Soru Metni:
FEN, MÜHENDİSLİK VE GİRİŞİMCİLİK UYGULAMALARI
Gelişen teknolojiyle günlük hayatta kullandığımız alet, araç ve gereçler değişmektedir. Bu bağlamda hayatımıza “Dimmer Anahtar” adı verilen yeni bir ürün girmiştir.
Dimmer anahtar; aydınlatma sistemlerinde kullanılan ışık miktarını ayarlayan elektronik bir cihazdır. Dimmer anahtarın çalışma prensibinin temelinde direnç ve ayarlı direnç bulunmaktadır. Dimmer anahtarın nasıl çalıştığının daha iyi anlaşılabilmesi verilebilecek en iyi örnek müzik setlerinde bulunan ses düğmeleridir. Nasıl ki ses düğmeleri hareket ettirilerek elde edilen ses artıp azalıyorsa, dimmer anahtar hareket ettirilerek elde edilen ışık seviyesi de artırılıp azaltılır.
Sizler de ünite içerisinde ilginizi çeken bir konu ile ilgili basit bir tasarım yapınız. Yaptığınız tasarımın basit bir modelini aşağıdaki alana çiziniz. Tasarımınızı yıl sonu bilim şenliğinde sergilenmek üzere saklayınız.
Çözüm ve Açıklama:
Merhaba sevgili öğrencim, bu sayfada senden bir mühendis gibi düşünmen ve yaratıcılığını kullanarak bir tasarım yapman isteniyor. Bu tarz soruların tek bir doğru cevabı yoktur, en güzel cevap senin hayal gücünle oluşturduğundur. Ancak sana yol göstermesi adına, yukarıdaki metinden yola çıkarak örnek bir tasarım projesi hazırlayalım.
Adım 1: Metni Anlayalım
Metinde bize “Dimmer Anahtar”dan bahsediyor. Bu anahtarın içinde “Değişken Direnç” (diğer adıyla Reosta) olduğunu öğreniyoruz. Mantık şu: Direnci artırırsak akım azalır ve lamba sönük yanar; direnci azaltırsak akım artar ve lamba parlak yanar. Tıpkı müziğin sesini açıp kısmak gibi.
Adım 2: Tasarım Fikri Geliştirelim
Soru bizden ünite ile ilgili basit bir tasarım istiyor. Elektrik ünitesinde olduğumuz için, metindeki “Dimmer” mantığını kullanan bir “Ayarlı Pervane (Vantilatör)” tasarlayabiliriz. Işığın parlaklığını ayarlamak yerine, pervanenin dönüş hızını ayarlayan bir sistem çizelim.
Adım 3: Tasarımımızı Kağıda Dökelim (Çizim Alanına Yapılacaklar)
Kitabındaki boş alana şu adımları takip ederek bir çizim yapabilirsin:
- Öncelikle bir Pil (Güç Kaynağı) çiz. Artı ve eksi kutuplarını belirt.
- Pilden çıkan kabloları birleştirecek şekilde bir devre yolu çiz.
- Devrenin üzerine bir tane Elektrik Motoru çiz ve ucuna bir pervane ekle. (Basit bir daire ve üzerine kanatlar çizebilirsin).
- En önemli kısım: Devreye bir Reosta (Ayarlı Direnç) ekle. Bunu zikzaklı bir çizgi ve üzerinde hareket eden bir ok işareti (sürgü) şeklinde çizebilirsin.
- Yanına küçük bir not düş: “Sürgü sağa çekilince direnç artar, pervane yavaşlar.”
Adım 4: Tasarımın İsmi ve Amacı
Çiziminin altına projenin ismini havalı bir şekilde yaz:
Proje Adı: Hız Ayarlı Serinletici
Amacı: Reosta kullanarak devredeki direnci değiştirmek, böylece elektrik motoruna giden akımı kontrol ederek pervanenin istenilen hızda dönmesini sağlamak.
İşte bu kadar! Bu çizimle hem “direnç” konusunu anladığını göstermiş olursun hem de günlük hayatta kullanılabilecek çalışan bir model tasarlamış olursun. Başarılar dilerim!