Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizdeki bu güzel etkinlikleri inceleyeceğiz. Ama önce size önemli bir şey söylemem gerekiyor: Bu etkinlikleri tam olarak çözebilmek için bize verilen hikâye metnini okumamız lazım. Maalesef şu an elimizde o hikâye metni yok. Olsun, hiç önemli değil! Ben size, bu etkinlikleri nasıl yapacağımızı, nelere dikkat etmemiz gerektiğini adım adım, en güzel şekilde açıklayacağım. Sanki hikâyeyi okumuşuz da şimdi de cevaplarını yazıyormuşuz gibi düşünebilirsiniz. Hazır mıyız? Başlayalım o zaman!
5. Etkinlik
Haydi, metnin hikâye haritasını oluşturalım.
Sevgili çocuklar, bir hikâye haritası, okuduğumuz bir hikâyeyi daha iyi anlamamızı sağlayan bir araçtır. Hikâyenin en önemli kısımlarını kısaca not alarak, hikâyeyi aklımızda daha kolay tutabiliriz. Şimdi bu haritanın bölümlerini tek tek inceleyelim ve eğer hikâyemiz olsaydı buralara neler yazardık, onu konuşalım:
Hikâyenin Adı:
Adım 1: Bu bölüme, okuduğumuz hikâyenin başlığını, yani ona verilen ismi yazarız. Tıpkı bir kitabın adı gibi düşünebilirsiniz. Örneğin, “Kırmızı Başlıklı Kız” ya da “Üç Küçük Domuzcuk” gibi. Metni okuduğumuzda, hikâyeye verilen ismi bulup buraya yazmalıyız.
(Hikâye metni olmadığı için burayı boş bırakıyoruz, ama eğer olsaydı, hikâyenin başlığını buraya yazardık.)
Hikâyede Geçen Olay:
Adım 1: Bu kısma, hikâyede olan en önemli şeyi, yani hikâyenin ana konusunu yazmalıyız. Kahramanların başına ne geldi, ne yaptılar, sorun neydi ve nasıl çözüldü gibi soruların cevabı burada olur. Hikâyenin özetini, en önemli kısımlarını buraya yazarız.
Adım 2: Mesela, “Kırmızı Başlıklı Kız, hasta ninesine kurabiye götürürken ormanda kurtla karşılaşır ve kurt ninesini yemeye çalışır, sonra bir avcı gelip onları kurtarır” gibi.
(Hikâye metni olmadığı için burayı da boş bırakıyoruz, ama eğer olsaydı, hikâyenin ana olayını kısaca buraya yazardık.)
Kahramanlar:
Adım 1: Kahramanlar, hikâyede yaşayan, konuşan, hareket eden kişiler veya hayvanlardır. Bu kısma hikâyedeki önemli karakterlerin isimlerini yazarız. Genellikle hikâyenin en başında veya olaylar gelişirken karşımıza çıkarlar.
Adım 2: Örneğin, “Kırmızı Başlıklı Kız, Nine, Kurt, Avcı” gibi. Metinde kimler varsa, onların isimlerini buraya alt alta yazabiliriz.
(Hikâye metni olmadığı için burayı da boş bırakıyoruz, ama eğer olsaydı, hikâyedeki kahramanları buraya yazardık.)
Yer:
Adım 1: Yer, hikâyenin geçtiği mekândır. Yani olayların nerede yaşandığını anlatan kısımdır. Bu kısma hikâyenin geçtiği yeri veya yerleri yazarız.
Adım 2: Örneğin, “orman, nine’nin evi” gibi. Hikâyenin nerede başladığını, nerede devam ettiğini ve nerede bittiğini düşünerek burayı doldurabiliriz.
(Hikâye metni olmadığı için burayı da boş bırakıyoruz, ama eğer olsaydı, hikâyenin geçtiği yeri veya yerleri buraya yazardık.)
6. Etkinlik
Metinden Emre’nin heyecan, mutluluk, sevinç, sıkıntı, üzüntü ve utanma duyduğu yerleri gösterebilir misin? Bu duygularla ilgili varsa resimleri de tespit edelim.
Sevgili öğrencilerim, bu etkinlikte bizden Emre adında bir kahramanın farklı duyguları hissettiği anları bulmamızı istiyor. Bir hikâyeyi okurken kahramanların ne hissettiğini anlamak çok önemlidir, çünkü bu, hikâyeyi daha iyi anlamamızı sağlar.
Adım 1: Öncelikle, hikâye metnini dikkatlice okumamız gerekir. Okurken Emre’nin davranışlarına, söylediklerine ve içinden geçen düşüncelere dikkat etmeliyiz.
Adım 2: Şimdi, Emre’nin hangi duyguyu ne zaman hissetmiş olabileceğini düşünelim. Eğer metin elimizde olsaydı, şunlara benzer cümleler arardık:
Heyecan: Emre’nin kalbi pır pır ediyordu. Bir an önce yarın olsun istiyordu. / Emre sabırsızlıkla bekliyordu.
Mutluluk/Sevinç: Emre gülümsedi. Kahkahalar attı. / Emre’nin içi içine sığmıyordu. / Gözlerinin içi gülüyordu.
Sıkıntı/Üzüntü: Emre’nin kaşları çatıldı. / Yüzü asıldı. / İç çekerek oturdu. / Gözleri doldu. / Emre çok mutsuzdu.
Utanma: Emre’nin yanakları kızardı. / Başını öne eğdi. / Kimsenin yüzüne bakmak istemiyordu.
Adım 3: Metni okuduğumuzda, bu tür ifadeleri bulup o cümlenin altını çizebilir veya defterimize not alabilirdik. Hangi cümlede Emre’nin heyecanlandığını, hangisinde üzüldüğünü yazardık.
Adım 4: Etkinlikte ayrıca “Bu duygularla ilgili varsa resimleri de tespit edelim” deniyor. Görselimize baktığımızda, sadece bir kız çocuğunun kitap okuduğu bir resim görüyoruz. Bu resim Emre’nin özel bir duygusunu anlatan bir resim değil, daha çok genel olarak okuma sevgisini veya ders çalışmayı gösteren bir resim. Bu yüzden bu resmin Emre’nin belirli bir duygusuyla doğrudan bir bağlantısı olduğunu söyleyemeyiz. Eğer hikâyenin içinde Emre’nin üzgün, mutlu veya şaşkın olduğu resimler olsaydı, onları da işaretleyebilirdik.
(Hikâye metni ve Emre’nin duygularını anlatan özel resimler olmadığı için bu kısmı da tam olarak dolduramıyoruz. Ama eğer olsaydı, yukarıdaki adımları izleyerek harika bir şekilde tamamlardık!)
İşte bu kadar sevgili öğrencilerim! Gördüğünüz gibi, bir hikâyeyi analiz etmek ve anlamak için bu tür etkinlikler bize çok yardımcı olur. Hikâye metni olmasa bile, neye bakacağımızı ve nasıl düşüneceğimizi öğrenmiş olduk. Çok başarılısınız!