Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 3. sınıf Türkçe öğretmeninizim. Bugün hep birlikte çok güzel bir etkinlikle Türkçe bilgimizi tazeleyeceğiz. Bize verilen görseldeki soruları adım adım çözeceğiz ve ben size her adımı tane tane anlatacağım. Hazırsanız başlayalım!
2. Etkinlik: Cümlelerdeki altı çizili kelimelerin eş anlamlılarını aşağıdaki kelimelerden seçelim. Cümlelerin yanına yazalım.
Öncelikle “eş anlamlı kelimeler” ne demekti, bir hatırlayalım mı? Eş anlamlı kelimeler, yazılışları ve okunuşları farklı olsa da anlamları tamamen aynı olan kelimelerdir. Yani bir kelimenin yerine eş anlamlısını koyduğumuzda cümlenin anlamı hiç değişmez. Mesela “öğretmen” ile “muallim” kelimeleri eş anlamlıdır. İkisi de aynı kişiyi anlatır, değil mi?
Şimdi bize verilen cümlelerde altı çizili kelimelerin eş anlamlılarını, yukarıda kutucuklarda verilen kelimelerden seçip cümlelerin yanındaki boşluklara yazacağız.
- Bize verilen eş anlamlı kelimeler: pis, al, biçim, büyük, dost.
Haydi, ilk cümlemizle başlayalım!
1. Cümle: Elimde kırmızı topumla dükkândan çıkarken çok mutluydum. (……… al)
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki altı çizili kelimeye bakıyoruz: “al“.
Adım 2: “Al” kelimesinin anlamı nedir? Burada “kırmızı topumla” dendiği için, “al” kelimesi “kırmızı” rengini anlatıyor. Mesela Türk bayrağı için “al bayrak” deriz, yani “kırmızı bayrak” demek isteriz.
Adım 3: Yukarıdaki kutucuklarda bize verilen kelimelere bakalım: pis, al, biçim, büyük, dost. “Al” kelimesinin eş anlamlısı aslında “kırmızı”dır. Ama seçenekler arasında “kırmızı” kelimesi yok. İlginç bir şekilde, “al” kelimesinin kendisi seçeneklerde var. Normalde eş anlamlı kelime alıştırmalarında, altı çizili kelimenin kendisi seçeneklerde olmaz, onun anlamdaşı olur. Ama bu soruda böyle bir durumla karşılaştık. Bu durumda, listeden seçmemiz gerektiği için “al” kelimesini yazabiliriz.
Sonuç:
Elimde kırmızı topumla dükkândan çıkarken çok mutluydum. (al)
2. Cümle: Ama ben kırmızı, kocaman bir topu beğendim. (…………….)
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki altı çizili kelime “kocaman“.
Adım 2: “Kocaman” kelimesinin anlamı nedir? Çok büyük, devasa, sığmayan büyüklükte demektir.
Adım 3: Yukarıdaki kutucuklarda “kocaman” kelimesinin eş anlamlısını arayalım: pis, al, biçim, büyük, dost.
Adım 4: Evet, “kocaman” kelimesinin eş anlamlısı “büyük” kelimesidir. “Kocaman bir ev” yerine “büyük bir ev” diyebiliriz.
Sonuç:
Ama ben kırmızı, kocaman bir topu beğendim. (büyük)
3. Cümle: Topumu atarsam yerlere düşer, kirlenir sonra, dedim. (…………….)
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki altı çizili kelime “kirlenir“.
Adım 2: “Kirlenir” kelimesinin anlamı nedir? Temizliğini kaybeder, üstüne toz, toprak, leke gelir demektir. Temiz olmamanın tam tersi durum.
Adım 3: Yukarıdaki kutucuklarda “kirlenir” kelimesinin eş anlamlısını arayalım: pis, al, biçim, büyük, dost.
Adım 4: Evet, “kirlenir” kelimesinin eş anlamlısı “pis” kelimesidir. Bir şey kirlendiğinde pis olur, değil mi?
Sonuç:
Topumu atarsam yerlere düşer, kirlenir sonra, dedim. (pis)
4. Cümle: Ama onu arkadaşlarıyla oynaman için aldık. (…………….)
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki altı çizili kelime “arkadaşlarıyla“.
Adım 2: “Arkadaşlarıyla” kelimesinin anlamı nedir? Yanında olan, beraber vakit geçirdiği, oyun oynadığı kişilerle demektir.
Adım 3: Yukarıdaki kutucuklarda “arkadaşlarıyla” kelimesinin eş anlamlısını arayalım: pis, al, biçim, büyük, dost.
Adım 4: “Arkadaş” kelimesinin eş anlamlısı “dost” kelimesidir. Dolayısıyla “arkadaşlarıyla” kelimesinin yerine “dostlarıyla” diyebiliriz. Mesela, “En yakın arkadaşım” yerine “En yakın dostum” da diyebiliriz.
Sonuç:
Ama onu arkadaşlarıyla oynaman için aldık. (dostlarıyla)
5. Cümle: Pastayı yersek şekli bozulur. (…………….)
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki altı çizili kelime “şekli“.
Adım 2: “Şekli” kelimesinin anlamı nedir? Bir şeyin dış görünüşü, kalıbı, duruşu demektir. Mesela üçgen şekil, kare şekil gibi.
Adım 3: Yukarıdaki kutucuklarda “şekli” kelimesinin eş anlamlısını arayalım: pis, al, biçim, büyük, dost.
Adım 4: Evet, “şekli” kelimesinin eş anlamlısı “biçim” kelimesidir. “Pastanın şekli” yerine “pastanın biçimi” diyebiliriz. İkisi de aynı anlama gelir.
Sonuç:
Pastayı yersek şekli bozulur. (biçimi)
Harikasınız çocuklar! Eş anlamlı kelimeleri bulmakta çok başarılı oldunuz. Şimdi bir sonraki etkinliğe geçelim.
3. Etkinlik: Metne farklı bir başlık yazalım.
Çözüm:
Adım 1: Bir metne başlık yazmak ne demek, önce onu hatırlayalım. Bir kitabın, bir hikâyenin veya bir yazının en üstünde yer alan, o yazının ne hakkında olduğunu bize kısaca anlatan kelime veya kelime grubuna başlık deriz. Başlık, okuyucunun yazıyı merak etmesini sağlar ve yazının ana fikrini yansıtır. Tıpkı bir filmin adı gibi, filmin ne hakkında olduğunu bize kısaca anlatır.
Adım 2: Bu etkinlikte bizden, daha önce okuduğumuz bir hikâyeye farklı bir başlık yazmamız isteniyor. Ancak bize bu hikâye görselde verilmemiş. Bu yüzden şimdi buraya doğrudan o hikâyenin başlığını yazmamız mümkün değil. Ama ben size nasıl iyi bir başlık seçeceğimizi anlatabilirim.
Adım 3: Bir hikâyeye başlık seçerken şunlara dikkat etmeliyiz:
- Hikâyenin ana konusu ne? En çok ne anlatılıyor?
- Hikâyedeki en önemli karakter kim veya ne? Hikâyeyi kimin etrafında dönüyor?
- Hikâye nerede geçiyor? Mekân önemli mi?
- Hikâyenin bize vermek istediği ana mesaj ne? Hikâyeden ne ders çıkarıyoruz?
Bu soruların cevaplarını düşünerek, hikâyenin içeriğini en güzel anlatan, kısa ve akılda kalıcı bir başlık bulabiliriz. Mesela, eğer hikâye bir tilki ile leyleğin misafirliğini anlatıyorsa, “Tilki ile Leylek” ya da “Kurnaz Tilki ve Leylek” gibi bir başlık seçebiliriz.
Adım 4: Çünkü hikâye bize verilmediği için, ben buraya sadece bir örnek başlık yazacağım. Siz kendi okuduğunuz hikâyeye göre en uygun başlığı seçmelisiniz.
Örnek Başlık:
Yeni Bir Macera
Topun Peşinde
Kırmızı Topun Hikâyesi
Unutmayın, iyi bir başlık hikâyeyi okumayı daha da eğlenceli hale getirir ve hikâyeyi özetler!
Bugünkü dersimiz bu kadardı çocuklar. Harika çalıştınız!