Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün fen bilimleri dersinde maddelerin hallerini ve özelliklerini öğreneceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
**Görsel 4.15: Maddenin farklı halleri**
Bu görselde bir aile piknik yapıyor. Aile bireylerinin elindeki ve önlerindeki nesnelere dikkat edelim.
**Soru 1:**
Görseldeki bardaklarda ne var? Bu nesneler maddenin hangi hallerine örnektir?
**Çözüm:**
Adım 1: Görsele dikkatlice baktığımızda, babanın elindeki fincanda bir içecek ve kızın elindeki bardakta bir içecek olduğunu görüyoruz. Bu içecekler sıvı haldedir.
Adım 2: Masanın üzerindeki tabaklarda kurabiyeler var. Kurabiyeler katı haldedir.
Adım 3: Çocuğun elindeki limonatanın içinde buz parçaları görünüyor. Buz, katı haldedir.
Adım 4: Babanın fincanından çıkan buhar ise gaz halindedir.
Sonuç: Görseldeki bardaklarda sıvı, tabaklardaki kurabiyeler ve limonatadaki buz katı, fincandaki buhar ise gaz halindedir.
—
**Görsel 4.16: Katı haldeki bazı maddeler**
Bu görselde bir bankın üzerinde bazı nesneler görüyoruz.
**Soru 2:**
Görseldeki nesnelerden katı maddelere örnek olabilecekleri yazınız.
**Çözüm:**
Adım 1: Görselde bir masa, üzerinde bir bardak, bir kase pirinç, iki kitap ve bir sırt çantası var. Ayrıca masanın yanında bir futbol topu bulunuyor.
Adım 2: Bu nesnelerin hangilerinin katı olduğunu düşünelim. Masa, bardak, kitap, sırt çantası, futbol topu ve pirinç taneleri katı haldedir.
Sonuç: Görseldeki katı maddelere örnekler: masa, bardak, kitap, sırt çantası, futbol topu ve pirinçtir.
—
**Metin Açıklaması:**
Sevgili çocuklar, az önce görsellerle maddelerin farklı hallerini gördük. Şimdi bu bilgileri pekiştirelim.
Bölüm girişindeki görseli hatırlayalım. Görselde yer alan anne ve babanın içtiği çayın üzerinden buhar çıkmaktadır. Çay, sıvı bir maddedir. Çayın üzerinden çıkan buhar ise gaz bir maddedir. Çocuğun içtiği limonata da tıpkı çay gibi sıvı bir maddedir. Limonata içindeki buz parçaları ise katı halde bulunan bir maddedir (Görsel 4.15).
Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunur. Şimdi maddenin halleriyle ilgili temel özellikleri keşfetmeye çalışalım.
Katı Maddeler
Katı maddelerin belirli bir hacmi ve şekli vardır. Bu ne demek biliyor musunuz? Yani bir katı maddeyi bir kaba koyduğumuzda, kabın şeklini almaz, kendi şeklini korur. Mesela bir taş, bir bardak, bir kitap… Bunlar katı maddelerdir ve kendi şekilleri vardır.
Bazı katı maddeler sert, bazıları ise yumuşaktır. Örneğin kurşun kalem ve silgi katı bir maddedir. Fakat kurşun kalem, silgiden daha serttir. Bu, katı maddelerin sertliklerinin farklı olabileceğini gösterir.
Bazı katı maddelerin esnekliği vardır. Örneğin sünger, esnekliği olan bir katı maddedir. Süngeri elimizle sıktığımızda büzüşür, bıraktığımızda eski haline geri döner. Ama bir taş büzüşmez, değil mi?
Sıra, masa, ağaç, kitap, çanta, top, bardak, pirinç katı maddelere örnek olarak verilebilir (Görsel 4.16).
Siz de katı maddelere örnekler veriniz.
Umarım bu dersimiz de sizin için faydalı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!