5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2.Kitap Sayfa 85
Harika bir başlangıç! Madde ve Isı ünitesi, günlük hayatta karşılaştığımız pek çok olayı anlamamızı sağlayan çok keyifli bir konudur. Hadi gel, bu güzel başlangıç sorularını birlikte analiz edelim ve cevaplayalım.
HAZIRLIK İSTASYONU
Soru: Çaydanlık çok sıcak olmasına rağmen sapından tuttuğumuzda elimiz neden yanmaz? Fikirlerimizi yazalım.
Merhaba sevgili öğrencim, bu harika bir gözlem! Ateşin üzerindeki bir çaydanlığın ne kadar sıcak olabileceğini hepimiz biliriz. Ama sapını tuttuğumuzda elimizin yanmamasının çok basit ve akıllıca bir sebebi var. Gel, adım adım inceleyelim:
Adım 1: Farklı Maddeleri Fark Edelim
Öncelikle çaydanlığa dikkatlice bakalım. Genellikle çaydanlığın su koyduğumuz gövdesi metalden (çelik, alüminyum gibi) yapılır. Ancak sapı, yani tuttuğumuz kısmı ise genellikle ahşap (tahta) veya plastik gibi farklı bir maddeden yapılır.Adım 2: Isı İletkeni Nedir?
Bazı maddeler ısıyı çok iyi bir şekilde üzerinden geçirir, yani iletir. Tıpkı bir otoyol gibi, ısı bu maddelerin içinde hızla ilerler. Metal, işte bu maddelerden biridir. Bu yüzden ateşteki ısı, metal olan çaydanlık gövdesine ve içindeki suya hızla ulaşır. Bu tür maddelere ısı iletkeni diyoruz.Adım 3: Isı Yalıtkanı Nedir?
Bazı maddeler ise ısının içlerinden geçmesine pek izin vermezler. Isıyı yavaşlatırlar, adeta ona bir engel olurlar. Ahşap, plastik, bakalit gibi maddeler böyledir. Çaydanlığın metal gövdesi ne kadar ısınırsa ısınsın, sapı bu ısıyı eline ulaştırmaz. İşte bu harika özelliğe sahip maddelere de ısı yalıtkanı diyoruz.Sonuç:
Kısacası, çaydanlığın gövdesi ısıyı iyi ileten (iletken) metalden yapılmıştır ki su çabucak kaynasın. Sapı ise ısıyı iyi iletmeyen (yalıtkan) ahşap veya plastikten yapılmıştır ki sıcak çaydanlığı tuttuğumuzda elimiz yanmasın. Bu, maddelerin özelliklerini günlük hayatta ne kadar akıllıca kullandığımıza harika bir örnektir!
MERAK İSTASYONU
Soru: Isıyı iyi ileten ve iyi iletmeyen maddeler ile ilgili merak ettiklerimizi yazalım.
Bu konu gerçekten de çok merak uyandırıcı! Madem bir merak istasyonundayız, aklımıza gelebilecek bazı soruları birlikte sıralayalım. Belki senin de aklına bambaşka sorular gelir!
- Neden bazı maddeler ısıyı iyi iletirken bazıları iletmez? Maddelerin içlerinde ne gibi farklılıklar var?
- Kışın giydiğimiz yün kazaklar bizi nasıl sıcak tutuyor? Yün, bir ısı iletkeni mi yoksa yalıtkanı mı?
- Evlerimizin duvarlarında neden strafor köpük gibi malzemeler kullanılıyor? Bunun ısıyla bir ilgisi var mı?
- Bir demir kaşığı sıcak çorbaya daldırdığımızda hemen ısınırken, tahta kaşık neden o kadar çabuk ısınmıyor?
- Bütün metaller ısıyı aynı derecede iyi mi iletir? Mesela altın ile demir arasında bir fark var mıdır?
- Pikniğe giderken kullandığımız termoslar, içindeki sıcak sıvıyı nasıl saatlerce sıcak, soğuk sıvıyı ise soğuk tutabiliyor?
- Penguenler buzullarda yaşarken nasıl üşümüyorlar? Onların tüyleri de bir yalıtkan olabilir mi?
İşte bu ve bunun gibi birçok sorunun cevabını bu ünitemizde birlikte keşfedeceğiz. Merak etmeye devam et, çünkü en iyi öğrenme yolu merak etmekle başlar!