6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Gün Yayınları Sayfa 207

Merhaba sevgili öğrencim, senin için bu Fen Bilimleri sorularını tek tek, tane tane inceledim. Hadi gel, birlikte adım adım çözelim ve mantığını kavrayalım.

7. Soru ve Çözümü

Soru Metni: Birbiri içinde karışmayan K, L, M ve N sıvıları aynı kaba konulduklarında görsellerdeki gibi dengede kalıyor. Buna göre aynı sıcaklıkta K, L, M ve N sıvılarında sesin yayılma süratini gösteren grafik aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm:

Bu soruyu çözmek için önce sıvıların yoğunluklarını bulmamız, sonra da bu yoğunlukları sesin sürati ile ilişkilendirmemiz gerekiyor.

• Adım 1: Sıvıların yoğunluklarını sıralayalım.
  
  Birbirine karışmayan sıvılarda, yoğunluğu büyük olan sıvı her zaman altta, yoğunluğu küçük olan sıvı ise üstte kalır. Şimdi görselleri inceleyelim:
  
  1. Kap: K sıvısı üstte, N sıvısı altta. Demek ki N > K (N’nin yoğunluğu K’den büyük).
  
  2. Kap: L sıvısı üstte, M sıvısı altta. Demek ki M > L (M’nin yoğunluğu L’den büyük).
  
  3. Kap: N sıvısı üstte, L sıvısı altta. Demek ki L > N (L’nin yoğunluğu N’den büyük).
• Adım 2: Tüm yoğunlukları tek bir sıralamada birleştirelim.
  
  Elimizdeki bilgiler şunlar: M > L, L > N ve N > K.
  
  Bu eşitsizlikleri birleştirirsek sıvıların yoğunluk sıralaması şöyle olur:
  
  M > L > N > K
• Adım 3: Yoğunluk ile sesin süratini ilişkilendirelim.
  
  Fen Bilimleri dersinde öğrendiğimiz temel bir kural vardır: Maddenin tanecikleri birbirine ne kadar yakınsa (yani madde ne kadar yoğunsa), ses o maddede o kadar hızlı yayılır.
  
  Bu durumda en yoğun sıvıda ses en hızlı, en az yoğun sıvıda ise en yavaş ilerleyecektir.
• Adım 4: Grafiği belirleyelim.
  
  Sıralamamız M > L > N > K şeklinde olmalı. Yani grafikte sütunu en uzun (sürati en fazla) olan M, en kısa olan ise K olmalıdır.
  
  Şimdi şıklara bakalım:
  
  A Şıkkı: M en yüksek, sonra L, sonra N, en düşük K. (M > L > N > K). Bu bizim bulduğumuz sonuçla tam uyuşuyor!
  
  B Şıkkı: K en yüksek çizilmiş. Yanlış.
  
  C Şıkkı: N, L’den yüksek çizilmiş. Yanlış.
  
  D Şıkkı: N, L’den yüksek çizilmiş. Yanlış.

Sonuç: Doğru grafik A seçeneğindeki gibidir.

Cevap: A

8. Soru ve Çözümü

Soru Metni: Kübra, gittiği bir konserde bütün müzik aletlerinin seslerini birbirinden ayırt edebilmektedir. Bu durum ile ilgili aşağıda verilen çıkarımlardan hangileri yapılabilir?

Çözüm:

Bu soruda Kübra’nın yaşadığı olaydan yola çıkarak sesin özellikleri hakkında hangi sonuçlara ulaşabileceğimizi bulacağız.

• Adım 1: I. öncülü inceleyelim.
  
  “Farklı kaynaklardan çıkan sesler birbirinden farklıdır.”
  
  Kübra konserde keman, piyano veya flüt gibi farklı müzik aletlerinin seslerini ayırt edebiliyor. Müzik aletleri birer ses kaynağıdır. Kaynak değiştiğinde (örneğin keman yerine flüt çaldığında) duyulan sesin tınısı da değişir ve biz onları ayırt ederiz. Bu durum metinde anlatılan olayla doğrudan ilgilidir.
  
  Bu yüzden I. öncül doğrudur.
• Adım 2: II. öncülü inceleyelim.
  
  “Farklı ortamlarda aynı kaynaktan çıkan sesler farklıdır.”
  
  Bu ifade bilimsel olarak doğrudur (mesela suyun içinde keman sesi havada olduğundan farklı duyulur). Ancak soruda Kübra sadece bir konsere gitmiş. Yani ortam değişmemiş, hep aynı konser salonunda (hava ortamında) dinliyor. Metinde ortamın değiştiğine dair bir bilgi olmadığı için bu çıkarımı yapamayız.
  
  Bu yüzden II. öncül yanlıştır (bu parçadan çıkarılamaz).
• Adım 3: III. öncülü inceleyelim.
  
  “Sesler gazlarda yayılabilir.”
  
  Konser salonunun içi hava ile doludur ve hava bir gaz karışımıdır. Kübra’nın müzik aletlerinin sesini duyabilmesi için sesin havada (gaz ortamda) yayılıp kulağına gelmesi gerekir. Eğer ses gazlarda yayılmasaydı, Kübra o sesleri duyamazdı.
  
  Bu yüzden bu olaydan bu sonucu çıkarabiliriz. III. öncül doğrudur.

Sonuç: Yapılabilecek çıkarımlar I ve III numaralı maddelerdir.

Cevap: B) I ve III