Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte eğlenceli bir etkinlik yapacağız ve bu etkinlikteki soruları adım adım çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**UYGULAYALIM**
**Arabam Trafikte**
Aşağıdaki malzemeleri kullanarak etkinliğin basamaklarını uygulayınız. Değerlendirme bölümündeki soruların yanıtlarını noktallı alana yazınız.
**Amaç:** Kuvvetin hızlandırıcı, yavaşlatıcı, yön değiştirici etkisini gözlemlemek.
**MALZEMELER**
* 1 adet mukavva
* 1 adet oyuncak araba
* Boya kalemleri
**UYGULAMA BASAMAKLARI**
* İki kişilik gruplar oluşturunuz.
* Mukavvanın üzerine bir kavşak modeli çiziniz.
* Kavşaktaki yollardan birine yaya geçidi çiziniz.
* Arkadaşınızdan model üzerinde yaya geçidinden geçmesini, kavşağa yaklaşmasını, sağa ya da sola dönerek yolda ilerlemesini isteyiniz.
* Arkadaşınızın yönlendirdiği aracın model üzerindeki hareketlerini gözlemleyiniz.
**UYGULAMANI DEĞERLENDİR**
1. Arabanın hareketi sırasında kuvvetin cisimler üzerindeki hangi etkilerini gözlemlediniz?
**Çözüm:**
Sevgili öğrenciler, bu etkinlikte arabayı hareket ettirirken farklı kuvvet etkilerini gözlemledik.
* **Başlangıçta arabayı hareket ettirmek için itme kuvveti uyguladık.** Bu kuvvet arabayı durduğu yerden hareket ettirdi. Bu, kuvvetin cisimleri hareket ettirme etkisidir.
* **Araba hareket ederken hızlandı.** Daha hızlı gitmesi için daha çok ittik. Bu da kuvvetin cisimleri hızlandırma etkisidir.
* **Araba yavaşladı.** Yaya geçidine yaklaşırken veya bir engele çarpmadan durması için uygulanan kuvvet (belki de frenleme etkisi gibi düşünebiliriz) arabayı yavaşlattı. Bu da kuvvetin cisimleri yavaşlatma etkisidir.
* **Araba kavşakta yön değiştirdi.** Sağa veya sola döndüğünde arabamızın gidiş yönü değişti. Bu, kuvvetin cisimlerin yönünü değiştirme etkisidir.
Yani, arabamızın hareketi sırasında kuvvetin cisimleri hareket ettirme, hızlandırma, yavaşlatma ve yönünü değiştirme etkilerini gözlemledik.
2. Yaya geçidine yaklaşırken kuvvetin araca yaptığı etkiye benzer durumlara günlük hayattan örnekler veriniz.
**Çözüm:**
Yaya geçidine yaklaşırken arabamız yavaşlıyordu, değil mi? Günlük hayatta buna benzer birçok durumla karşılaşırız:
* **Okul servisinin okul bahçesine girerken yavaşlaması:** Okul bahçesine güvenli bir şekilde girmek için servis şoförü aracı yavaşlatır.
* **Trafik ışıklarında duran arabaların yeşil ışık yanınca tekrar hareket etmesi:** Kırmızı ışıkta bekleyen arabalar yeşil ışık yanınca hareket etmeye başlar, önce yavaşça sonra hızlanırlar. Bu yavaşlama ve hızlanma, yaya geçidine yaklaşırken arabamızın yavaşlamasına benzer bir durumdur.
* **Bir yokuştan inerken hızlanan arabanın, düz yola çıkarken fren yapmasıyla yavaşlaması:** Bu da hızlanma ve ardından yavaşlama etkisine örnektir.
* **Bir çocuğun kaykayla ilerlerken, önüne bir engel çıktığında kaykayını yavaşlatması:** Bu da tehlikeyi önlemek için yapılan bir yavaşlatma hareketidir.
Bu örneklerin hepsinde bir kuvvet etkisiyle aracın hızı azaltılmıştır.
3. Kavşaktan dönerken kuvvetin araca yaptığı etkiye benzer durumlara günlük hayattan örnekler veriniz.
**Çözüm:**
Arabanın kavşaktan dönerken yön değiştirmesi gibi, günlük hayatta da birçok yönde hareket eden araç veya nesne görürüz:
* **Bisikletin viraj alması:** Bisiklet sürerken gidonları çevirerek yönümüzü değiştiririz. Bu, kuvvetin yön değiştirme etkisine harika bir örnektir.
* **Annenizin arabayla markete giderken sağa ya da sola dönmesi:** Trafikte ilerlerken sürekli olarak yönümüzü değiştiririz.
* **Bir geminin limana yanaşırken dümen kırması:** Gemi kaptanı, geminin yönünü değiştirmek için dümeni kullanır.
* **Uçağın havalandıktan sonra pistten ayrılıp gökyüzünde yön değiştirmesi:** Uçaklar da havada kanatları ve dümenleri sayesinde yönlerini değiştirirler.
* **Çocuğun elindeki topu farklı yönlere atması:** Topu atarken uyguladığımız kuvvet, topun gidiş yönünü belirler.
Bu örneklerde de görüldüğü gibi, bir kuvvet uygulayarak cisimlerin hareket yönlerini değiştirebiliriz.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!