Merhaba sevgili öğrencim! Seninle bugün Fen Bilimleri dersinin “Madde ve Isı” ünitesine ait bu güzel çalışma sayfasını inceleyeceğiz. Hem doğru-yanlış sorularını çözelim hem de tabloyu birlikte dolduralım. Hazırsan arkana yaslan, başlıyoruz!
C. Doğru-Yanlış Sorular
Bu bölümde verilen ifadeleri tek tek okuyup mantığını kavrayarak doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz.
1. Gaz tanecikleri arasındaki boşluklar katı ve sıvıya göre çok daha fazladır.
Çözüm: Doğru (D)
Maddenin hallerini hatırlayalım. Katılarda tanecikler dip dibedir, sıvılarda biraz boşluk vardır ama gazlarda tanecikler birbirinden çok uzaktır ve bağımsız hareket ederler.
2. Eriyen katı maddelerin yoğunluğu artar ancak buz erirken yoğunluğu azalır.
Çözüm: Yanlış (Y)
Burada bir bilgi karmaşası var. Genellikle maddeler katı halden sıvı hale geçerken hacimleri artar ve yoğunlukları azalır. Su ise özel bir maddedir; buz eriyip su olduğunda hacmi küçülür ve yoğunluğu artar. Sorudaki ifade tam tersini söylemiş.
3. Öteleme hareketinin nedeni, maddenin tanecikleri arasında boşluk bulunmasıdır.
Çözüm: Doğru (D)
Öteleme hareketi, taneciklerin yer değiştirmesidir. Bu hareketin yapılabilmesi için taneciklerin hareket edebileceği boşluklara ihtiyacı vardır. Sıvı ve gazlar bu yüzden öteleme yapabilir.
4. Maddenin katı tanecikleri titreşim ve öteleme hareketi yapar.
Çözüm: Yanlış (Y)
Katı maddelerin tanecikleri birbirine çok sıkı bağlıdır. Yer değiştiremezler (öteleme yapamazlar), sadece oldukları yerde titreşim hareketi yaparlar.
5. Isı yalıtımı aile ve ülke ekonomisine katkı sağlar.
Çözüm: Doğru (D)
Kesinlikle! Yalıtım yaparsak evimizi ısıtmak veya soğutmak için daha az yakıt harcarız. Bu da cebimizden daha az para çıkması demektir.
6. Fosil yakıtlar yenilenebilir enerji kaynaklarıdır.
Çözüm: Yanlış (Y)
Kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlar tükendiklerinde yerlerine yenisinin gelmesi milyonlarca yıl sürer. Bu yüzden bunlar yenilenemez enerji kaynaklarıdır.
7. Doğal gaz kullanımı çevreye kömür ve odundan daha az zarar verir.
Çözüm: Doğru (D)
Doğal gaz da bir fosil yakıttır ancak yandığında kömür ve oduna göre daha az kül ve zehirli gaz bırakır. Daha temiz bir yanma sağlar.
8. Cam, ısı yalıtkanı olan bir maddedir.
Çözüm: Doğru (D)
Metallerle kıyaslandığında cam, ısıyı iyi iletmez. Bu yüzden ısı yalıtkanı sınıfına girer (Ancak pencerelerde ısı kaybı olmasın diye çift cam kullanırız, tek başına cam mükemmel bir yalıtkan değildir ama iletken de değildir).
9. Cam yünü ısı yalıtım ürünüdür.
Çözüm: Doğru (D)
Binaların çatılarında veya duvarlarında o sarı renkli pamuk gibi malzemeyi görmüşsündür. İşte o cam yünüdür ve harika bir ısı yalıtımı sağlar.
10. Metaller ısıyı iyi iletmez.
Çözüm: Yanlış (Y)
Tam tersi! Demir, bakır, alüminyum gibi metaller ısıyı çok iyi iletirler. Bu yüzden tencerelerimiz metalden yapılır ki yemek çabuk pişsin.
11. Isıyı iyi aktaran maddelere ısı iletkeni denir.
Çözüm: Doğru (D)
Tanım aynen böyledir. Isı enerjisini bir uçtan diğer uca hızlıca geçiren maddeler ısı iletkenidir.
12. Elyaf ısı yalıtkanı bir malzemedir.
Çözüm: Doğru (D)
Kışlık montlarımızda veya yorganlarımızda elyaf kullanılır. Vücut ısımızı dışarı kaçırmaz, bizi sıcak tutar.
13. Evlerde kullandığımız halılar kışın ısı yalıtımı sağlar.
Çözüm: Doğru (D)
Halılar gözenekli yapısı sayesinde havayı hapseder ve yerdeki soğuğun ayağımıza gelmesini engeller.
14. İtfaiyecilerin kıyafetleri ısı iletkeni olan maddelerden yapılır.
Çözüm: Yanlış (Y)
Düşünsene, eğer iletken olsaydı itfaiyeciler yangına yaklaştığında hemen yanarlardı. Onların kıyafetleri, onları yüksek sıcaklıktan korumak için ateşe dayanıklı ısı yalıtkanı malzemelerden yapılır.
Ç. Tablo Doldurma
Şimdi maddeleri Isı İletkeni (ısıyı iyi geçiren) ve Isı Yalıtkanı (ısıyı geçirmeyen/zor geçiren) olarak sınıflandıralım. Unutma, genellikle metaller iletkendir, metal olmayanlar (ahşap, plastik, yün vb.) yalıtkandır.
- Alüminyum folyo: Bir metaldir.
Sonuç: Isı İletkeni (+) - Demir kaşık: Demir bir metaldir. Çorbanın içinde unutursan sapı hemen ısınır.
Sonuç: Isı İletkeni (+) - Çift cam: İki cam arasında boşluk veya vakum vardır, ısı geçişini engellemek için yapılır.
Sonuç: Isı Yalıtkanı (+) - Cam yünü: Binaları yalıtmak için kullanılır.
Sonuç: Isı Yalıtkanı (+) - Gümüş küpe: Gümüş en iyi iletkenlerden biridir.
Sonuç: Isı İletkeni (+) - Cam çubuk: Cam malzemeler ısıyı metaller kadar hızlı iletmez, yalıtkan sınıfındadır.
Sonuç: Isı Yalıtkanı (+) - Plastik köpük: Strafor köpükler içinde bolca hava barındırır ve harika bir yalıtkandır.
Sonuç: Isı Yalıtkanı (+) - Bakır tel: Elektrik kablolarının içinde de vardır, ısıyı da elektriği de çok iyi iletir.
Sonuç: Isı İletkeni (+) - Tahta: Tahta kaşıkla yemek karıştırırız ki elimiz yanmasın. Demek ki ısıyı iletmiyor.
Sonuç: Isı Yalıtkanı (+) - Aynalı cam: Temel maddesi camdır.
Sonuç: Isı Yalıtkanı (+)
Konuyu harika bir şekilde tekrar ettik. Isı yalıtımı ve maddenin halleri konusundaki bu bilgilerin zihnine iyice yerleştiğine eminim. Başarılar dilerim!