Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün seninle birlikte “Kuvvet Cisimleri Nasıl Etkiler?” konusunu işleyeceğiz. Hazırsan, hemen başlayalım!
Elimde bir görsel var ve bu görseldeki etkinlikleri birlikte adım adım inceleyip soruları çözeceğiz.
—
**Kullanılacak Malzemeler**
* Oyuncak araba
* Sünger
* 50 cm uzunluğunda ip (2 adet)
* Oyun hamuru
* Paket lastiği
* Yay
—
Etkinliği Yapalım
I. Aşama
* Oyuncak arabanın ön ve arka tarafına ip bağlayınız.
* Masanın üzerinde duran oyuncak arabayı önce hafif bir şekilde, sonra hızlı bir şekilde önündeki iple çekiniz. Sonra arabanın farklı yönlere dönmesini sağlayacak şekilde ipi çekiniz. Arabanın yaptığı hareketleri gözlemleyiniz.
* Daha sonra araba hareket ederken arabanın arkasındaki ipi çekerek harekete ters yönde kuvvet uygulayınız. Arabanın yaptığı hareketi gözlemleyiniz.
Adım 1: Arabayı masanın üzerine koyduk ve ön ve arkasına ipler bağladık. Bu ipler, arabayı çekmek için kullanacağımız araçlar olacak.
Adım 2: Önce hafifçe, sonra da daha hızlı bir şekilde önündeki iple arabayı çekiyoruz. Burada arabaya bir kuvvet uyguluyoruz ve arabanın nasıl hareket ettiğini izliyoruz.
Adım 3: Sonra, arabayı farklı yönlere döndürmek için ipleri çekiyoruz. Bu da kuvvetin yönünün hareketi nasıl değiştirdiğini görmemizi sağlıyor.
Adım 4: Şimdi de işin biraz daha eğlenceli kısmı! Araba hareket ederken, arkasındaki ipi çekerek harekete tam ters yönde bir kuvvet uyguluyoruz. Arabanın bu ters kuvvete nasıl tepki verdiğini dikkatlice gözlemliyoruz.
II. Aşama
* Paket lastiğini iki elinizle çekerek lastikte meydana gelen değişimi gözlemleyiniz. Lastiği bırakarak lastikteki değişimi gözlemleyiniz.
Adım 1: Bir paket lastiği alıyoruz ve iki elimizle onu geriyoruz. Lastiğin nasıl uzadığını, şeklinin nasıl değiştiğini görüyoruz. İşte bu, lastiğe bir kuvvet uyguladığımız anlamına geliyor.
Adım 2: Şimdi lastiği yavaşça bırakıyoruz. Lastiğin eski haline nasıl döndüğünü gözlemliyoruz. Kuvvet kalktığında nesnelerin eski haline dönmesi de kuvvetin etkilerinden biridir.
III. Aşama
* Yayı iki ucundan zıt yönlerde çekiniz. Uyguladığınız germe kuvveti sonucunda yayın şeklinin nasıl değiştiğini gözlemleyiniz.
* Yaya germe kuvveti uygulamayı bıraktığınızda yadaki değişimi gözlemleyiniz.
Adım 1: Bir yay alıyoruz ve iki ucundan zıt yönlerde çekiyoruz. Yayı çekerken ona bir kuvvet uyguluyoruz. Yayın nasıl uzadığını, şeklinin nasıl değiştiğini dikkatlice izliyoruz.
Adım 2: Şimdi yayı çekmeyi bırakıyoruz. Yayın eski haline nasıl hızla döndüğünü gözlemliyoruz. Tıpkı lastik gibi, yay da kuvvet kalktığında eski şekline dönüyor.
IV. Aşama
* Oyun hamurlarını elinize alarak germe, bükme gibi etkilerle kuvvet uygulayıp oyun hamurunun şeklini değiştiriniz. Kuvvet ortadan kalktığında hamurun şeklinde bir değişim olup olmadığını gözlemleyiniz.
Adım 1: Oyun hamurunu alıyoruz. Elimizle onu germeye, bükmeye başlıyoruz. Bu hareketlerle hamura kuvvet uyguluyoruz ve hamurun şeklini değiştiriyoruz.
Adım 2: Hamuru şekillendirdikten sonra, kuvveti uyguladığımız elimizi çekiyoruz. Hamurun eski haline dönüp dönmediğini, yoksa yeni şeklini koruyup korumadığını gözlemliyoruz.
—
Sonuç Çıkaralım
Şimdiye kadar yaptığımız tüm bu denemelerden ne anladığımıza bir bakalım:
* Duran oyuncak arabayı hareket ettirmek için ne yaptınız?
* Arabayı çekerek ona bir kuvvet uyguladık. Kuvvet uygulayınca duran cisimler hareket etmeye başladı.
* Uyguladığınız farklı kuvvetler sonucunda oyuncak arabanın hareketinde neler gözlemlediniz?
* Arabayı çekerken düz gittiğini, iplerle yönünü değiştirebildiğimizi ve ters yönde çekince yavaşladığını veya durduğunu gözlemledik.
* Kuvvet uyguladığınızda lastik ve yayda ne gibi değişiklikler gözlemlediniz?
* Lastik ve yay uzadı, şekilleri değişti.
* Kuvveti kaldırdığınızda cisimler önceki şekillerine geri döndü mü?
* Evet, lastik ve yay kuvvet kalktığında eski şekillerine geri döndüler.
* Oyun hamuru, kuvvet ortadan kalktığında önceki şekline geri döndü mü?
* Hayır, oyun hamuru kuvvet kalktığında eski şekline geri dönmedi. Şekli değişti ve yeni şeklinde kaldı.
Umarım bu denemeler ve açıklamalar kuvvetin cisimleri nasıl etkilediğini anlamana yardımcı olmuştur. Harika bir iş çıkardın!