Harika bir istek! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin bu güzel etkinlik sayfasını şimdi birlikte adım adım inceleyip nasıl yapacağını sana anlatacağım. Bu sayfa, bir proje veya model yaptıktan sonra onu nasıl daha iyi hale getirebileceğimizi düşünmemiz için hazırlanmış. Bu yüzden tek bir doğru cevabı yok, herkesin projesine göre cevapları değişebilir. Ben sana örnek bir proje üzerinden bu adımları nasıl tamamlayacağını göstereceğim.
Haydi başlayalım!
Diyelim ki sınıfça “Isı Yalıtımı” ile ilgili bir proje yaptık. Amacımız, karton kutulardan evler yapıp içine sıcak su dolu bir bardak koyarak hangisinin daha uzun süre sıcak kalacağını bulmaktı. Benim ilk yaptığım model, sadece basit bir karton kutuydu.
Soru: Düzeltme ve Değişiklikler
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu bölüm, projemizi test ettikten sonra aklımıza gelen ilk fikirleri, yani “Neyi daha iyi yapabilirdim?” diye düşündüğümüz şeyleri not alacağımız yerdir. Beyin fırtınası gibi düşünebilirsin.
Adım 1: Yaptığım deneyi düşünüyorum. Basit karton kutudan yaptığım evdeki su çabucak soğudu. Neden acaba?
Adım 2: Aklıma gelenleri listeliyorum.
Örnek olarak şöyle doldurabiliriz:
– Evin duvarları çok inceydi, ısıyı hemen dışarı kaçırdı.
– Belki duvarları başka bir malzemeyle kaplamalıydım.
– Kutunun kapağında boşluklar kalmıştı, oradan da sıcak hava çıkmış olabilir.
– Pencereler için sadece bir delik açmıştım, orası da ısı kaybına neden oldu.
Soru: Değerlendirme Aşamaları-2
Yaptığımız testler ve karşılaştırmalar sonucunda düzeltilmesi gerekenler:
Çözüm:
Bu bölümde ise ilk bölümde aklımıza gelen fikirleri daha net ve somut eylemlere dönüştürüyoruz. Yani, “Ne yapmalıyım?” sorusunun cevabını yazıyoruz.
Adım 1: Yukarıda bulduğum sorunları düşünüyorum.
Adım 2: Bu sorunları çözmek için yapmam gerekenleri madde madde yazıyorum.
Örnek olarak şöyle doldurabiliriz:
- Model evin iç duvarları, ısıyı içeride tutacak pamuk veya strafor köpük gibi bir yalıtım malzemesi ile kaplanmalı.
- Kutunun kapağındaki boşluklar, hava sızdırmayacak şekilde koli bandı ile iyice kapatılmalı.
- Pencere olarak açtığım deliğin önüne, ısı kaybını azaltmak için şeffaf bir asetat kağıdı yapıştırılmalı.
Soru: Düzeltmelerimiz sonucunda modelimizin geliştirilmiş son hâlini aşağıya çizelim.
Çözüm:
İşte en eğlenceli kısım! Bu büyük boşluğa, yukarıda karar verdiğimiz değişiklikleri uyguladığımız yeni ve geliştirilmiş projemizin resmini çizeceğiz.
Adım 1: Önce karton kutudan evimi tekrar çiziyorum.
Adım 2: Sonra yaptığım değişiklikleri bu çizimde gösteriyorum. Mesela evin iç duvarlarına pamuk çizimleri ekliyorum. Pencereye asetat kağıdı çiziyorum.
Adım 3: Çizimimi daha anlaşılır yapmak için oklar çıkarıp notlar ekliyorum. Örneğin, duvardan bir ok çıkarıp “Pamuk ile kaplanmış iç duvar” yazabilirim.
(Bu kısım tamamen senin hayal gücüne ve projenin son haline bağlı. Harika bir çizim yapacağına eminim!)
Soru: Değerlendirme Aşamaları-3
Modelimizin son hâlini değerlendirerek diğer grupların modelleriyle karşılaştıralım.
Çözüm:
Bilimde en önemli şeylerden biri de sonuçları başkalarıyla karşılaştırmaktır. Bu bölümde, geliştirdiğimiz modelin ne kadar başarılı olduğunu ve arkadaşlarımızın neler yaptığını not alacağız.
Adım 1: Geliştirdiğim yeni model ile deneyi tekrarlıyorum ve suyun ne kadar sürede soğuduğunu not alıyorum.
Adım 2: Arkadaşlarımın projelerini inceliyorum. Onlar hangi yalıtım malzemelerini kullanmışlar? (Yün, kumaş, alüminyum folyo vb.) Onların sonuçları nasıl?
Adım 3: Karşılaştırmalarımı yazıyorum.
Örnek olarak şöyle doldurabiliriz:
– Benim pamukla kapladığım evde su 45 dakikada soğudu. İlk modelimde 20 dakikada soğumuştu. Demek ki pamuk iyi bir yalıtım sağladı.
– Ayşe’nin grubu yün kullanmış ve onların evinde su 55 dakikada soğudu. Bu demek oluyor ki yün, pamuktan daha iyi bir ısı yalıtkanı olabilir.
– Can’ın grubu ise alüminyum folyo kullanmış, onların evinde su 30 dakikada soğudu. Alüminyum folyo ısıyı iyi yalıtmadı.
Umarım bu örnekler, kendi projen için bu sayfayı nasıl dolduracağın konusunda sana yardımcı olmuştur. Unutma, bilim denemek, yanılmak ve daha iyisini yapmak için tekrar denemektir! Harika bir iş çıkardın!