4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Pasifik Yayınları Sayfa 111
Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Fen Bilimleri dersimizdeki bu güzel etkinliklerde sana yardımcı olmak için buradayım. Haydi gel, bu soruları birlikte adım adım çözelim ve fen bilgilerimizi tazeleyelim!
A.
Aşağıdaki ifadeleri dikkatlice okuyunuz. İfade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazan kutucuğu işaretleyiniz. Yanlış olan ifadelerin doğrularını noktalı yerlere yazınız.
1. Hareket hâlindeki cisme hareketinin tersi yönünde bir kuvvet uygulanırsa cisim hızlanır.
- D
- Y
Çözüm:
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım. Bir cisim hareket ederken, onun hareket yönünün tam tersine bir kuvvet uygularsak ne olur? Düşünelim bakalım. Eğer bir topu ileri doğru itiyorsak ve aynı anda onu geri doğru çekmeye çalışırsak, top yavaşlar, değil mi? İşte bu da cismin hızlanmasının tam tersi bir durumdur.
Adım 2: Bu durumda, hareket yönünün tersine uygulanan kuvvet cismi yavaşlatır, hızlandırmaz. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
2. Paket lastiği esnek bir cisimdir.
- D
- Y
Çözüm:
Adım 1: Esnek cisim ne demekti hatırlayalım. Esnek cisimler, üzerlerine kuvvet uygulandığında şekil değiştirirler ama kuvveti kaldırdığımızda eski hallerine dönebilirler. Mesela yay gibi, lastik gibi.
Adım 2: Paket lastiğini çektiğimizde uzar, bıraktığımızda eski haline döner. Bu da onun esnek bir cisim olduğunu gösterir.
Sonuç: D
3. Kuvvetin etkisiyle cisimlerin şekilleri değişmez.
- D
- Y
Çözüm:
Adım 1: Kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerini düşünelim. Mesela bir hamuru yoğurduğumuzda ne olur? Şekli değişir, değil mi? Ya da bir kağıdı buruşturduğumuzda? Onun da şekli değişir.
Adım 2: Demek ki kuvvet, cisimlerin şekillerini değiştirebilir. Bu yüzden “şekilleri değişmez” diyen bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
Yanlış olan ifadenin doğrusu: Kuvvetin etkisiyle cisimlerin şekilleri değişebilir.
4. Mıknatıs; cam, tahta ve kâğıt gibi maddeleri çekmez.
- D
- Y
Çözüm:
Adım 1: Mıknatısın hangi maddeleri çektiğini biliyoruz. Mıknatıslar genellikle demir, nikel, kobalt gibi metal maddeleri çekerler.
Adım 2: Cam, tahta ve kâğıt ise mıknatıstan etkilenmeyen maddelerdir. Yani mıknatıs bu maddeleri çekmez.
Sonuç: D
5. Mıknatısların N ve S olmak üzere iki kutbu vardır.
- D
- Y
Çözüm:
Adım 1: Mıknatısların özel bir yapısı vardır. Bir mıknatısın üzerinde her zaman iki farklı kutup bulunur. Bunlar Kuzey (N) ve Güney (S) kutupları olarak adlandırılır.
Adım 2: Bu bilgi doğru olduğu için, ifade de doğrudur.
Sonuç: D
6. Hareket hâlindeki bir cismi kuvvet uygulayarak durduramayız.
- D
- Y
Çözüm:
Adım 1: Hareket eden bir cismi durdurmak için ne yapmamız gerekir? Mesela yuvarlanan bir topu durdurmak için ona bir kuvvet uygulamamız gerekir, değil mi? Ayağımızla topa dokunarak onu durdurabiliriz.
Adım 2: Yani, hareket eden bir cisme kuvvet uygulayarak onu durdurabiliriz. Bu yüzden “durduramayız” diyen bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
Yanlış olan ifadenin doğrusu: Hareket hâlindeki bir cismi kuvvet uygulayarak durdurabiliriz.
B.
Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Kuvvetin cisimler üzerine etkileri nelerdir? Örneklerle açıklayınız.
Çözüm:
Sevgili arkadaşım, kuvvetin cisimler üzerinde birden fazla etkisi olabilir. Bunları düşünelim:
- Şekil Değiştirme: Kuvvet uyguladığımızda cisimlerin şekli değişebilir. Mesela bir oyun hamurunu elinle sıktığında şekli değişir. Ya da bir kağıdı buruşturduğunda şekli değişir.
- Yön Değiştirme: Hareket eden bir cismin yönünü değiştirebiliriz. Mesela futbol oynarken topa vurarak topun yönünü değiştirebiliriz.
- Hızlanma: Bir cisme hareket yönünde kuvvet uygularsak o cisim hızlanır. Mesela bisiklet sürerken pedallara daha hızlı basarsak bisiklet hızlanır.
- Yavaşlama veya Durma: Bir cisme hareket yönünün tersine kuvvet uygularsak o cisim yavaşlar veya durur. Mesela kaydıraktan kayan bir çocuğun altına elimizi koyarak onu yavaşlatabiliriz.
Bu etkileri aklında tut. Örnekleri de unutma!
2. Mıknatıslar günlük hayatta nerelerde kullanılır? Beş tane örnek veriniz.
Çözüm:
Mıknatıslar hayatımızın pek çok yerinde karşımıza çıkıyor. İşte sana beş tane örnek:
- Kapı Süsü ve Buzdolabı Süsü: Buzdolabının kapağını kapatmaya yarayan mıknatıslar ve buzdolabının üzerine yapıştırdığımız süslerin arkasındaki mıknatıslar.
- Oyuncaklar: Bazı oyuncaklar, özellikle tren setleri veya yapbozlar mıknatıslı olabilir.
- Çantalar ve Cüzdanlar: Bazı çanta ve cüzdanların kapanma yerlerinde mıknatıslar bulunur.
- Hoparlörler: Müzik dinlediğimiz hoparlörlerin içinde de mıknatıslar kullanılır.
- Kapı Zilleri: Bazı kapı zillerinin çalışma prensibinde mıknatıslar rol oynar.
Bunlar sadece birkaçı, eminim sen de etrafına bakarak daha fazlasını bulabilirsin!
C.
Aşağıda verilen sözcüklerden uygun olanı kullanarak ifadelerdeki noktalı yerleri doldurunuz.
şekil – hızlandırıcı – demir – iki – temas – çekme – kuvvet – yavaşlatıcı
1. Mıknatıslar ……………………………………………. gerektirmeyen kuvvet uygular.
Çözüm:
Mıknatısların demir gibi bazı metalleri çekme özelliği vardır. Bu çekme işlemi için mıknatısın demire dokunması gerekmez. Bu yüzden mıknatıslar, temas etmeden de bir kuvvet uygulayabilirler.
Sonuç: temas
2. Mıknatısların zıt kutupları birbirine ……………………………………………. kuvveti uygular.
Çözüm:
Mıknatısların N ve S kutupları birbirini çeker. Zıt kutuplar birbirini çekerken aynı kutuplar (N-N veya S-S) birbirini iter. Bu soruda zıt kutuplardan bahsediliyor, yani birbirlerini çekerler.
Sonuç: çekme
3. Mıknatıslar …………………………….., nikel, kobalt gibi maddeleri çeker.
Çözüm:
Mıknatısların çekebildiği bazı metaller vardır. Bunlardan en bilineni demirdir. Demir, nikel ve kobalt, mıknatısların çekebildiği maddelerdir.
Sonuç: demir
4. Mıknatısın ……………………………… kutbu vardır.
Çözüm:
Daha önce de konuştuğumuz gibi, her mıknatısın Kuzey (N) ve Güney (S) olmak üzere iki kutbu vardır.
Sonuç: iki
5. Hareketsiz cisme ……………………………… uygulayarak cismi hareket ettirebiliriz.
Çözüm:
Bir cismi durduğu yerden hareket ettirmek için ona bir itme veya çekme kuvveti uygulamamız gerekir. Bu da kuvvettir.
Sonuç: kuvvet
6. Kuvvet, cisimlerde ……………………………… değişikliğine neden olabilir.
Çözüm:
Kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerinden biri de onların şeklini değiştirmesidir. Örneğin, bir hamuru sıktığımızda şekli değişir.
Sonuç: şekil
7. Yaydan çıkan oka etki eden durum kuvvetin ……………………………… etkisidir.
Çözüm:
Yaydan çıkan ok hızla ileri gider. Bu hızlanma, yaya uygulanan kuvvetin cismi hızlandırmasıyla ilgilidir. Hızlandırıcı bir etkidir.
Sonuç: hızlandırıcı
Umarım bu çözümler ve açıklamalar senin için faydalı olmuştur. Fen Bilimleri dersinde başarılar dilerim!