım 2: Bu ışınlar bu sefer dikdörtgen şeklindeki opak cismimize çarpıyor ve arkasına geçemiyor.
Adım 3: Işık kaynağından çıkan ve dikdörtgen cismin köşelerinden teğet geçen (yani sıyırıp geçen) ışınları takip ettiğimizde, bu ışınlar ekrana ulaşır.
Sonuç: Cismin arkasında, ışığın ulaşamadığı bölge, cismimizin şekline benzer. Yani ekranda koyu renkli bir dikdörtgen şeklinde gölge oluşur.
Harikasınız! İlk istasyonu başarıyla tamamladık.
KÖPRÜ İSTASYONU
Soru: Farklı zamanlarda ve yerlerde gölgemizin oluştuğunu görürüz. Gölgemizin oluşumunun sebepleri nelerdir? Yazarak arkadaşlarımızla tartışalım.
Bu çok güzel bir gözlem ve harika bir soru! Hepimiz dışarıda yürürken kendi gölgemizi görmüşüzdür. Bazen kısacık, bazen upuzun olur. Peki neden? Gelin sebeplerini birlikte yazalım.
Gölgemizin oluşması için üç temel şeye ihtiyacımız var:
- Bir Işık Kaynağı: Gündüzleri en büyük ışık kaynağımız Güneş‘tir. Geceleri ise sokak lambaları, bir arabanın farı veya evdeki bir lamba olabilir. Işık olmadan gölge de olmaz!
- Bir Opak Cisim (Engel): Işığın geçişini engelleyecek bir nesne gereklidir. Bu durumda o nesne bizim kendi vücudumuzdur. Vücudumuz opak bir madde olduğu için Güneş ışığının içinden geçmesine izin vermez.
- Bir Ekran (Yüzey): Gölgenin üzerine düşebileceği bir yüzey olmalıdır. Bu, yürüdüğümüz yol, bir duvar veya herhangi bir zemin olabilir.
Peki gölge tam olarak nasıl oluşur?
Adım 1: Işık kaynağı (örneğin Güneş), ışınlarını doğrusal bir şekilde her yöne gönderir.
Adım 2: Biz (opak cisim), Güneş ile yer (ekran) arasına girdiğimizde, vücudumuz Güneş’ten gelen ışınların bir kısmının yere ulaşmasını engeller.
Adım 3: Vücudumuzun arkasında, yere düşemeyen ışık nedeniyle oluşan karanlık alana gölgemiz denir.
Peki gölgemiz neden farklı zamanlarda farklı uzunlukta olur?
Bunun sebebi, gün boyunca Güneş’in gökyüzündeki konumunun değişmesidir.
- Sabah ve Akşam: Güneş ufka yakın, yani daha eğik bir konumdadır. Bu yüzden ışınlar bize eğik bir açıyla gelir ve gölgemiz uzun olur.
- Öğle Vakti: Güneş tam tepemizde, en yüksek konumdadır. Işınlar bize daha dik bir açıyla gelir ve bu yüzden gölgemiz gün içindeki en kısa halini alır.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri dersi etrafımızdaki dünyayı gözlemleyerek ve sorgulayarak öğrenilir. Harika iş çıkardınız!