4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 117

Merhaba sevgili öğrencim,

Ben senin 4. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin “Kendimizi Test Edelim” etkinliğindeki soruları senin için büyük bir keyifle analiz ettim ve çözümlerini hazırladım. Haydi, gel birlikte bu sorulara bakalım ve maddelerin gizemli dünyasını keşfedelim! İşte adım adım çözümler ve açıklamaları:

1. Aşağıdakilerden hangisi suyu emmeyen bir madde örneğidir?

Bu soruda bizden suyu içine çekmeyen, yani ıslanmayan bir maddeyi bulmamız isteniyor. Şıkları tek tek inceleyelim:

• A) Pamuk: Pamuğu suya batırdığında suyu hemen içine çektiğini görürsün. Yani suyu emer.
• B) Sünger: Süngerler de tıpkı pamuk gibi suyu bolca emerler. Bulaşık yıkarken nasıl suyu çektiklerini hatırla.
• C) Şemsiye: Şemsiyeleri yağmurdan korunmak için kullanırız. Üzerine gelen su damlaları akıp gider, şemsiye suyu emmez. Eğer emseydi, sırılsıklam olurduk!
• D) Yün kazak: Yün kazaklar da suyu emer ve ıslandığında oldukça ağırlaşır.

Adım 1: Soruda “suyu emmeyen” maddeyi aradığımızı anlıyoruz.
Adım 2: Şıklardaki maddelerin su ile temas ettiğinde nasıl davrandığını düşünüyoruz.
Adım 3: Pamuk, sünger ve yün kazağın suyu emdiğini, şemsiyenin ise suyu ittiğini (su geçirmez olduğunu) belirliyoruz.

Sonuç: Bu yüzden doğru cevabımız C) Şemsiye‘dir.

2. Aşağıdaki maddelerin üç tanesi aynı özelliğe sahipken bir tanesi farklı bir özelliğe sahiptir. Diğerlerinden farklı özelliğe sahip madde hangisidir?

Bu soruda maddeleri gruplandırmamız gerekiyor. Bakalım bu maddelerin ortak özelliği ne olabilir?

• A) Çivi: Genellikle demirden yapılır. Mıknatıs tarafından çekilir.
• B) Demir anahtar: Adı üstünde, demirden yapılmıştır. Mıknatıs tarafından çekilir.
• C) İğne: Toplu iğneler de metalden, genellikle çelikten (içinde demir bulunur) yapılır ve mıknatıs tarafından çekilir.
• D) Kâğıt: Ağaçtan yapılır. Mıknatıs tarafından çekilmez.

Adım 1: Şıklardaki maddeleri inceliyoruz: Çivi, demir anahtar, iğne ve kâğıt.
Adım 2: Bu maddelerin ortak bir özelliğini bulmaya çalışıyoruz. Çivi, demir anahtar ve iğnenin üçü de metaldir ve mıknatıs tarafından çekilir.
Adım 3: Kâğıdın ise bu özelliklere sahip olmadığını görüyoruz. O metal değildir ve mıknatıs tarafından çekilmez.

Sonuç: Farklı olan madde D) Kâğıt‘tır.

3. Aşağıdakilerden hangisi suya atıldığında batmaz?

Bir maddenin suda batıp batmaması, onun yoğunluğuyla ilgilidir. Ama daha basit düşünelim: Hangisi suyun üzerinde kalır, yani yüzer?

• A) Cam bardak: Cam, sudan daha yoğundur. Suya atarsan dibe çöker, yani batar.
• B) Plastik top: İçi hava dolu bir plastik top, sudan çok daha hafiftir (yoğunluğu azdır). Suya attığında suyun üzerinde kalır, yani yüzer. Batmaz.
• C) Taş: Taşlar da oldukça ağırdır ve suya atıldığında hemen batar.
• D) Telefon: Bir telefon oldukça ağırdır ve suya düşerse kesinlikle batar (ve bozulur!).

Adım 1: Soruda bizden suda “batmayan”, yani “yüzen” maddeyi bulmamız isteniyor.
Adım 2: Her bir şıkkı suya attığımızı hayal ediyoruz.
Adım 3: Cam bardak, taş ve telefonun batacağını, ancak içi hava dolu plastik topun yüzeceğini anlıyoruz.

Sonuç: Doğru cevap B) Plastik top‘tur.

4. I. Limonata II. Elma III. Salata IV. Çorba
Yukarıdaki maddelerden hangileri karışım örneğidir?

Karışım ne demekti bir hatırlayalım. Karışım, birden fazla maddenin kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşur. Hadi listedekilere bakalım:

• I. Limonata: Su, limon suyu ve şeker bir araya gelerek limonatayı oluşturur. Bu bir karışımdır.
• II. Elma: Elma tek bir maddedir, bir meyvedir. Karışım değildir.
• III. Salata: Domates, salatalık, marul gibi birçok sebzenin bir araya gelmesiyle oluşur. Her sebze kendi tadını korur. Bu kesinlikle bir karışımdır.
• IV. Çorba: İçinde su, sebzeler, belki et veya tavuk parçaları, baharatlar bulunur. Bu da bir karışımdır.

Adım 1: Karışımın tanımını hatırlıyoruz (birden çok maddenin bir araya gelmesi).
Adım 2: Listedeki her bir maddeyi bu tanıma göre değerlendiriyoruz.
Adım 3: Limonata (I), Salata (III) ve Çorba’nın (IV) karışım olduğuna, Elma’nın (II) ise olmadığına karar veriyoruz.

Sonuç: I, III ve IV numaralı maddeler karışımdır. Bu da bizi C) I, III ve IV şıkkına götürür.

5. Aşağıdakilerden hangisi konuldukları kabın şeklini almaz?

Bu soru maddelerin halleriyle ilgili. Biliyorsun, sıvılar ve gazlar konuldukları kabın şeklini alırken, katıların kendilerine ait bir şekli vardır.

• A) Ekmek: Ekmek katı bir maddedir. Bardağa da koysan, tabağa da koysan şekli değişmez. Kendi belirli bir şekli vardır.
• B) Hava: Hava bir gazdır. Bir balonu şişirdiğinde balonun şeklini, bir odada ise odanın şeklini alır. Yani kabın şeklini alır.
• C) Kum: Kum, çok küçük katı taneciklerden oluşur. Bu tanecikler bir aradayken sıvılar gibi akışkanlık gösterir ve konuldukları kabın alt kısmının şeklini alırlar.
• D) Su: Su bir sıvıdır. Bardağa koyarsan bardağın, sürahiye koyarsan sürahinin şeklini alır.

Adım 1: Soruda “kabın şeklini almayan” madde soruluyor. Aklımıza hemen katı maddeler gelmeli.
Adım 2: Şıkları inceliyoruz. Hava (gaz) ve Su (sıvı) kabın şeklini alır. Kum da tanecikli yapısı sayesinde kabın doldurduğu kısmının şeklini alır.
Adım 3: Ekmek ise katı olduğu için nereye konulursa konulsun kendi şeklini korur.

Sonuç: Doğru cevap A) Ekmek‘tir.

6. Maddelerin kütlelerini ölçen alet aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Kütle, bir maddedeki madde miktarıdır. Pazarda elma alırken neyle tarttıklarını bir düşün…

• A) Dereceli kap: Sıvıların hacmini, yani ne kadar yer kapladığını ölçer.
• B) Dara: Dara bir alet değildir. Boş kabın kütlesine verilen isimdir.
• C) Eşit kollu terazi: İşte bu! Terazi, maddelerin kütlesini ölçmek için kullanılır.
• D) Termometre: Sıcaklığı ölçer. Hasta olduğumuzda ateşimize bakarız ya, işte o alet.

Adım 1: Kütleyi ne ile ölçtüğümüzü hatırlamaya çalışıyoruz.
Adım 2: Şıklardaki aletlerin ne işe yaradığını düşünüyoruz.
Adım 3: Dereceli kabın hacim, termometrenin sıcaklık ölçtüğünü, terazi’nin ise kütle ölçtüğünü biliyoruz.

Sonuç: Kütleyi ölçen alet C) Eşit kollu terazi‘dir.

7. Aşağıdakilerden hangisi bir kütle ölçü birimidir?

Bir önceki soruda kütleyi ölçen aleti bulduk. Şimdi de kütleyi ifade ederken kullandığımız birimi bulacağız. Mesela boyumuzu “metre” ile, sütü “litre” ile söyleriz. Peki kütleyi ne ile söyleriz?

• A) Kilogram: Evet! Pazardan 2 kilogram elma alırız. Kilogram (ve gram) bir kütle ölçü birimidir.
• B) Litre: Sıvıların hacim birimidir. 1 litre süt gibi.
• C) Metre: Uzunluk ölçü birimidir. Boyumuz 1 metre 40 santimetre gibi.
• D) Mililitre: Litreden daha küçük bir hacim birimidir. Şurupların üzerinde yazar.

Adım 1: Kütle birimlerini (gram, kilogram) hatırlıyoruz.
Adım 2: Diğer şıklardaki birimlerin neyi ölçtüğünü düşünüyoruz (litre -> hacim, metre -> uzunluk).
Adım 3: Kilogramın bir kütle birimi olduğunu anlıyoruz.

Sonuç: Doğru cevap A) Kilogram‘dır.

8. Aşağıdaki karışımlardan hangisi eleme yöntemi kullanılarak ayrılabilir?

Eleme yöntemi, farklı büyüklükteki katı taneciklerini birbirinden ayırmak için elek kullandığımız bir yöntemdir. Küçük taneler elekten geçer, büyükler üstünde kalır.

• A) Badem – süt: Burada bir katı ve bir sıvı var. Bunu ayırmak için elek değil, süzgeç kullanırız. Bu yönteme “süzme” denir.
• B) Demir tozu – kükürt tozu: İkisi de toz halinde, tanecik boyutları birbirine çok yakın. Eleme işe yaramaz. Ama demir tozunu mıknatısla çekerek ayırabiliriz.
• C) Kakao – Kum: İkisi de küçük tanecikli. Eleme ile ayırmak çok zordur.
• D) Un – taş: İşte bu oldu! Un çok ince tanelidir ve elekten kolayca geçer. Taş ise büyük olduğu için eleğin üzerinde kalır. Makarnayı süzerken kullandığımız kevgir gibi düşünebilirsin.

Adım 1: Eleme yönteminin ne olduğunu hatırlıyoruz: Farklı büyüklükteki katıları ayırmak.
Adım 2: Şıklardaki karışımları bu yönteme uygun olup olmadığını kontrol ediyoruz.
Adım 3: Un (küçük tane) ve taş (büyük tane) karışımının eleme için en uygun karışım olduğuna karar veriyoruz.

Sonuç: Eleme yöntemiyle ayrılabilecek karışım D) Un – taş‘tır.

Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Harika bir iş çıkardın! Unutma, fen bilimleri etrafımızdaki dünyayı anlamanın en eğlenceli yoludur. Başarılar dilerim