Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir gözlem sorusuyla karşı karşıyayız! Gel birlikte resimdeki bu durumu inceleyelim ve ne anlama geldiğini çözelim. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip edeceğiz.
Soru: Bir ayna aşağıdaki gibi farklı konumlarda yerleştiriliyor. Aynanın biçimsel özelliklerinin hiç değişmediğini fark ettiniz mi?
Çözüm:
Bu soru bize bir nesnenin yeri değiştiğinde şeklinde bir değişiklik olup olmadığını soruyor. Hadi resimdeki aynaları adım adım inceleyelim.
Unutma, kesik çizgilerle gösterilen yer aynanın eski konumu, renkli olan ise yeni konumu.
Adım 1
Resimdeki 6 farklı kutucuğa bakalım. Hepsinde aynı dikdörtgen ayna var, değil mi? Bu ayna bazen sağa, bazen sola, bazen yukarı, bazen de aşağı doğru hareket ettirilmiş.
Adım 2
Şimdi dikkatlice aynanın kendisine odaklanalım. Ayna bir kutucuktan diğerine geçerken veya aynı kutucuk içinde hareket ederken şeklinde bir değişiklik oluyor mu? Mesela ayna daha mı uzun oluyor? Ya da daha mı kısa? Belki de yuvarlaklaşıyor mu?
Adım 3
Gördüğümüz gibi, aynanın yeri değişse bile, onun şeklinde, boyutunda veya renginde hiçbir değişiklik olmuyor. O her zaman aynı dikdörtgen ayna olarak kalıyor. Sadece durduğu yer farklılaşıyor.
Sonuç:
Evet, aynanın yeri değişse de biçimsel özelliklerinin, yani şeklinin ve boyutunun, hiç değişmediğini fark ettik. Bu, matematikte ve geometride çok önemli bir kuraldır: Bir nesneyi bir yerden başka bir yere kaydırmak (ötelemek), onun özelliklerini değiştirmez.
SIRA SİZDE: Seçtiğiniz bir cismin ya da şeklin konumunu değiştiriniz. Konumun değişmesi ile cisim ya da şeklin biçimsel özelliklerinin değişip değişmediğini inceleyiniz.
Çözüm:
Haydi bu kuralı kendimiz test edelim! Bu çok eğlenceli olacak.
Adım 1
Masana en sevdiğin kalemini ya da bir silgini koy. Ona iyice bak. Şekli nasıl? Uzunluğu ne kadar? Rengi ne?
Adım 2
Şimdi kalemini veya silgini elinle yavaşça masanın başka bir yerine doğru ittir. Mesela biraz sağa kaydır. Sonra biraz da ileriye doğru ittir.
Adım 3
Şimdi nesnenin yeni konumuna bak. Yeri değişti, evet! Peki şeklinde bir değişiklik oldu mu? Kalemin kısaldı mı? Silgin büyüdü mü? Hayır, tabii ki! Onlar hâlâ aynı kalem ve aynı silgi.
Sonuç:
Bu küçük deneyle görmüş olduk ki, bir cismin yerini değiştirdiğimizde onun şekli, boyutu veya rengi gibi özellikleri asla değişmez. Tıpkı resimdeki ayna gibi!