Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün fen bilimleri dersinde enerji tasarrufu, ses kirliliği ve çevre sorunları hakkında harika bir çalışma yapacağız. Hazırsanız hemen sorulara geçelim!
—
7. Enerji Tasarrufu Haftası’nda bir proje hazırlayan Mert ve arkadaşları okulları ile ilgili aşağıdaki öneri listesini hazırlamışlardır. Listeyi inceleyerek yapılması uygun bulduklarınızın karşısına “+”, uygun bulmadıklarınızın karşısına “X” işareti koyunuz.
Sevgili çocuklar, bu soruda okulda enerji tasarrufu sağlamak için yapılması gereken bazı öneriler verilmiş. Bizim yapmamız gereken, bu önerilerin enerji tasarrufu açısından uygun olup olmadığını düşünerek yanlarına doğru işareti koymak.
- Okul koridorlarındaki lambaların sensörlü olanlarla değiştirilmesi.
- Okulu güzelleştirmek için okul bahçesindeki lambaların sayısının arttırılması.
- Sınıflarda kullanılan perdelerin açık renkte olanlarla değiştirilmesi.
- Okuldaki ampullerin tasarruflu olanlarla değiştirilmesi.
Bu öneri çok mantıklı! Sensörlü lambalar, insanlar geçtiğinde yanıp kimse olmadığında söneceği için gereksiz yere enerji harcanmasını önler. Bu yüzden buraya “+” işareti koymalıyız.
Okulu güzelleştirmek güzel ama lambaların sayısını arttırmak enerji tasarrufu sağlamaz, tam tersine daha çok elektrik harcanmasına neden olur. Bu yüzden buraya “X” işareti koymalıyız.
Açık renkli perdeler gün ışığını daha iyi yansıtır. Bu sayede gündüzleri lambaları daha az yakarız. Bu da enerji tasarrufu demektir. O yüzden buraya “+” işareti koymalıyız.
Tasarruflu ampuller, normal ampullere göre daha az elektrik harcar ve daha uzun ömürlü olur. Bu da kesinlikle enerji tasarrufu sağlar. Bu öneriye de “+” işareti koymalıyız.
—
8. Aşağıdaki ifadeleri okuyunuz. Ses kirliliğine neden olan durumların altındaki kutuyu boyayınız.
Şimdi de ses kirliliği konusuna geldik. Ses kirliliği, çevremizdeki rahatsız edici ve yüksek seslerdir. Bu soruda, ses kirliliğine neden olan durumları bulup kutucukları boyayacağız.
- Sokak aydınlatmalarının arttırılması
- Şehir içi inşaat çalışmaları
- Çöplerin çevreye gelişigüzel atılması
- Konser alanlarının şehir merkezine yapılması
Sokak aydınlatmalarının artması ışık kirliliğini etkiler, ses kirliliğini etkilemez. Bu yüzden bu kutuyu boyamıyoruz.
İnşaatlarda kullanılan makineler çok gürültülü çalışır. Bu da ses kirliliğine neden olur. Bu kutuyu boyamalıyız.
Çöplerin gelişigüzel atılması çevre kirliliğine yol açar ama doğrudan ses kirliliğine neden olmaz. Bu kutuyu boyamıyoruz.
Konserler yüksek sesle yapılır. Eğer bu alanlar şehir merkezine yapılırsa, orada yaşayan insanlar için büyük bir ses kirliliği oluşturur. Bu kutuyu da boyamalıyız.
—
9. Mersin Bozyazı’da Tarçın isimli deniz kaplumbağası sahildeki kumsala yaklaşık 120 yumurta bıraktı. Bu olay civarda oturanlar arasında duyuldu ve yuva hayvanseverler tarafından koruma altına alındı. 46 gün sonra yavruların birer ikişer yuvadan çıktıkları ancak deniz yerine yakındaki ışıklara yöneldikleri görüldü.
Metinde belirtilen sorunun kaynağını belirleyiniz. Siz de araştırma yaparak karşılaşılan benzer bir durumu aşağıya yazınız.
Bu soruda Tarçın adında bir deniz kaplumbağasının yumurtalarından çıkan yavrularının bir sorun yaşadığını görüyoruz. Yavrular deniz yerine ışıklara yönelmişler. Bu durumun nedenini bulmamız gerekiyor.
Sorunun Kaynağı:
Deniz kaplumbağası yavrularının deniz yerine ışıklara yönelmesinin en önemli nedeni, çevredeki yapay ışıklardır. Normalde deniz kaplumbağası yavruları, ay ışığının veya yıldızların yansıdığı denizi takip ederek denize ulaşırlar. Ancak sahildeki otellerin, evlerin veya sokak lambalarının parlak ışıkları, onları yanıltır ve bu ışıklara doğru yönelmelerine neden olur. Bu da onların denize ulaşmalarını zorlaştırır ve hayatta kalma şanslarını azaltır.
Benzer Bir Durum:
Bu tür durumlar sadece deniz kaplumbağalarında değil, bazı deniz kuşlarında da görülebilir. Özellikle şehirlerin deniz kenarında olduğu yerlerde, gece uçan kuşlar da binaların ışıklarına aldanarak yönlerini şaşırabilirler. Örneğin, gece uçan martılar veya yelkovan kuşları, sahildeki ışıklandırma nedeniyle karaya doğru uçup binalara çarpabilirler.
—
10. Tabloda iki farklı aydınlatma aracına ait özellikler verilmiştir.
| I. | II. |
| :—————– | :—————– |
| Uzun ömürlüdür. | Yağ kullanılır. |
| Elektrikle çalışır. | Alevle aydınlatır. |
Özellikleri verilen aydınlatma araçlarını belirleyerek yazınız.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize iki farklı aydınlatma aracı hakkında bilgiler verilmiş. Bizden istenen, bu bilgilere bakarak hangi aydınlatma araçlarının olduğunu tahmin etmemiz.
Adım 1: İlk aydınlatma aracına bakalım. Özellikleri “Uzun ömürlüdür” ve “Elektrikle çalışır” diyor. Günümüzde kullandığımız birçok aydınlatma aracı elektrikle çalışır ve uzun ömürlüdür. Ampuller, LED’ler gibi.
Adım 2: Şimdi ikinci aydınlatma aracına bakalım. Özellikleri “Yağ kullanılır” ve “Alevle aydınlatır” diyor. Bu özellikler bize geçmişte kullanılan bir aydınlatma aracını hatırlatıyor. Yağla çalışan ve alevle yanan bir ışık kaynağı nedir?
Sonuç:
I. aydınlatma aracı büyük ihtimalle bir ampul veya LED lambadır. Çünkü elektrikle çalışır ve uzun ömürlüdür.
II. aydınlatma aracı ise bir gaz lambası veya kandildir. Çünkü yağ kullanılır ve alevle aydınlatır.
Umarım bu açıklamalar soruları anlamanıza yardımcı olmuştur. Hepinize başarılar dilerim!