Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin en temel ve eğlenceli konularından biri olan “Sürat, Yol ve Zaman” ilişkisini inceleyeceğiz. Önündeki bu tablo, araçların hızlarını kıyaslamamız için bize harika ipuçları veriyor. Gel, bu soruları birlikte, tane tane çözelim.
Tabloyu incelediğimizde en önemli detay şudur: **Bütün araçlar aynı sürede (2 saat) yol almıştır.** Bu bizim işimizi çok kolaylaştıracak!
1. Hangi aracın sürati en fazladır? Neden?
Bu soruyu çözmek için önce “Sürat” kavramını hatırlayalım. Sürat, bir aracın belli bir zamanda ne kadar yol aldığıdır. Eğer zamanlar eşitse, en çok yol giden en hızlıdır.
Adım 1: Tablodaki araçların 2 saatte aldıkları yollara bakalım.
- Gemi: 80 km
- Tren: 200 km
- Uçak: 700 km
- Otomobil: 240 km
Adım 2: Süratlerini hesaplayarak da kanıtlayabiliriz. Formülümüz: Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman
- Gemi Sürati: 80 / 2 = 40 km/sa
- Tren Sürati: 200 / 2 = 100 km/sa
- Uçak Sürati: 700 / 2 = 350 km/sa
- Otomobil Sürati: 240 / 2 = 120 km/sa
Sonuç ve Açıklama:
Sürati en fazla olan araç Uçaktır. Çünkü eşit sürede (2 saat) diğer tüm araçlardan daha fazla yol (700 km) gitmiştir.
2. Hangi aracın sürati en azdır? Neden?
Burada da mantığımız aynı sevgili öğrencim. Zamanlar eşit olduğuna göre, en az yol giden araç en yavaş olandır.
Adım 1: Tabloya tekrar bakalım ve en küçük yol değerini bulalım.
- Gemi: 80 km (En az)
- Tren: 200 km
- Otomobil: 240 km
- Uçak: 700 km
Adım 2: Hesapladığımız süratlere bakarsak Geminin hızı saatte sadece 40 km çıkmıştı.
Sonuç ve Açıklama:
Sürati en az olan araç Gemidir. Çünkü aynı süre içerisinde (2 saat) en az yolu (80 km) o gitmiştir.
3. Araçlar sabit süratle hareketlerine devam ederlerse 5 saat sonunda alacakları yollar arasında nasıl bir ilişki vardır?
Bu soru aslında bir sıralama sorusudur. Bir araç ne kadar hızlıysa, süre uzadıkça aradaki farkı daha da açar ve daha çok yol alır.
Adım 1: Araçların hız sıralamasını düşünelim. Hızlı olan her zaman daha çok yol alır.
Adım 2: Hızları büyükten küçüğe: Uçak > Otomobil > Tren > Gemi şeklindedir.
Adım 3: 5 saat sonunda alacakları yollar da hızlarıyla aynı sıralamada olacaktır. Hatta istersen zihninden şöyle düşünebilirsin: Uçak 1 saatte 350 km gidiyorsa, 5 saatte çok daha uzağa gider.
Sonuç:
Alınan yolların sıralaması: Uçak > Otomobil > Tren > Gemi şeklinde olur. En çok yolu uçak, en az yolu gemi alır.
4. Eşit uzunluktaki bir yolu hangi hareketli en kısa sürede gider?
Bir yarış düşünelim. Bitiş çizgisine (eşit uzunluktaki yola) ilk kim varır? Tabii ki en hızlı koşan!
Adım 1: Sürat ile zaman ters orantılıdır. Yani sürat arttıkça, varış süresi azalır (kısalır).
Adım 2: En hızlı aracımızı 1. soruda bulmuştuk: Uçak (350 km/sa).
Sonuç:
Eşit uzunluktaki bir yolu Uçak en kısa sürede gider. Çünkü sürati en büyük olan araç odur.
5. Araçların süratlerinin büyükten küçüğe doğru sıralanışı nasıl olur?
İlk soruda yaptığımız hesaplamaları hatırla. Şimdi bunları sadece sıraya dizeceğiz.
Adım 1: Araçların 1 saatteki hızlarını (süratlerini) hatırlayalım:
- Uçak: 350 km/sa
- Otomobil: 120 km/sa
- Tren: 100 km/sa
- Gemi: 40 km/sa
Adım 2: Bu sayıları büyükten küçüğe doğru sıralayalım.
Sonuç:
Sıralama şöyledir: Uçak > Otomobil > Tren > Gemi
Dersimiz bitti! Gördüğün gibi tabloyu dikkatli okuyunca ve “Sürat = Yol / Zaman” mantığını kurunca her şey çorap söküğü gibi geliyor. Başarılar dilerim!