Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Bugün sizlerle birlikte hacimleri ölçme ve karşılaştırma etkinliği yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
### Etkinlik: Hacimleri Ölç, Karşılaştır
Bu etkinlikte, elimizdeki farklı maddelerin ne kadar yer kapladığını, yani hacmini ölçeceğiz.
**Kullanılacak Malzemeler**
Öncelikle bu etkinliği yapabilmek için bazı malzemelere ihtiyacımız olacak. Bunlar:
* Dereceli silindir (Sıvıların miktarını ölçmek için kullanırız, üzerinde çizgiler olan bir bardak gibi düşünebilirsiniz.)
* Kap (Farklı büyüklükte iki adet)
* Süt
* Sıvı yağ (bir miktar)
* Silgi
* Meyve suyu (bir miktar)
* Su (bir miktar)
* Taş
**Etkinliği Yapalım**
Şimdi adım adım etkinliğimizi gerçekleştirelim:
**Adım 1: Gruplara Ayrılma ve Maddeleri Hazırlama**
Önce arkadaşlarınızla dörder kişilik gruplara ayrılın. Sonra su, süt, meyve suyu ve sıvı yağı dereceli silindir ile ölçerek kaplara koyun. Silgi ve taşı da hazırlayın.
**Adım 2: Sıvıların Hacmini Ölçme**
* Su, süt, meyve suyu ve sıvı yağın hacimlerini dereceli silindir ile ölçün. Bu ölçümleri bir kenara not alın veya defterinize çizeceğiniz tabloya yazın.
**Adım 3: Katıların Hacmini Ölçme (Yer Kaplama Yöntemi)**
* Kaplardan küçük olanı büyük kabın içine koyun.
* Küçük kabı ağzına kadar su ile doldurun.
* Sonra kabın içine silgiyi atın. Silgiyi attığınızda büyük kap içine taşan su miktarını dereceli silindir ile ölçün. Bu, silginin hacmi kadar suyun taşmasına neden olacaktır. Bu ölçümü not alın.
* Aynı işlemi taş için de uygulayın. Büyük kaba önce taşı koyup, sonra ağzına kadar su ile doldurun. Taşı koyduktan sonra taşan su miktarını ölçün. Bu da taşın hacmi kadar suyun taşmasına neden olacaktır. Bu ölçümü de not alın.
**Adım 4: Tabloyu Doldurma**
Defterinize aşağıdaki gibi bir tablo çizin ve etkinlikte elde ettiğiniz ölçüm sonuçlarını tabloya dürüstçe doldurun.
| Maddeler | Hacim (ml) |
|————–|————|
| Su | |
| Süt | |
| Sıvı yağ | |
| Meyve suyu | |
| Silgi | |
| Taş | |
**Sonuç Çıkaralım**
Şimdi yaptığımız etkinliğe göre soruları cevaplayalım:
**Soru 1: Hacmi en fazla olan madde hangisidir?**
Bu soruyu cevaplamak için, tabloya yazdığınız ölçüm sonuçlarına bakmanız gerekiyor. En yüksek sayının olduğu satırdaki maddeyi söylemeniz yeterli.
**Çözüm:**
Öğrencilerin kendi yaptıkları ölçümlere göre bu sorunun cevabı değişecektir. Örneğin, eğer su için 200 ml, süt için 200 ml, sıvı yağ için 150 ml, meyve suyu için 180 ml, silgi için 10 ml ve taş için 20 ml ölçtüyseniz, hacmi en fazla olan madde Su veya Süt olurdu.
**Soru 2: Hacmi en az olan madde hangisidir?**
Bu sorunun cevabı için de yine tabloya bakıyoruz. En küçük sayıyı bulduğumuz maddeyi işaretleyeceğiz.
**Çözüm:**
Örnek olarak verdiğimiz ölçümlere göre (Su: 200 ml, Süt: 200 ml, Sıvı yağ: 150 ml, Meyve suyu: 180 ml, Silgi: 10 ml, Taş: 20 ml), hacmi en az olan madde Silgi‘dir.
**Soru 3: Silginin ve taşın hacmini nasıl hesapladınız? Açıklayınız.**
Bu soruda, silgi ve taş gibi katı cisimlerin hacmini nasıl bulduğumuzu anlatmamız isteniyor. Hatırlarsanız, bu maddeleri suya batırarak taşan su miktarını ölçmüştük.
**Çözüm:**
Silginin ve taşın hacmini, onları suya batırdığımızda taşan su miktarını ölçerek hesapladık. Çünkü bir cisim suya battığında, kendi hacmi kadar suyun yerini değiştirir. Yani taşan suyun hacmi, cismin kendi hacmine eşittir.
**Soru 4: Etkinlikte kullandığınız su, süt, meyve suyu ve sıvı yağın toplam hacmi kaç mililitredir?**
Bu soruyu çözmek için toplama işlemi yapmamız gerekiyor. Tablodaki su, süt, meyve suyu ve sıvı yağın yanına yazdığımız sayıları alt alta yazıp toplayacağız.
**Çözüm:**
Örnek ölçümlerimizi kullanalım:
Su: 200 ml
Süt: 200 ml
Sıvı yağ: 150 ml
Meyve suyu: 180 ml
Bu sayıları alt alta yazarak topluyoruz:
200
200
150
+ 180
—–
* Önce birler basamağını topluyoruz: 0 + 0 + 0 + 0 = 0
* Sonra onlar basamağını topluyoruz: 0 + 0 + 5 + 8 = 13. 13’ün 3’ünü yazıp, 1’i yüzler basamağına elde olarak ekliyoruz.
* Şimdi yüzler basamağını topluyoruz: 2 + 2 + 1 + 1 (elde) = 6.
Yani, bu maddelerin toplam hacmi 730 ml‘dir.
Umarım bu etkinliği beğenmişsinizdir ve hacimler hakkında daha çok şey öğrenmişsinizdir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!