5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2.Kitap Sayfa 69
Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin en önemli konularından biri olan ısı ve sıcaklık arasındaki farkları pekiştirmek için çok güzel bir fırsat. Haydi hep birlikte bu metindeki hataları bir dedektif gibi bulalım ve düzeltelim.
1. Soru: Aşağıdaki metinde ısı ve sıcaklık kavramları ile ilgili hatalı ifadeler yer almaktadır. Bu ifadeleri belirleyip altını çizelim. Bu ifadelerin düzeltilmiş hâlini ilgili alana yazalım.
Harika! Şimdi metni dikkatlice okuyalım ve ısı ile sıcaklığın karıştırıldığı yerleri bulalım. Unutmayın, sıcaklık bir ölçümdür ve termometre ile ölçülür, birimi Derece Celsius’tur (°C). Isı ise sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye aktarılan bir enerjidir.
Adım 1: Hatalı İfadeleri Tespit Etme ve Düzeltme
Metindeki hatalı ifadeleri ve onların doğru hallerini aşağıda tek tek inceleyelim:
- Hatalı İfade: …ve 15 kalori olacağını belirten bir cevap verir.
Doğrusu: …ve 15 derece Celsius olacağını belirten bir cevap verir.
Açıklama: Canım öğrencim, burada hava durumundan bahsediliyor. Hava durumu ölçülürken sıcaklık değeri söylenir. Sıcaklığın birimi ise kalori değil, Derece Celsius’tur. Kalori, ısının yani enerjinin birimidir.- Hatalı İfade: …patateslerin 180 derece Celsius ısıda piştiğini anlar.
Doğrusu: …patateslerin 180 derece Celsius sıcaklıkta piştiğini anlar.
Açıklama: Fırının ulaştığı değer bir sıcaklık değeridir. Bu yüzden “ısıda” demek yerine “sıcaklıkta” demeliyiz. Fırın, patatese ısı vererek onun sıcaklığını artırır ve pişmesini sağlar.- Hatalı İfade: Patateslerin pişebilmesi için çok fazla sıcaklık enerjisine ihtiyaç olduğunu düşünür.
Doğrusu: Patateslerin pişebilmesi için çok fazla ısı enerjisine ihtiyaç olduğunu düşünür.
Açıklama: Hatırlayalım, enerji olan ısı mıydı yoksa sıcaklık mı? Elbette ısı! Bu yüzden doğru ifademiz “ısı enerjisi” olmalı.- Hatalı İfade: Evdeki termometreyi kullanarak sütün ısısını ölçer…
Doğrusu: Evdeki termometreyi kullanarak sütün sıcaklığını ölçer…
Açıklama: Bu çok sık yapılan bir hata! Unutmayalım, termometreler ısıyı değil, sadece sıcaklığı ölçebilir. Isı, alınıp verilen enerjidir ve doğrudan bir aletle böyle ölçülemez.- Hatalı İfade: …kendimi bir enerji çeşidi olan sıcaklıkla ilgili ölçüm yaparken buldum.
Doğrusu: …kendimi bir enerji çeşidi olan ısı ile ilgili bir büyüklük olan sıcaklığı ölçerken buldum.
Açıklama: İşte en önemli nokta! Enerji çeşidi olan sıcaklık değil, ısıdır. Sıcaklık ise bu enerjinin bir göstergesidir. Efe aslında sıcaklık ölçümü yapmıştır.
2. Soru: Isı ve sıcaklık kavramlarının özelliklerini içeren bir metin yazalım.
Elbette, şimdi de bu iki güzel kavramı doğru bir şekilde kullanarak kısa bir hikaye yazalım. Böylece aradaki farkı çok daha iyi anlayacaksınız.
Kışın soğuk bir günde odamda oturuyordum. Odamın sıcaklığını ölçmek için duvardaki termometreye baktım ve 20 derece Celsius olduğunu gördüm. Biraz üşüdüğüm için annemden sıcak çikolata istedim. Annem ocağa sütü koydu ve altını açtı. Ocak, süte sürekli ısı enerjisi verdi. Sütün aldığı bu ısı sayesinde sıcaklığı yavaş yavaş yükseldi.
Sıcak çikolatam hazır olunca annem bardağa doldurdu. Bardağa dokunduğumda elime doğru bir ısı akışı oldu, çünkü bardağın sıcaklığı elimin sıcaklığından daha yüksekti. Unutmayın çocuklar, ısı her zaman sıcaklığı yüksek olandan düşük olana doğru akar. Sıcak çikolatamı masanın üzerine bıraktığımda, bir süre sonra soğumaya başladı. Çünkü sıcak çikolata, sahip olduğu ısıyı odadaki daha soğuk olan havaya veriyordu ve bu yüzden sıcaklığı düşüyordu.