4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Pasifik Yayınları Sayfa 182

Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Fen Bilimleri dersimiz için harika bir konuyla karşınızdayım. Bu görselde ışık kirliliğini ve onun olumsuz etkilerini konuşacağız. Hazırsanız hemen sorulara geçelim ve bu konuyu birlikte öğrenelim.

1. Görsel 5.11’i inceleyiniz. Hangi görseldeki durumda, gökyüzündeki cisimleri görmek ve incelemek daha kolaydır? Cevabınızın nedenlerini açıklayınız.

Adım 1: Görsel 5.11’e dikkatlice bakalım. Sol tarafta karanlık bir gökyüzü ve üzerinde parıldayan yıldızlar var. Sağ tarafta ise gökyüzü turuncumsu bir ışıkla aydınlanmış ve yıldızlar pek görünmüyor.

Adım 2: Gökyüzündeki yıldızları ve diğer gök cisimlerini daha net görebilmek için neye ihtiyacımız var? Elbette karanlığa! Ne kadar az ışık olursa, yıldızları o kadar net görürüz.

Sonuç: Sol taraftaki görselde gökyüzü daha karanlık olduğu için yıldızları görmek ve incelemek daha kolaydır.

Açıklama:

Görsele baktığımızda, sol taraftaki resimde gökyüzü tamamen karanlık ve yıldızlar çok parlak bir şekilde görünüyor. Bu durum, gökyüzündeki cisimleri, yani yıldızları daha net bir şekilde görmemizi sağlıyor. Sağ taraftaki resimde ise gökyüzü yapay ışıklarla aydınlanmış, bu yüzden yıldızlar ya hiç görünmüyor ya da çok soluk görünüyor. Bu nedenle, karanlık ortamda gökyüzündeki cisimleri görmek ve incelemek çok daha kolaydır.

2. Işık, doğru kullanılmadığında doğaya, çevreye ve dolayısıyla insanlara zarar vermektedir. Hava kirliliği, su kirliliği gibi zehirleyici olmasa da gereğinden fazla ve yanlış yerde ışık kullanmak ışık kirliliğine neden olmaktadır. Bunun yanında uygun olmayan aydınlatma da ışık kirliliğine neden olur. Yanlış yerde, yanlış miktarda, yanlış yönde ve yanlış zamanda ışık kullanılması ışık kirliliği olarak tanımlanır. Işık kirliliğine sebep olan durumlara çevrenizden neleri örnek verebilirsiniz? Arkadaşlarınızla tartışınız. Işık kirliliğinin, doğal yaşam ve gök cisimlerinin gözlenmesi üzerindeki olumsuz etkileri neler olabilir? Açıklayınız.

Bu soru iki kısımdan oluşuyor. Önce çevremizden ışık kirliliğine örnekler vereceğiz, sonra da bunun olumsuz etkilerini açıklayacağız.

Çevremizden Işık Kirliliği Örnekleri:

* Adım 1: Düşünelim bakalım, etrafımızda ışıklar nerelerde gereksiz yere yanıyor? Belki de gece sokak lambaları sürekli yanıyor ve kimse yokken bile etrafı aydınlatıyor.
* Adım 2: Bazen binaların dış cephelerini aydınlatmak için kullanılan güçlü ışıklar da gökyüzüne doğru yayılabilir.
* Adım 3: Reklam panolarındaki ışıklı tabelalar geceleri çok parlak olabilir ve etrafa rahatsız edici bir ışık yayabilir.
* Adım 4: Evlerimizin pencerelerinden dışarı sızan ışıklar da eğer kontrolsüzse ışık kirliliğine katkıda bulunabilir.
* Adım 5: Hatta bazen parklarda veya bahçelerde gereğinden fazla aydınlatma kullanıldığını da görebiliriz.

Işık Kirliliğinin Olumsuz Etkileri:

* Adım 1: Doğal Yaşam Üzerindeki Etkileri: Geceleri aktif olan hayvanlar, örneğin baykuşlar veya böcekler, yapay ışıklar yüzünden yönlerini şaşırabilirler. Kuşların göç yolları etkilenebilir. Bazı bitkilerin büyüme düzenleri bozulabilir.
* Adım 2: Gök Cisimlerinin Gözlenmesi Üzerindeki Etkileri: Az önce ilk soruda da gördüğümüz gibi, ışık kirliliği nedeniyle yıldızları, gezegenleri ve diğer gök cisimlerini görmek çok zorlaşır. Astronomlar için bu büyük bir problemdir. Gökyüzünü incelemek isteyen herkes için de keyif kaçırıcıdır.
* Adım 3: İnsanlar Üzerindeki Etkileri: Sürekli parlak ışık altında olmak, uyku düzenimizi bozabilir. Bu da yorgunluğa ve bazı sağlık sorunlarına yol açabilir. Ayrıca, gereksiz yere yanan ışıklar enerji israfına neden olur ki bu da çevre için iyi değildir.

Sonuç: Çevremizdeki gereksiz yanan sokak lambaları, binaları aydınlatan güçlü ışıklar, parlak tabelalar ışık kirliliğine örnek olabilir. Işık kirliliği, hayvanların yaşamını olumsuz etkiler, gökyüzünü gözlemlemeyi zorlaştırır ve insanların uyku düzenini bozarak enerji israfına yol açar.

Açıklama:

Bu soruda, günlük hayatımızda ışığı nasıl doğru kullanmadığımızı ve bunun nelere yol açtığını konuşuyoruz. Işık kirliliği dediğimiz şey, aslında ışığın gereğinden fazla, yanlış yerde, yanlış yönde ve yanlış zamanda kullanılmasıdır. Bunu günlük hayatımızda birçok yerde görebiliriz:

• Gereksiz Yanan Sokak Lambaları: Gece boyunca, özellikle kimsenin olmadığı saatlerde bile sokak lambalarının sürekli yanması bir ışık kirliliği örneğidir.
• Binaların Dış Cephe Aydınlatmaları: Bazı binaların veya anıtların dışarıdan çok parlak ışıklarla aydınlatılması, bu ışığın gökyüzüne doğru yayılmasına neden olabilir.
• Parlak Reklam Panoları ve Tabelalar: Geceleri çok parlak olan ve etrafa rahatsızlık veren ışıklı reklam panoları ve tabelalar da ışık kirliliğine yol açar.
• Evlerden Sızan Kontrolsüz Işık: Pencerelerden dışarı sızan ve gereksiz yere yanan ışıklar da ışık kirliliğine katkıda bulunur.

Peki, bu ışık kirliliğinin ne gibi kötü etkileri var? Gelin hep birlikte bakalım:

• Doğal Yaşam Üzerinde Etkileri: Geceleri avlanan veya beslenen hayvanlar (mesela baykuşlar, bazı böcekler) bu yapay ışıklar yüzünden avlanma düzenlerini kaybedebilir, yönlerini şaşırabilirler. Göç eden kuşlar da bu ışıklara aldanıp yollarını kaybedebilirler. Bu durum, doğadaki dengenin bozulmasına neden olabilir.
• Gök Cisimlerinin Gözlenmesi Üzerindeki Etkileri: Bu en belirgin etkilerden biri! Işık kirliliği yüzünden şehirlerde gökyüzünü net göremeyiz. Yıldızlar, gezegenler ve galaksiler gibi muhteşem gök cisimleri, bu yapay ışıkların altında kaybolur. Bu da hem bilimsel araştırmaları (astronomi) zorlaştırır hem de gökyüzünü seyretme keyfimizi elimizden alır.
• İnsanlar Üzerindeki Etkileri: Sürekli parlak ışığa maruz kalmak, vücudumuzun doğal uyku-uyanıklık döngüsünü bozabilir. Bu da uyku sorunlarına, yorgunluğa ve genel olarak sağlığımızın olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Ayrıca, gereksiz yere yanan her ışık, elektrik enerjisinin boşa harcanması demektir ki bu da hem ekonomik hem de çevresel açıdan olumsuz bir durumdur.

3. Günümüzde çevreciler, doğa bilimciler ve tıbbi araştırmacılara göre çevre kirliliklerinin en hızlı artan ve en yaygın olan türlerinden biri ışık kirliliğidir. Her geçen gün yerleşim alanları büyümektedir. Park, sokak ve cadde gibi alanların çoğalması ile bu alanların aydınlatılması, gökyüzüne yayılan ışık miktarının artmasına sebep olmaktadır. Işığın istenmeyen ya da gerekmeyen yeri aydınlatması, ışığın doğrudan gökyüzüne gitmesi, belli bir işin yapılacağı alanın gerekenden daha fazla ışıkla aydınlatılması ışık kirliliğine neden olur.

Bu paragrafta ışık kirliliğinin nedenleri anlatılmış. Bu nedenleri madde madde yazabilir misiniz?

Adım 1: Paragrafı dikkatlice okuyalım ve ışık kirliliğine yol açan durumları belirleyelim.

Adım 2: İlk olarak, yerleşim alanlarının büyümesi ve park, sokak, cadde gibi yerlerin çoğalmasıyla aydınlatmanın artması bir sebep olarak belirtilmiş.

Adım 3: İkinci olarak, “ışığın istenmeyen ya da gerekmeyen yeri aydınlatması” bir sebep olarak söyleniyor.

Adım 4: Üçüncü olarak, “ışığın doğrudan gökyüzüne gitmesi” de bir sebep olarak karşımıza çıkıyor.

Adım 5: Son olarak, “belli bir işin yapılacağı alanın gerekenden daha fazla ışıkla aydınlatılması” da bir neden olarak belirtilmiş.

Sonuç: Işık kirliliğinin nedenleri şunlardır:

• Yerleşim alanlarının büyümesi ve park, sokak, cadde gibi alanların artmasıyla aydınlatmanın çoğalması.
• Işığın istenmeyen veya gerekmeyen yerleri aydınlatması.
• Işığın doğrudan gökyüzüne doğru yayılması.
• Bir işin yapılacağı alanın, gerekenden daha fazla ışıkla aydınlatılması.

Açıklama:

Bu paragrafta bize ışık kirliliğinin nedenleri anlatılmış. Yani, ışık kirliliği neden oluşuyor, onu öğreniyoruz. Gelin bu nedenleri tek tek inceleyelim:

• Yerleşim Alanlarının Büyümesi ve Artan Aydınlatma: Günümüzde şehirler ve kasabalar her geçen gün büyüyor. Daha çok park, daha çok sokak, daha çok cadde yapılıyor. Bu da bu alanları aydınlatmak için daha fazla ışık kullanılması anlamına geliyor. Bu artan aydınlatma, ışık kirliliğini de artırıyor.
• Gereksiz Yere Aydınlatma: Bazen ışıklar, aslında aydınlatılmasına gerek olmayan yerlere yönlendiriliyor veya gereğinden fazla yakılıyor. Mesela, bomboş bir araziyi aydınlatan bir sokak lambası veya üzerine hiç kimsenin bakmadığı bir binanın tepesini parlak bir şekilde aydınlatan ışıklar gibi. Bu durum, ışığın boşa harcanmasına ve ışık kirliliğine neden oluyor.
• Işığın Gökyüzüne Yayılması: Bazı aydınlatma sistemleri, ışığı doğrudan yere değil, yukarıya, gökyüzüne doğru yayacak şekilde tasarlanmış olabiliyor. Bu da gökyüzünün gereksiz yere aydınlanmasına ve yıldızların görünürlüğünün azalmasına yol açıyor.
• Aşırı Aydınlatma: Bir işi yapmak için ne kadar ışığa ihtiyacımız varsa, bazen ondan çok daha fazla ışık kullanabiliyoruz. Örneğin, bir bahçeyi sadece yürüyebilecek kadar aydınlatmak yeterliyken, bazen o bahçeyi gündüz gibi aydınlatmak için aşırı güçlü lambalar kullanılıyor. Bu da hem enerji israfı hem de ışık kirliliğidir.

Umarım bu soruların çözümlerini ve açıklamalarını beğenmişsinizdir. Fen Bilimleri dersinde ışık kirliliği gibi önemli konuları öğrenmek hepimizin görevi. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!