Harika bir soru! Sevgili öğrencilerim, gelin bu tabloları birlikte okuyup, içindeki verileri kullanarak istenen grafikleri adım adım çizelim. Bu, verileri bir hikaye gibi görselleştirmemize yardımcı olacak.
1. Grafik Çizelim (İlk Tablo: Sürat – Zaman)
Haydi ilk tablomuzdaki verileri kullanarak Sürat-Zaman grafiğimizi birlikte çizelim. Bu çok eğlenceli olacak!
Tablomuza baktığımızda, bir aracın hareketini görüyoruz. Zaman ilerliyor (1, 2, 3, 4, 5 saniye) ama aracın sürati hiç değişmiyor, hep 25 m/sn. Bu tür harekete biz “sabit süratli hareket” diyoruz. Şimdi bu hareketi grafikte gösterelim.
Adım 1: Eksenleri İsimlendirelim
Grafiğimizin iki ekseni var: biri dikey, diğeri yatay.
- Yatay eksen (x ekseni) zamanı gösterir. Bu yüzden buraya “Zaman (sn.)” yazmalıyız.
- Dikey eksen (y ekseni) ise sürati gösterir. Buraya da “Sürat (m/sn)” yazıyoruz.
Adım 2: Eksenleri Numaralandıralım
- Zaman eksenine, tablodaki değerleri sırayla yazalım: 1, 2, 3, 4, 5.
- Sürat ekseninde ise sadece 25 değeri var. Bu yüzden dikey eksende uygun bir yere 25 yazmamız yeterli.
Adım 3: Noktaları İşaretleyip Birleştirelim
Şimdi tablodaki her bir satırı grafikte bir nokta olarak işaretleyeceğiz.
- Zaman 1 sn iken sürat 25 m/sn. Yani (1, 25) noktasını işaretliyoruz.
- Zaman 2 sn iken sürat yine 25 m/sn. (2, 25) noktasını da işaretleyelim.
- Aynı şekilde (3, 25), (4, 25) ve (5, 25) noktalarını da bulup işaretliyoruz.
Gördünüz mü? Bütün noktalar aynı hizada! Şimdi bu noktaları birleştiren bir çizgi çizelim.
Sonuç:
Çizdiğimiz çizgi, zaman eksenine paralel, dümdüz bir doğrudur. Bu bize, hareket boyunca süratin hiç değişmediğini ve sabit kaldığını gösterir. İşte sabit süratli hareketin Sürat-Zaman grafiği bu kadar basit!
1. Grafik Çizelim (İkinci Tablo: Yol – Zaman)
Şimdi de ikinci tablomuzu inceleyelim ve Yol-Zaman grafiğini çizelim. Hazır mısınız?
Bu tabloda, bir hareketlinin belirli zaman aralıklarında ne kadar yol aldığını görüyoruz. Zaman arttıkça, alınan yol da artıyor. Bakalım bu artış nasıl bir artışmış.
Adım 1: Eksenleri İsimlendirelim
- Yatay eksenimiz yine zamanı temsil ediyor. Birimi saat olduğu için ekseni “Zaman (sa.)” olarak isimlendiriyoruz.
- Dikey eksenimiz ise alınan yolu gösteriyor. Birimi kilometre olduğu için buraya da “Yol (km)” yazıyoruz.
Adım 2: Eksenleri Numaralandıralım
- Zaman eksenine tablodaki değerleri yazalım: 2, 4, 6, 8, 10.
- Yol eksenine de karşılık gelen değerleri yazalım: 60, 120, 180, 240, 300.
Adım 3: Noktaları İşaretleyip Birleştirelim
Haydi tablodaki verileri grafiğe taşıyalım.
- 2. saatte 60 km yol alınmış. (2, 60) noktasını işaretleyelim.
- 4. saatte 120 km yol alınmış. (4, 120) noktasını işaretleyelim.
- Sırasıyla diğer noktaları da bulalım: (6, 180), (8, 240) ve (10, 300).
Şimdi bu noktaları birleştirecek bir çizgi çizelim. Çizgiyi en baştan, yani (0,0) noktasından başlatabiliriz çünkü harekete başlamadan önce zaman da 0’dır, alınan yol da 0’dır.
Sonuç:
Noktaları birleştirdiğimizde, başlangıç noktasından (orijinden) başlayıp yukarı doğru düz bir şekilde uzanan bir doğru elde ederiz. Bu grafiğin böyle düz bir çizgi olması, hareketlinin süratinin sabit olduğunu gösterir. Hatta süratini bile hesaplayabiliriz: Yol / Zaman = 60/2 = 30 km/sa. Her zaman diliminde sürat aynı çıkıyor. Ne kadar harika, değil mi?
1. Grafik Çizelim (Üçüncü Tablo: Yol – Zaman)
Geldik son grafiğimize! Bu tablo da bir önceki gibi bize yol ve zaman bilgilerini veriyor. Hadi bunu da grafiğe dökelim.
Tabloya göre, zaman ilerledikçe alınan yol da düzenli bir şekilde artıyor. Bu da bize sabit süratli bir hareketin ipucunu veriyor.
Adım 1: Eksenleri İsimlendirelim
- Yatay eksene, birimi saniye olduğu için, “Zaman (sn.)” yazıyoruz.
- Dikey eksene ise, birimi metre olduğu için, “Yol (m)” yazıyoruz.
Adım 2: Eksenleri Numaralandıralım
- Zaman eksenini uygun aralıklarla numaralandıralım: 10, 20, 30, 40, 50.
- Yol eksenini de aynı şekilde numaralandıralım: 40, 80, 120, 160, 200.
Adım 3: Noktaları İşaretleyip Birleştirelim
Tablodaki çiftleri grafikteki noktalarla eşleştirelim.
- 10. saniyede 40 metre yol alınmış. (10, 40) noktamızı işaretliyoruz.
- 20. saniyede 80 metre yol alınmış. (20, 80) noktamızı da işaretliyoruz.
- Diğer noktalarımız da (30, 120), (40, 160) ve (50, 200). Hepsini grafikte bulalım.
Tıpkı bir önceki grafikte olduğu gibi, bu noktaları da başlangıç noktası olan (0,0) ile birleştiren bir doğru çiziyoruz.
Sonuç:
Yine başlangıç noktasından (orijinden) başlayıp düz bir şekilde yükselen bir doğru elde ettik. Bu grafiğin eğimi bize sürati verir ve bu doğrunun düz olması, süratin sabit olduğu anlamına gelir. Sürati hesaplamak isterseniz: Yol / Zaman = 40/10 = 4 m/sn. Gördüğünüz gibi, bu hareketli saniyede 4 metre yol alarak sabit süratle ilerliyor.
Grafik çizmek aslında verileri görsel bir hikayeye dönüştürmek gibidir. Umarım hepiniz anlamışsınızdır. Harikasınız!