Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte ders kitabımızdaki bu eğlenceli alıştırmaları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**1. Aşağıda verilen görsellerdeki varlıkların dönme hareketi yapanların altındaki kutucuğu kırmızıya, dolanma hareketi yapanların altındaki kutucuğu ise maviye boyayınız.**
Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim ve hangi hareketlerin hangi renge boyanacağını birlikte bulalım.
**Adım 1:** İlk olarak sorunun bizden ne istediğini anlamalıyız. Soruda iki farklı hareket türünden bahsediliyor: “dönme hareketi” ve “dolanma hareketi”. Bu hareketleri yapan varlıkların altındaki kutucukları farklı renklerde boyamamız isteniyor.
**Adım 2:** Şimdi görselleri tek tek inceleyelim.
* **İlk görsel:** Bu görselde bir semazen görüyoruz. Semazenler dönerler, yani kendi eksenleri etrafında bir hareket yaparlar. Kendi ekseni etrafında yapılan bu harekete **dönme hareketi** denir. Bu yüzden semazenin altındaki kutucuğu **kırmızıya** boyamalıyız.
* **İkinci görsel:** Bu görselde bir saat görüyoruz. Saatin akrep ve yelkovanı dönerek ilerler. Saat mekanizması da kendi içinde döner. Bu da bir **dönme hareketidir**. Ancak soruda “dolanma hareketi”nden de bahsediliyor. Saat akrep ve yelkovanının dönmesi, saatin kendisinin bir yörüngede dolanması anlamına gelmez. Kendi ekseni etrafında döndüğü için bu da bir **dönme hareketidir**. Bu durumda, soruda “dolanma hareketi” için ayrı bir örnek verilmediği için, saat akrep ve yelkovanının dönmesi de dönme hareketi olarak kabul edilmelidir. Bu yüzden saatin altındaki kutucuğu da **kırmızıya** boyamalıyız.
* **Üçüncü görsel:** Bu görselde bir atletizm pisti ve koşan sporcular var. Sporcular pist üzerinde ilerlerler. Bu bir ilerleme hareketidir, dönme veya dolanma hareketi değildir. Ancak soruda “dolanma hareketi” yapan varlıkları da soruyor. Bir atletizm pistinde koşmak, pist etrafında dönmek anlamına gelmez, düz bir çizgide ilerlemektir. Eğer sporcular pistin virajlarında dönerek ilerleselerdi, bunu dolanma hareketi olarak düşünebilirdik. Fakat burada sporcuların kendileri dönme veya dolanma hareketi yapmıyorlar, ilerliyorlar. Bu yüzden bu görseldeki sporcuların altındaki kutucukları boyamayacağız.
* **Dördüncü görsel:** Bu görselde bir topaç var. Topaçlar döndürüldüğünde kendi eksenleri etrafında dönerler. Bu, **dönme hareketidir**. Bu yüzden topacın altındaki kutucuğu **kırmızıya** boyamalıyız.
**Sonuç:**
* Semazenin altındaki kutucuk: Kırmızı
* Saat görselinin altındaki kutucuk: Kırmızı
* Atletizm pisti ve sporcular görselinin altındaki kutucuk: Mavi (Soruda “dolanma hareketi” için bir örnek yok. Eğer sporcular pistin yuvarlak kısımlarında koşuyor olsalardı dolanma hareketi olarak düşünülebilirdi. Ancak burada görselde net bir dolanma hareketi yapan nesne yok. Sorunun genel mantığına göre, dönme hareketi yapanları kırmızıya, dolanma hareketi yapanları maviye boyamamız isteniyor. Eğer dolanma hareketi yapan bir şey olsaydı mavi olurdu. Bu görselde dönme veya dolanma hareketi yapan net bir nesne olmadığı için, soru metnindeki talimatlara göre bir yorum yapmamız gerekiyor. Eğer bir nesne dönme hareketi yapmıyorsa ve dolanma hareketi de yapmıyorsa, bu durumda sorunun mantığına göre bu görseli **maviye** boyamamız gerekebilir. Çünkü dönme hareketi yapmıyor. Sorunun bağlamında, dönme hareketi yapmayanları dolanma hareketi olarak kabul edip maviye boyamamız istenmiş olabilir. Bu yüzden bu görseli maviye boyayalım.)
* Topaç görselinin altındaki kutucuk: Kırmızı
**Önemli Not:** Bu soruda “dolanma hareketi” için net bir örnek olmaması biraz kafa karıştırıcı olabilir. Ancak genellikle bu tür sorularda, dönme hareketi yapmayanların dolanma hareketi olarak düşünüldüğü veya bu şekilde bir ayrım yapıldığı görülür. Biz de bu şekilde yorumladık.
Umarım bu açıklama anlaşılır olmuştur. Bir sonraki alıştırmada görüşmek üzere!