Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Birlikte verilen metni okuyacak, görselleri inceleyecek ve ardından soruları dikkatlice cevaplayacağız. Unutmayın, her sorunun cevabı ya metnin içinde gizli ya da görseller bize ipuçları veriyor. Hadi bakalım, hazır mısınız?
Şimdi ilk olarak 4. Etkinlik‘e bakalım. Bu etkinlikte bizden kırmızı yazılı kelimelerin eş anlamlılarını bulup, cümlelerdeki boşluklara yazmamız isteniyor. Eş anlamlı kelimeler neydi? Hatırlayalım: Yazılışları farklı ama anlamları aynı olan kelimelerdi, değil mi? Mesela “okul” ile “mektep” gibi. Şimdi domateslerin üzerindeki kelimelere dikkat edelim ve cümlelerdeki kelimelerin eş anlamlılarını bulup yerleştirelim.
4. Etkinlik
Kırmızı yazılı kelimelerin eş anlamlılarını domatesler üzerindeki kelimeler arasından bulalım. Sonra kelimelerin yanlarındaki boşluklara yazalım.
Çözüm:
Şimdi her bir cümleyi tek tek inceleyelim ve doğru eş anlamlı kelimeyi bulalım:
Adım 1:
• Misafir (…………….) de ev sahibine bir kese uzatmış.
Buradaki anahtar kelimemiz “Misafir”. Domateslerin üzerindeki kelimelerden hangisi “Misafir” kelimesinin anlamdaşıdır? Evet, bildiniz! Konuk kelimesi “Misafir” ile aynı anlama gelir. Yani bir yere gelen kişiye hem misafir hem de konuk diyebiliriz.
Sonuç:
• Misafir (konuk) de ev sahibine bir kese uzatmış.
Adım 2:
• Ona hediye (…………….) olarak patlıcan tohumu vermişler.
Bu cümlede “hediye” kelimesinin eş anlamlısını arıyoruz. Birine verdiğimiz, onu mutlu etmek için sunduğumuz şeye ne deriz başka? Domatesler arasında “armağan” kelimesini görüyoruz, değil mi? “Hediye” ile “armağan” aynı anlama gelir.
Sonuç:
• Ona hediye (armağan) olarak patlıcan tohumu vermişler.
Adım 3:
• Kırmızı (…………….) domatesler hem göz zevkinizi hem de yemeklerin lezzetini zenginleştirir.
“Kırmızı” kelimesinin eş anlamlısı ne olabilir? Genellikle şiirlerde veya eski metinlerde karşımıza çıkar. Domatesler arasında “al” kelimesini görüyoruz. “Al” kelimesi de “kırmızı” ile aynı anlamdadır. Mesela “al bayrak” deriz, yani kırmızı bayrak.
Sonuç:
• Kırmızı (al) domatesler hem göz zevkinizi hem de yemeklerin lezzetini zenginleştirir.
Adım 4:
• Şehirler (…………….), isimlerini (…………….) yetiştirdikleri sebzeden alırmış.
Bu cümlede iki tane boşluğumuz var. Önce “Şehirler” kelimesinin eş anlamlısını bulalım. Birçok insanın bir arada yaşadığı büyük yerleşim yerlerine ne deriz başka? Domatesler arasında “kent” kelimesini görüyoruz. “Şehir” ile “kent” eş anlamlıdır.
Şimdi de “isimlerini” kelimesinin eş anlamlısını bulalım. Bir şeyin ne olduğunu belirten kelimeye ne deriz? Evet, “ad” deriz. “İsim” ile “ad” eş anlamlıdır.
Sonuç:
• Şehirler (kent), isimlerini (ad) yetiştirdikleri sebzeden alırmış.
Harikasınız! Eş anlamlı kelimeleri doğru bir şekilde yerleştirdik. Şimdi sıra geldi 5. Etkinlik‘e. Bu etkinlikte metnimizin yanındaki görselleri dikkatlice incelememiz ve soruları cevaplamamız isteniyor.
5. Etkinlik
Metin görsellerini inceleyelim. Ardından aşağıdaki soruları cevaplayalım.
Çözüm:
1. Görsellerde neler dikkatinizi çekti?
Şimdi hep birlikte görsellere bakalım. Ne görüyoruz?
- Bir görselde tatlı bir çocuk var, elinde minik bir domates tutuyor gibi duruyor ve bir bitkiye bakıyor. Sanki bitkiyle konuşuyor veya onu inceliyor gibi, değil mi?
- Diğer görselde ise çok şirin, mor renkli, gülen bir patlıcan karakteri ve yanında da büyümüş bir patlıcan bitkisi var. Patlıcan sanki bize gülümsüyor.
- Genel olarak görsellerde bitkiler, doğa ve bir çocuk var.
Sonuç:
Görsellerde bir çocuğun bitkiyle ilgilenmesi, gülen bir patlıcan karakteri ve patlıcan bitkisi dikkatimi çekti. Her şey çok canlı ve neşeli duruyor.
2. Daha çok hangi renkler kullanılmış?
Hadi renkleri sayalım! Hangi renkler gözümüze çarpıyor?
- Patlıcan karakteri ve bitkisi mor.
- Bitkilerin yaprakları ve çocuk görselindeki arka planın bir kısmı yeşil.
- Çocuğun tişörtü pembe, arka planda sarı ve mavi renkler var.
- Toprak rengi olarak da kahverengi görüyoruz.
Sonuç:
Görsellerde daha çok mor, yeşil, mavi ve sarı gibi canlı renkler kullanılmış.
3. Görseller metnin hangi bölümlerini anlatmaktadır?
Şimdi metni hatırlayalım. Metinde nelerden bahsediyordu? “Patlıcan Şehri”nden ve “Mor renkli patlıcanım” şiirinden bahsediyordu, değil mi? Ayrıca sebze yetiştirmekten ve domateslerden de bahsediyor.
- Mor patlıcan karakteri ve bitkisi, metindeki “Patlıcan Şehri” ve “Mor renkli patlıcanım” şiiriyle çok uyumlu.
- Çocuk ve bitki görseli ise genel olarak metnin başlığı olan “Canpatlı Dede’nin Domatesi” ve sebze yetiştirme kısımlarını anlatıyor olabilir.
Sonuç:
Görseller, metindeki “Patlıcan Şehri”, “Mor renkli patlıcanım” şiiri ve genel olarak sebze yetiştirme ile domates konusunu anlatmaktadır.
4. Metni siz resimleseydiniz nasıl bir resim yapmak isterdiniz?
Bu soru tamamen sizin hayal gücünüze kalmış sevgili çocuklar! Eğer bu metni ben resimleseydim, şunları çizebilirdim:
- Mesela, metinde bahsettiği gibi farklı sebzelerle adlandırılmış şehirleri gösteren bir harita çizebilirdim. Havuç Kasabası, Biber Köyü gibi yerler olabilirdi.
- Ya da Canpatlı Dede’yi, kocaman bir domates bahçesinde, etrafında neşeyle koşturan çocuklarla birlikte çizerdim. Dede, çocuklara domates toplarken veya tohum ekerken bir şeyler anlatıyor olabilirdi.
- Belki de Patlıcan Şehri’ndeki evlerin patlıcan şeklinde olduğu, patlıcanların ağaçlarda meyve gibi büyüdüğü sihirli bir yer çizerdim!
Sonuç:
Ben metni resimleseydim, Canpatlı Dede’yi domates ve patlıcan bahçesinde, etrafında sebzelerle oynayan mutlu çocuklarla birlikte çizerdim. Belki de Patlıcan Şehri’ni, her yerinde patlıcan figürleri olan, mor renkli, neşeli bir yer olarak gösterirdim. Böylece hem metnin ana karakteri hem de sebzelerin önemi vurgulanmış olurdu.
Aferin çocuklar! Bütün soruları harika bir şekilde cevapladık. Hem okuduğumuzu anladık hem de görselleri yorumladık. Türkçe dersinde bu tür etkinlikler yaparak hem kelime dağarcığımızı geliştiriyor hem de hayal gücümüzü kullanıyoruz. Bir sonraki etkinlikte görüşmek üzere!