6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Gün Yayınları Sayfa 198

Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin çok keyifli bir konusu olan “Sesin Maddeyle Etkileşimi” ve “Ses Yalıtımı” üzerine konuşacağız. Görseldeki “Sesi Emen Kutular” etkinliği, sesin farklı maddelerde nasıl davrandığını anlamamız için harika bir deney.

Bu etkinlikte amaç; saatin sesini en aza indirmek, yani sesi soğurmak (hapsetmek). Şimdi “Sonuca Varalım” bölümündeki soruları birlikte, adım adım inceleyelim ve cevaplarını bulalım.

Soru 1: Kutulardan gelen seslerin şiddetinde bir farklılık gözlediniz mi? Bu durumu nasıl açıklayabilirsiniz?

Çözüm:

Bu soruyu cevaplarken deneydeki gözlemlerimizi ve bilimsel nedenini düşünmeliyiz.

• Adım 1 (Gözlem): Evet, kutulardan gelen seslerin şiddetinde kesinlikle bir farklılık gözlemledik. Boş kutudaki saatin sesi çok net ve yüksek duyulurken; içi pamuk, strafor veya cam yünü ile kaplı kutulardan gelen ses çok daha az ve boğuk duyuldu.
• Adım 2 (Bilimsel Açıklama): Bu durumun sebebi maddelerin “sesi soğurma” özelliğidir. Kullandığımız yumuşak ve gözenekli malzemeler, ses dalgalarını içine hapseder (soğurur) ve dışarı çıkmasını engeller. Ancak boş kutunun sert yüzeyi sesi yansıtır, bu yüzden sesi daha şiddetli duyarız.

Soru 2: Etkinlikte kullandığınız maddelerden hangileri sesin yayılmasını engellemek için kullanılabilir?

Çözüm:

Burada “Malzemeler” listesine bakıp, sesi en iyi yutan (emen) maddeleri seçmemiz gerekiyor.

• Adım 1: Malzeme listesini inceleyelim: Kumaş parçası, Pamuk, Strafor köpük, Cam yünü, Gazete kağıdı.
• Adım 2: Sesin yayılmasını engellemek (yalıtım yapmak) için hava boşluklu ve yumuşak maddeler seçmeliyiz. Bu nedenle etkinlikteki şu maddeler kullanılabilir:
  
  – Pamuk
  
  – Strafor köpük
  
  – Cam yünü
  
  – Kumaş parçası
  
  – Gazete kağıdı (buruşturulup konulduğunda hava boşluğu oluşturduğu için)

Soru 3: Karton kutunun içerisi sert bir madde ile kaplansaydı saatin sesi nasıl duyulurdu?

Çözüm:

Bu adımda, yalıtım malzemelerinin tam tersi özellikteki (sert) maddeleri düşüneceğiz.

• Adım 1: Sert maddelerin (örneğin metal levha, fayans veya sert plastik) özelliğini hatırla. Bu maddeler sesi soğurmaz, tam tersine yansıtır (ayna gibi geri gönderir).
• Adım 2: Eğer kutunun içini sert bir maddeyle kaplasaydık, ses dalgaları kutu içinde sürekli çarpıp geri dönecekti. Bu da sesin şiddetinin azalmasını engellerdi.
• Sonuç: Saatin sesi çok daha net, gür ve şiddetli duyulurdu. Hatta kutu içinde yankı bile oluşabilirdi.

Soru 4: Sesin yayılmasını engellemek için hangi tür maddeler tercih edilir?

Çözüm:

Şimdi tüm bu deneyden çıkardığımız genel kuralı yazalım. Bu bilgi, ses yalıtımı sorularının anahtarıdır.

• Adım 1: Deneyde sesi en iyi kesen maddelerin ortak özelliklerine bakalım. Hepsi yumuşaktı, içinde küçük hava boşlukları vardı ve pürüzlüydü.
• Adım 2: Ses yalıtımı yapmak ve yayılmayı engellemek için şu özelliklere sahip maddeler tercih edilir:
  
  1. Gözenekli yapıda olanlar (İçinde hava boşlukları olan).
  
  2. Yumuşak olanlar.
  
  3. Lifli yapıda olanlar.
• Örnekler: Sünger, strafor köpük, cam yünü, taş yünü, keçe ve kumaş gibi maddeler ses yalıtımı için en uygun maddelerdir.

Unutma; sert ve pürüzsüz yüzeyler sesi yansıtırken, yumuşak ve gözenekli yüzeyler sesi soğurur (emer). Bu bilgiyi aklında tutarsan tüm yalıtım sorularını kolayca çözersin! Başarılar dilerim.