Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Fen Bilimleri dersimiz için hazırlanan bu değerlendirme çalışmasına hoş geldiniz. Ben sizin öğretmeninizim ve bu soruları hep birlikte, keyifle çözeceğiz. Hadi başlayalım!
—
A. Aşağıdaki ifadeleri dikkatlice okuyunuz. İfade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazan kutucuğu işaretleyiniz. Yanlış olan ifadelerin doğrularını noktalı yerlere yazınız.
1. Halojen lambalar icat edilen ilk aydınlatma aracıdır.
Bu ifade yanlıştır.
Çözüm: Sevgili çocuklar, ilk aydınlatma araçları mum, kandil gibi daha basit şeylerdi. Halojen lambalar çok daha sonra icat edildi. Bu yüzden bu ifadeye “Y” diyeceğiz.
Doğrusu: İlk aydınlatma araçları mum ve kandil gibi şeylerdi.
2. Çok fazla aydınlatılmış ortamlar gözü kamaştırır ve göze zarar verir.
Bu ifade doğrudur.
Çözüm: Evet çocuklar, bir odayı gereğinden fazla ışıkla aydınlatmak gözlerimizi yorar ve hatta zarar verebilir. Tıpkı bir fenerin gözünüze çok yakın tutulduğunda rahatsız etmesi gibi düşünebilirsiniz. Bu yüzden bu ifadeye “D” diyeceğiz.
3. Sağ elimizle yazı yazıyorsak ışık kaynağı solda olmalıdır.
Bu ifade doğrudur.
Çözüm: Eğer sağ elinizi kullanıyorsanız, ışık solunuzdan gelirse eliniz gölge yapmaz ve yazdıklarınızı rahatça görebilirsiniz. Sol elinizi kullanıyorsanız da tam tersi, ışık sağınızdan gelmelidir. Bu, daha rahat ders çalışmamızı sağlar. O yüzden bu ifadeye “D” diyeceğiz.
4. Işık kirliliği, aile bütçesini ve ülke ekonomisini olumsuz etkiler.
Bu ifade doğrudur.
Çözüm: Işık kirliliği demek, gereksiz yere yanan ışıklar demektir. Bu da hem evlerimizin elektrik faturalarını artırır (aile bütçesi) hem de ülkemizin enerji kaynaklarını boşa harcar (ülke ekonomisi). Bu yüzden bu ifadeye “D” diyeceğiz.
5. İlk ses kayıt cihazı gramofondur.
Bu ifade doğrudur.
Çözüm: Evet çocuklar, geçmişte insanların sesleri kaydetmek için kullandığı ilk cihazlardan biri gramofondur. Günümüzdeki teknolojiden farklı olsa da, ses kaydının ilk adımlarından biridir. Bu yüzden bu ifadeye “D” diyeceğiz.
6. Ses kirliliğini önlemek için binalarda ses yalıtımı yapılmalıdır.
Bu ifade doğrudur.
Çözüm: Ses kirliliği, çevremizdeki istenmeyen seslerin fazlalığıdır. Binalarda ses yalıtımı yapmak, dışarıdan gelen gürültüyü azaltır ve içeriden çıkan seslerin de etrafa yayılmasını engeller. Bu da daha sessiz ve huzurlu bir ortam sağlar. Bu yüzden bu ifadeye “D” diyeceğiz.
7. Hoparlör, sesin şiddetini değiştirebilen teknolojik bir araçtır.
Bu ifade yanlıştır.
Çözüm: Hoparlörler sesi yükseltir veya alçaltır ama sesin kendi şiddetini temel olarak değiştiremezler. Daha çok sesi duyulur hale getirirler. Sesin şiddetini değiştiren başka cihazlar ve yöntemler vardır. Bu yüzden bu ifadeye “Y” diyeceğiz.
Doğrusu: Hoparlör, sesi daha uzaklara duyurmaya yarayan bir araçtır.
—
B. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Işık kirliliğinin sebepleri neler olabilir?
Çözüm: Sevgili yavrularım, ışık kirliliğinin birçok sebebi var. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Gereksiz yere açık bırakılan aydınlatmalar (sokak lambaları, evlerimizdeki lambalar).
- Aydınlatma direklerinin yanlış yönlendirilmesi, ışığın gökyüzüne veya istenmeyen yerlere yayılması.
- Reklam panolarının ve tabelaların aşırı parlak ve çok sayıda olması.
- Şehirlerdeki trafik ışıklarının ve binalardaki ışıkların kontrolsüz bir şekilde yanması.
2. Evinizde ders çalıştığınız ortamın uygun olarak aydınlatılmış olması için neler gerekir?
Çözüm: Ders çalışırken gözlerimizin yorulmaması ve daha iyi odaklanabilmemiz için ortamın doğru aydınlatılması çok önemlidir. Bunun için şunlar gerekir:
- Çalışma masamızın üzerine, yazımızı veya okuduğumuz kitabı gölgelemeyecek şekilde bir masa lambası koymalıyız.
- Odanın genel aydınlatması da yeterli olmalı ama gözümüzü kamaştırmamalı.
- Işık kaynağının doğrudan gözümüze gelmemesine dikkat etmeliyiz.
- Mümkünse gün ışığından da faydalanmalıyız.
3. Okulda ve evde ses kirliliğini azaltmak için neler yapıyorsunuz?
Çözüm: Ses kirliliğini azaltmak hepimizin görevi. Hem okulda hem de evde bunun için şunları yapabiliriz:
- Gereksiz yere yüksek sesle konuşmamalıyız.
- Televizyon, radyo gibi aletlerin sesini çok açmamalıyız.
- Kapı ve pencereleri gereksiz yere gürültü yapacak şekilde açmamalıyız.
- Okulda teneffüslerde daha sakin olmaya çalışmalıyız.
- Evde de komşularımızı rahatsız etmeyecek şekilde hareket etmeliyiz.
- Ses çıkaran aletleri kullanırken dikkatli olmalıyız.
Harika bir iş çıkardınız çocuklar! Bu soruları çözerek hem öğrendiklerimizi pekiştirdik hem de yeni bilgiler edindik. Hepinizi tebrik ediyorum!