5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2.Kitap Sayfa 87
Merhaba sevgili 5. sınıfın çalışkan öğrencileri! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte, görselde yer alan “Pekiştirme İstasyonu-1” etkinliğini yapacağız. Bu etkinlikte, günlük hayatta kullandığımız bazı maddelerin ısıyı iletip iletmediğini, yani ısı iletkeni mi yoksa ısı yalıtkanı mı olduklarını bulacağız.
Hadi başlamadan önce kısaca bir hatırlatma yapalım:
- Isı İletkeni: Isıyı bir yerden başka bir yere kolayca ve hızlıca taşıyan maddelere denir. Tıpkı sıcak çorbaya daldırdığımız metal bir kaşığın sapının elimizi yakması gibi. Genellikle metaller (demir, bakır, alüminyum, altın gibi) ısıyı çok iyi iletir.
- Isı Yalıtkanı: Isının geçişini zorlaştıran, yavaşlatan maddelere denir. Elimize aldığımız tahta bir kaşık ya da kışın giydiğimiz yünlü bir kazak gibi. Plastik, tahta, yün, pamuk, hava gibi maddeler ısıyı iyi iletmez, yani iyi birer yalıtkandırlar.
Şimdi bu bilgilerle tablomuzdaki maddeleri tek tek inceleyelim ve doğru kutucuğu işaretleyelim.
Soru: Günlük hayatta kullanılan bazı ürünler aşağıdaki tabloda listelenmiştir. Ürünleri inceleyip “ısı iletkeni/ısı yalıtkanı” olma durumlarını belirleyelim. Tabloda ilgili kutuyu “✓” işareti ile işaretleyelim.
1. Çelik çaydanlık
Adım 1: Çelik çaydanlığı ne için kullanırız? Ocağın üzerine koyup içindeki suyu ısıtmak için.
Adım 2: Ocağın verdiği ısının suya hızlıca ulaşması gerekir ki su kaynasın. Çelik bir metaldir ve metaller ısıyı çok iyi iletir.
Sonuç: Bu nedenle, çelik çaydanlık bir ısı iletkenidir.
2. Termos bardak
Adım 1: Termosun amacı nedir? İçine koyduğumuz sıcak içecekleri sıcak, soğuk içecekleri ise soğuk tutmaktır.
Adım 2: Bunu yapabilmesi için içerideki ısının dışarı çıkmasını ya da dışarıdaki ısının içeri girmesini engellemesi gerekir. Yani ısı geçişini yavaşlatmalıdır.
Sonuç: Bu görevi yaptığı için termos bardak bir ısı yalıtkanıdır.
3. Alüminyum folyo
Adım 1: Alüminyum folyoyu genellikle fırında yemek pişirirken kullanırız. Yemeğin üzerini kaplarız ki her yeri eşit ve güzel pişsin.
Adım 2: Alüminyum bir metaldir. Fırının sıcaklığının yemeğe kolayca geçmesini sağlar.
Sonuç: Bu yüzden alüminyum folyo bir ısı iletkenidir.
4. Tenceredeki plastik kulp
Adım 1: Tencere ocakta ısındığında, onu tutabilmek için kulplarını kullanırız. Bu kulplar neden metalden değil de plastikten yapılır?
Adım 2: Çünkü tencerenin metal gövdesi çok ısınır. Eğer kulpları da metal olsaydı elimiz yanardı. Plastik ise ısıyı iyi iletmez, bu sayede tencereyi güvenle tutabiliriz.
Sonuç: Tenceredeki plastik kulp, elimiz yanmasın diye yapılmış bir ısı yalıtkanıdır.
5. Yünlü kazak
Adım 1: Soğuk havalarda neden yünlü kazak giyeriz? Üşümemek için, değil mi?
Adım 2: Yünlü kazak, vücudumuzun ürettiği sıcaklığın dışarıdaki soğuk havaya kaçmasını engeller. Isıyı içerde hapseder.
Sonuç: Yünlü kazak, vücut ısımızı koruyan bir ısı yalıtkanıdır.
6. Altın yüzük
Adım 1: Altın bir metaldir. Parmağımızdaki altın yüzükle sıcak suya dokunduğumuzu düşünelim.
Adım 2: Yüzüğün hemen ısındığını fark ederiz. Çünkü tüm metaller gibi altın da ısıyı hızlı bir şekilde iletir.
Sonuç: Altın yüzük bir ısı iletkenidir.
7. Bakır tava
Adım 1: Bakır tavalar, özellikle usta aşçılar tarafından tercih edilir. Neden acaba?
Adım 2: Çünkü bakır, ısıyı en iyi ileten metallerden biridir. Ocağın ısısını tavanın her yerine eşit ve çok hızlı bir şekilde yayar. Bu da yemeklerin daha lezzetli pişmesini sağlar.
Sonuç: Bakır tava, çok iyi bir ısı iletkenidir.
8. Tahta kaşık
Adım 1: Annelerimiz veya babalarımız sıcak bir yemeği karıştırırken neden genellikle tahta kaşık kullanır?
Adım 2: Çünkü tahta, ısıyı iyi iletmez. Kaşığın ucu sıcak tencerenin içinde olsa bile sapı elimizi yakacak kadar ısınmaz.
Sonuç: Bu nedenle tahta kaşık bir ısı yalıtkanıdır.
Harikasınız çocuklar! Gördüğünüz gibi maddelerin iletken ya da yalıtkan olma özelliklerini bilmek, günlük hayatımızda doğru malzemeleri doğru yerlerde kullanmamızı sağlıyor. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!