Harika bir soru! Fen Bilimleri ve Matematik derslerini birleştiren bu grafik okuma etkinliğini birlikte yapalım. Grafikler aslında bize bir hikâye anlatır, biz de o hikâyeyi okuyup tabloya dökeceğiz. Hazırsan başlayalım!
2. Tabloyu Dolduralım
Aşağıda grafikleri verilen hareketlilere ait tabloları doldurunuz.
a)
Bu soruda bize bir Sürat-Zaman grafiği verilmiş. Haydi bu grafiğin bize ne anlattığını çözelim ve sonra da tablomuzu dolduralım.
Unutma, yatay çizgi (x ekseni) bize Zamanı (saniye), dikey çizgi (y ekseni) ise Sürati (metre/saniye) gösteriyor.
Çözüm:
Adım 1: Grafiği inceleyelim. Yataydaki zaman ekseni 1, 2, 3, 4, 5 diye ilerliyor. Dikeydeki sürat ekseninde ise sadece 90 değeri işaretlenmiş ve grafik boyunca düz bir çizgi olarak devam ediyor.
Adım 2: Bu düz çizgi bize çok önemli bir şey söylüyor: Hareketlinin sürati hiç değişmemiş! Yani zaman 1 saniye iken de sürati 90 m/sn, 2 saniye iken de 90 m/sn, 5 saniye iken de 90 m/sn. Buna biz sabit süratli hareket diyoruz.
Adım 3: Şimdi bu bilgileri kullanarak tablomuzu doldurabiliriz. Zaman satırına grafikteki değerleri (1, 2, 3, 4, 5) yazacağız. Sürat satırına ise her zaman dilimi için grafikten okuduğumuz değeri, yani 90’ı yazacağız.
Sonuç:
Tablonun doldurulmuş hâli şöyledir:
Zaman (sn) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Sürat (m/sn) | 90 | 90 | 90 | 90 | 90 |
b)
Şimdi de karşımızda bir Yol-Zaman grafiği var. Bu grafik, bir hareketlinin zaman geçtikçe ne kadar yol aldığını gösteriyor. Hadi bu grafiğin sırrını da çözelim!
Burada da yatay çizgi Zamanı (saniye), dikey çizgi ise alınan Yolu (metre) ifade ediyor.
Çözüm:
Adım 1: Grafiğe dikkatlice bakalım. Çizgi, başlangıç noktasından (0) başlayıp düz bir şekilde yukarı doğru çıkıyor. Bu, hareketlinin durmadan, sabit bir süratle yol aldığını gösterir.
Adım 2: Grafikteki kesikli çizgileri takip ederek her bir zaman anında ne kadar yol alındığını bulalım. Bu işin en zevkli kısmı!
- Zaman 2 saniyeyi gösterdiğinde, çizginin hizası dikey eksende 200 metreyi gösteriyor.
- Zaman 4 saniyeyi gösterdiğinde, çizginin hizası dikey eksende 400 metreyi gösteriyor.
- Zaman 6 saniyeyi gösterdiğinde, çizginin hizası dikey eksende 600 metreyi gösteriyor.
- Zaman 8 saniyeyi gösterdiğinde, çizginin hizası dikey eksende 800 metreyi gösteriyor.
- Zaman 10 saniyeyi gösterdiğinde, çizginin hizası dikey eksende 1000 metreyi gösteriyor.
Adım 3: Harika! Tüm verileri topladık. Şimdi bu bulduğumuz değerleri sırasıyla tablomuzdaki boşluklara yerleştirelim.
Sonuç:
Tablonun doldurulmuş hâli aşağıdaki gibi olmalıdır:
Zaman (sn) | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 |
Yol (m) | 200 | 400 | 600 | 800 | 1000 |
İşte bu kadar! Gördüğün gibi grafikleri okumak ve tabloya dönüştürmek bir bulmaca çözmek gibi. Çok iyi iş çıkardın!