Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin matematik öğretmeninim. Gel, şimdi bu sayfadaki etkinliği birlikte tamamlayalım. Etkinlikte torbadan sayılar çekmemiz isteniyor, biz de sanki çekmiş gibi boş kutuları en güzel sayılarla doldurup toplama işlemlerini yapalım.
***
1. Soru (Örnek)
16 + 17
Çözüm:
Bu soru kitapta bizim için zaten çözülmüş. 16 ile 17 sayılarını toplamış ve sonucu 33 bulmuş. Hadi bu işlemin nasıl yapıldığını hatırlayalım.
16 (toplanan)
+ 17 (toplanan)
—-
33 (toplam)
Adım 1: Önce birler basamağındaki sayıları, yani 6 ile 7’yi toplarız. 6 + 7 = 13 eder. 13 sayısı, 1 onluk ve 3 birlikten oluşur. Birler basamağına 3 yazarız.
Adım 2: Elde ettiğimiz 1 onluğu, onlar basamağındaki sayıların üzerine eklemek için aklımızda tutarız. Onlar basamağında 1 ve 1 vardı. Aklımızdaki 1 onluğu da ekleyince 1 + 1 + 1 = 3 onluk olur. Onlar basamağına da 3 yazarız.
Sonuç: 33
***
2. Soru
Şimdi boş kutuları biz dolduralım. Torbadan 24 ve 13 sayılarını çektiğimizi düşünelim.
Çözüm:
Haydi 24 ile 13’ü alt alta yazarak toplayalım.
24 (toplanan)
+ 13 (toplanan)
—-
37 (toplam)
Adım 1: Birler basamağındaki 4 ile 3’ü toplarız. 4 + 3 = 7 eder. Birler basamağına 7 yazarız. Bu işlemde elde yok, ne güzel!
Adım 2: Onlar basamağındaki 2 ile 1’i toplarız. 2 + 1 = 3 eder. Onlar basamağına da 3 yazarız.
Sonuç: 37
***
3. Soru
Sıradaki işlem için torbadan 18 ve 29 sayıları çıksın.
Çözüm:
Bu sayılar biraz daha büyük, bakalım sonuç kaç çıkacak.
18 (toplanan)
+ 29 (toplanan)
—-
47 (toplam)
Adım 1: Birler basamağındaki 8 ile 9’u toplayalım. 8 + 9 = 17 eder. 17’nin birler basamağındaki 7‘yi sonucun birler basamağına yazarız.
Adım 2: 17 sayısındaki 1 onluğu “elde var 1” diyerek aklımızda tutarız. Onlar basamağındaki 1 ile 2’yi toplarız, 3 eder. Aklımızdaki 1 onluğu da buna ekleriz: 3 + 1 = 4. Onlar basamağına da 4 yazarız.
Sonuç: 47
***
4. Soru
Son kutucuklarımız için de torbadan 36 ve 14 sayılarını çektiğimizi hayal edelim.
Çözüm:
Hemen bu sayıları da toplayalım.
36 (toplanan)
+ 14 (toplanan)
—-
50 (toplam)
Adım 1: Birler basamağındaki 6 ile 4’ü topladığımızda tam olarak 10 buluruz. 10 sayısının birler basamağında 0 olduğu için sonucun birler basamağına 0 yazarız.
Adım 2: 10 sayısındaki 1 onluğu yine “elde” olarak aklımızda tutarız. Onlar basamağındaki 3 ile 1’i toplarız, 4 eder. Aklımızdaki 1 onluğu da ekleyince 4 + 1 = 5 olur. Onlar basamağına 5 yazarız.
Sonuç: 50
***
Şimdi de sayfanın altındaki sevimli kaplumbağanın sorusunu cevaplayalım:
Kaç tane eldeli toplama işlemi yaptınız? Bu toplama işlemlerindeki toplamların nasıl bulunduğunu fark ettiniz mi?
Yaptığımız işlemlere bir göz atalım:
- 16 + 17 = 33 (Bu işlem eldeliydi.)
- 24 + 13 = 37 (Bu işlem eldesizdi.)
- 18 + 29 = 47 (Bu işlem de eldeliydi.)
- 36 + 14 = 50 (Bu işlem de eldeliydi.)
Gördüğün gibi toplam 3 tane eldeli toplama işlemi yapmış olduk!
Eldeli toplama işlemlerinde şunu fark ettik: Eğer birler basamağındaki sayıların toplamı 10 veya daha büyük bir sayı ise, oluşan yeni onluğu bir sonraki basamağa, yani onluklara ekliyoruz. Buna “eldeyi onluklara vermek” diyoruz ve bu eldeki sayıyı asla unutmuyoruz!
Harika iş çıkardın, tebrikler!