Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki soruları tek tek, sanki sınıfta yan yanaymışız gibi inceleyelim ve çözelim. Hazırsan başlayalım!
1. Aşağıdakilerden hangisi ısı iletkeni maddelerden yapılmıştır?
- A) Termos
- B) Tencere kulpu
- C) Tost makinesi ızgarası
- D) Çift cam
Çözüm: Öncelikle ısı iletkeni ne demekti hatırlayalım. Isıyı iyi ileten, yani ısının bir yerden bir yere kolayca geçmesini sağlayan maddelere ısı iletkeni diyoruz. Genellikle metaller (demir, bakır, alüminyum gibi) iyi iletkendir. Isı yalıtkanı ise ısının geçişini engelleyen maddelerdir.
Şimdi şıklara bakalım:
- Termos: İçindeki sıvıyı sıcak veya soğuk tutmak için tasarlanmıştır, yani ısı yalıtımı yapar.
- Tencere kulpu: Elimizi yakmaması için plastikten veya tahtadan yapılır, yani yalıtkandır.
- Çift cam: İki cam arasında boşluk bırakılarak ısı yalıtımı sağlanır.
- Tost makinesi ızgarası: Ekmeği kızartmak için ısının ekmeğe iletilmesi gerekir. Bu yüzden metalden yapılır ve ısı iletkenidir.
Cevap: C
2. Aşağıdakilerden hangisi ısı yalıtım malzemelerinden biri değildir?
- A) Ahşap
- B) Bakır levha
- C) Cam yünü
- D) Plastik köpük
Çözüm: Soru bizden yalıtım malzemesi olmayanı, yani ısıyı iyi ileten bir maddeyi bulmamızı istiyor.
- Ahşap, Cam yünü ve Plastik köpük: Bu maddelerin hepsi ısıyı kötü iletirler. Bu yüzden binalarda ve eşyalarda ısı yalıtımı (ısıyı korumak) için kullanılırlar.
- Bakır levha: Bakır bir metaldir. Metaller ısıyı çok iyi iletirler. Bu yüzden bakır bir yalıtım malzemesi değil, bir ısı iletkenidir.
Cevap: B
3. Aşağıda verilen “yalıtım malzemesi-yanma özelliği” eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Plastik köpük — Yanmaz
- B) Ahşap — Yanar
- C) Volkan tüfleri — Yanmaz
- D) Katran — Yanar
Çözüm: Yalıtım malzemelerinin yanıp yanmama özellikleri güvenliğimiz için çok önemlidir. Hadi eşleştirmeleri kontrol edelim:
- Ahşap: Kolay alev alır ve yanar. (Doğru)
- Volkan tüfleri: Doğal bir malzemedir ve yanmaz. (Doğru)
- Katran: Yanıcı bir maddedir. (Doğru)
- Plastik köpük (Strafor): Petrol ürünüdür ve ne yazık ki kolayca alev alıp yanar. Ancak seçenekte “Yanmaz” denilmiş. Bu bilgi yanlıştır.
Cevap: A
4. Aşağıdakilerden hangisi sıvı bir yakıttır?
- A) Benzin
- B) Doğal gaz
- C) Kömür
- D) Odun
Çözüm: Yakıtları fiziksel hallerine göre katı, sıvı ve gaz olarak ayırıyoruz.
- Kömür ve Odun: Katı yakıtlardır.
- Doğal gaz: Adı üzerinde, gaz halindeki bir yakıttır.
- Benzin: Araçlarda kullandığımız, akışkan olan sıvı bir yakıttır.
Cevap: A
5. Aşağıdakilerden hangisi yenilenemez bir enerji kaynağıdır?
- A) Biyokütle
- B) Güneş
- C) Petrol
- D) Rüzgâr
Çözüm: Enerji kaynaklarını “Yenilenebilir” (tükenmeyen, doğa dostu) ve “Yenilenemez” (tükenebilen, fosil yakıtlar) olarak ikiye ayırıyoruz.
- Güneş, Rüzgâr ve Biyokütle: Kaynağını doğadan alan ve sürekli kendini yenileyen temiz enerji kaynaklarıdır.
- Petrol: Fosil bir yakıttır. Oluşumu milyonlarca yıl sürer ve kullanıldıkça tükenir. Bu yüzden yenilenemez enerji kaynağıdır.
Cevap: C
6. K, L ve M maddelerinin bazı özellikleri verilmiştir. Bu tabloya göre maddelerin fiziksel hâlleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Çözüm: Tabloyu senin için dedektif gibi inceleyelim:
K Maddesi:
Sıkıştırılamaz (-), Akışkan (+), Belli bir şekli yok (-).
Analiz: Akışkan olup belli bir şekli olmayan ama sıkıştırılamayan (veya çok az sıkışan) maddeler SIVILARDIR. (K = Sıvı)
L Maddesi:
Sıkıştırılamaz (-), Akışkan değil (-), Belli bir şekli var (+).
Analiz: Belli bir şekli olan ve akmayan maddeler KATILARDIR. (L = Katı)
M Maddesi:
Sıkıştırılabilir (+), Akışkan (+), Belli bir şekli yok (-).
Analiz: Sıkıştırılabilen ve bulunduğu kabı tamamen dolduran maddeler GAZLARDIR. (M = Gaz)
Sıralamamız: K: Sıvı, L: Katı, M: Gaz şeklinde olmalı.
Cevap: D
7. Aşağıda verilen maddelerden hangisinin tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar?
- A) Gümüş yüzük
- B) Hava
- C) Su
- D) Zeytinyağı
Çözüm: Maddenin tanecik hareketlerini hatırla.
Katılar: Tanecikleri birbirine çok yakındır ve yer değiştiremezler. Sadece oldukları yerde titreşim hareketi yaparlar.
Sıvılar ve Gazlar: Titreşimin yanında öteleme (yer değiştirme) ve dönme hareketi de yaparlar.
Şıklara baktığımızda sadece Gümüş yüzük katı bir maddedir. Diğerleri sıvı veya gazdır.
Cevap: A
8. Kütlesi 40 gram, hacmi 80 cm³ olan katı bir maddenin yoğunluğu hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) 2 g/cm³
- B) 1 g/cm³
- C) 0,5 g/cm³
- D) 0,2 g/cm³
Çözüm: Yoğunluğu bulmak için sihirli formülümüzü kullanalım: Yoğunluk = Kütle / Hacim (Dede Muz Bölü Ver).
Verilenler:
Kütle (m) = 40 g
Hacim (v) = 80 cm³
İşlem:
Yoğunluk (d) = 40 / 80
Bu kesri sadeleştirelim. Her iki tarafı 40’a bölersek:
40 / 80 = 1 / 2
1’i 2’ye böldüğümüzde ondalık sayı olarak 0,5 buluruz.
Cevap: C
9. Aşağıdakilerden hangisi yoğunluk birimidir?
- A) g/cm³
- B) °C
- C) mL
- D) g
Çözüm: Yoğunluk formülünü hatırlarsan birimi de hemen bulursun. Yoğunluk = Kütle / Hacim demiştik.
- Kütlenin birimi gramdır (g).
- Hacmin birimi santimetreküptür (cm³).
Bu ikisini böldüğümüzde birimimiz g/cm³ olur.
- °C (Derece Selşiyus) sıcaklık birimidir.
- mL (Mililitre) hacim birimidir.
- g (Gram) kütle birimidir.
Cevap: A