Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Bugün birlikte Fen Bilimleri dersinde “Katı Maddelerin Hacmini Ölçüyorum” etkinliğini yapacağız. Hazırsan başlayalım!
UYGULAYALIM
Katı Maddelerin Hacmini Ölçüyorum
Aşağıdaki malzemeleri kullanarak etkinliğin basamaklarını uygulayınız. Değerlendirme bölümündeki soruların yanıtlarını noktalı alana yazınız.
Amaç: Farklı katı maddelerin hacimlerini ölçerek karşılaştırmak.
MALZEMELER
- 3 adet aynı hacimde, ölçülü kap
- Su
- 1 adet elma
- 1 adet taş
- 1 adet orta büyüklükte patates
(Görselde elma, taş ve patates ile birlikte 3 adet dereceli kap gösterilmiştir. Dereceli kapların üzerinde mililitre (ml) cinsinden ölçüm çizgileri bulunmaktadır.)
UYGULAMA BASAMAKLARI
- Ölçülü kaplara eşit miktarda su koyunuz.
- I. kaba elma koyunuz ve su seviyesini ölçünüz.
- II. kaba taş koyunuz ve su seviyesini ölçünüz.
- III. kaba patates koyunuz ve su seviyesini ölçünüz.
UYGULAMANI DEĞERLENDİR
1. Maddelerin hacimlerini sırasıyla hesaplayınız.
Bu soruyu cevaplamak için öncelikle yaptığımız deneyi gözden geçirelim. Her bir kaba bir madde koyduğumuzda suyun seviyesinin yükseldiğini gözlemledik. İşte bu yükselen su seviyesi, koyduğumuz maddenin hacmini gösteriyor. Yani, maddenin hacmini bulmak için şu adımları izleyeceğiz:
Adım 1: Her kaptaki başlangıç su seviyesini not alın. (Bu, deneyin başında her kaba eşit miktarda su koyduğumuz için aynı olacaktır.)
Adım 2: Her bir maddeyi (elma, taş, patates) ayrı ayrı kaplara koyduktan sonra su seviyesinin ne kadar yükseldiğini ölçün.
Adım 3: Maddenin hacmi, son su seviyesi ile ilk su seviyesi arasındaki farktır. Yani, Madde Hacmi = Son Su Seviyesi – İlk Su Seviyesi
Şimdi bu adımları her madde için uygulayalım:
Elma Hacmi: (Elmayı koyduktan sonraki su seviyesi) – (Başlangıçtaki su seviyesi) = ? ml
Taş Hacmi: (Taşı koyduktan sonraki su seviyesi) – (Başlangıçtaki su seviyesi) = ? ml
Patates Hacmi: (Patatesi koyduktan sonraki su seviyesi) – (Başlangıçtaki su seviyesi) = ? ml
(Burada öğrenciden kendi yaptığı ölçümleri yazması beklenmektedir. Eğer bir örnek verilecekse, o örneğe göre hesaplama yapılmalıdır.)
2. Ölçtüğünüz
Bu soruyu cevaplamak için az önceki adımda hesapladığımız elma, taş ve patatesin hacimlerine bakacağız. En büyük sayıya sahip olan madde en başa, en küçük sayıya sahip olan madde ise en sona gelecek şekilde bir sıralama yapacağız. Mesela, eğer elmanın hacmi 70 ml, taşın hacmi 50 ml ve patatesin hacmi 60 ml çıktıysa, sıralamamız şöyle olur:
Elma (70 ml) > Patates (60 ml) > Taş (50 ml)
Bu şekilde kendi ölçümlerinize göre sıralayınız.
3. Gözlem sonuçlarınıza göre hangi yöntemi kullanarak maddelerin hacimlerini sıraladınız? Açıklayınız.
Sevgili öğrencim, bu deneyde maddelerin hacmini nasıl ölçtük? Su dolu bir kaba maddeyi attık ve suyun seviyesinin yükselmesini sağladık. Yükselen su miktarı, attığımız maddenin ne kadar yer kapladığını, yani hacmini gösterdi. Bu yönteme “yer değiştirme yöntemi” denir.
Yani, gözlem sonuçlarımıza göre, maddelerin hacimlerini
su dolu kapta yer değiştiren su miktarını ölçerek
sıraladık. Çünkü bir cisim sıvı içinde ne kadar çok yer kaplarsa, o kadar çok suyun yerini değiştirir ve su seviyesini o kadar çok yükseltir. Bu sayede hangi maddenin hacminin daha büyük olduğunu anlamış olduk.