Harika bir soru! Hadi hep birlikte bu “Kaybolan Satranç Taşları” problemini çözelim. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip edeceğiz.
Soru: Umut ve Özge satranç oynamak istiyor. Satranç 16 siyah, 16 beyaz taşla oynanır. Resimde ise 27 taş olduğunu görüyoruz. Buna göre kaç tane taş kaybolmuştur?
Bu problemi çözmek için resimde de gösterildiği gibi iki adımımız var. Haydi başlayalım!
Adım 1: Önce satrançta toplam kaç taş olması gerektiğini bulalım.
Bize soruda satranç takımında 16 siyah ve 16 beyaz taş olduğu söyleniyor. Toplam taş sayısını bulmak için bu iki sayıyı toplamamız gerekir. Haydi alt alta yazıp toplayalım:
16 (siyah taşlar)
+ 16 (beyaz taşlar)
—-
Toplama işlemine her zaman birler basamağından, yani en sağdaki sayılardan başlarız. Burada 6 ile 6’yı toplayacağız. 6 artı 6, 12 eder. 12’nin 2’sini sonucun birler basamağına yazarız. Elde var 1 onluk! Bu eldeyi unutmayalım, birazdan kullanacağız.
Şimdi onlar basamağına geçelim. 1 ile 1’i toplarız, 2 eder. Ama bir de az önceki eldemiz vardı, onu da eklemeyi unutmuyoruz! 2’ye 1 eklersek 3 olur. Bu 3’ü de sonucun onlar basamağına yazarız.
16
+ 16
—-
32
Harika! Demek ki tam bir satranç takımında toplam 32 tane taş olması gerekiyormuş.
Adım 2: Şimdi de kaybolan taş sayısını bulalım.
Toplamda 32 taş olması gerektiğini artık biliyoruz. Ama resimde Umut’un söylediğine göre ellerinde sadece 27 taş var. Eksik olan, yani kaybolan taşları bulmak için toplam taş sayısından, ellerindeki taş sayısını çıkarmalıyız. Yani 32’den 27’yi çıkaracağız.
32 (olması gereken toplam taş)
– 27 (elimizdeki taşlar)
—-
Çıkarma işlemine de birler basamağından başlıyoruz. 2’den 7’yi çıkarabilir miyiz? Hayır, çünkü 2 daha küçük bir sayı. O zaman ne yapıyorduk? Komşuya, yani onlar basamağına gidip bir onluk ödünç alıyorduk!
Onlar basamağındaki 3’ten bir onluk alınca orada 2 kalır. Birler basamağındaki 2 ise, aldığı onlukla birlikte 12 olur.
Şimdi 12’den 7’yi çıkarabiliriz. 12’den 7 çıkınca 5 kalır. 5’i sonucun birler basamağına yazalım.
Onlar basamağında ise artık 2 kalmıştı. 2’den 2’yi çıkarırsak 0 kalır.
32
– 27
—-
5
İşte bu kadar! Kayıp taşları bulduk!
Sonuç:
Umut ve Özge’nin satranç takımında toplam 5 tane taş kaybolmuştur.
