Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin bu bölümünde maddenin ölçülebilir özelliklerinden kütleyi öğreneceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**2. BÖLÜM: MADDENİN ÖLÇÜLEBİLİR ÖZELLİKLERİ**
Dersimize başlarken düşünelim bakalım, marketten veya pazardan yiyecek ve içecek alırken hangi ölçü birimleri kullanılıyor hiç merak ettiniz mi?
Kütle
Maddeyi, yani çevremizdeki her şeyi beş duyu organımızla tanırız. Bir şeyin rengine bakarız, dokunuruz, tadına bakarız, koklarız. Ama bazen maddelerin ne kadar olduğunu, yani miktarını ölçmemiz gerekir. İşte tam bu noktada kütle kavramı devreye giriyor. Maddelerin miktarını ölçmek için bazı özel araçlara ihtiyaç duyarız.
Aşağıdaki görsellerde günlük hayatta kütle ölçümü ile ilgili örnekler görüyoruz:
Görsel 4.5. Günlük Hayattan Kütle Ölçümü ile İlgili Örnekler
-
Baskül: Kendi kütlemizi ölçmek için kullandığımız tartı.
-
Hassas terazi: Daha küçük miktardaki maddelerin kütlesini hassas bir şekilde ölçmek için kullanılır. Örneğin, laboratuvarlarda veya kuyumcularda.
-
Ölçü kabı: Sıvıların hacmini ölçmek için kullanılır. Üzerinde çizgiler bulunur ve bu çizgiler belirli hacim değerlerini gösterir.
Bir sağlık kuruluşuna başvurduğunuzda doktorun sizi baskülle tarttığını görmüşsünüzdür. Manavdan domatesin, meyvenin kütlesini terazi kullanarak ölçtüğünü görürsünüz. Bu ölçümlerin amacı, maddelerin kütlesini doğru bir şekilde belirleyerek net sonuçlara ulaşmaktır.
Aşağıdaki görsellerde de kütle ölçümü ile ilgili farklı örnekler var:
Görsel 4.6. Kütle Ölçüm Örnekleri
-
Elektronik terazi: Günümüzde en sık karşılaştığımız tartı türlerinden biridir. Marketlerde, eczanelerde ve evlerimizde kullanılır.
-
Mutfak terazisi: Yemek yaparken malzemelerin kütlesini ölçmek için kullanılır. Üzerinde genelde gram cinsinden ölçüm yapılır.
-
Eşit kollu terazi: Maddelerin kütlesini birbirleriyle karşılaştırarak ölçmek için kullanılır. Eskiden daha yaygın kullanılan bir tartı türüydü.
Değişmeyen madde miktarına kütle denir. Dünya’da kütle, ortak kabul edilen standart kütlelerle karşılaştırılarak ölçülür. Katı maddelerin kütlesini ölçmek için eşit kollu terazi kullanılır. Kütleyi ifade etmek için kullanılan ölçü birimleri kilogram (kg) ve gramdır (g).
Unutmayalım:
1 kilogram 1000 gram eder.
Şimdi de eşit kollu terazi ile katı bir maddenin kütlesinin nasıl ölçüldüğüne bakalım:
- Terazinin bir kefesine tartılacak katı madde yerleştirilir.
- Diğer kefesine standart demir ağırlıklar, iki kefe arasında denge oluşacak şekilde yerleştirilir.
- Terazinin her iki kefesi dengeye ulaştığında katı maddenin kütlesi ölçülmüş olur.
Bu bilgilerle kütle konusunu daha iyi anladığınızı umuyorum. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!
