Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle birlikte fen bilimleri dersinde çok önemli bir konuyu, aydınlatmayı ve ışık kirliliğini konuşacağız. Hazırsanız, hemen soruları çözmeye başlayalım!
PEKİŞTİRELİM
Uygun Aydınlatma mı, Işık Kirliliği mi?
Aşağıdaki ifadelerden ışık kirliliğine neden olanların numaralarını tabloda bulunan “Işık Kirliliği” bölümüne, uygun aydınlatmaların numaralarını ise “Uygun Aydınlatma” bölümüne yazınız.
| Numara | İfade |
|——–|——————————————–|
| 1 | Parklarda ve bahçelerde kullanılan görsel aydınlatmalar |
| 2 | Ameliyathane aydınlatmaları |
| 3 | Dış cephe bina aydınlatmaları |
| 4 | Lazerli ışık gösterileri |
| 5 | Trafik lambaları |
| 6 | Turistik alanlardaki kafe aydınlatmaları |
| Işık Kirliliği | Uygun Aydınlatma |
|—————-|——————-|
| | |
Işık kirliliğine sebep olduğunu düşündüğünüz başka hangi uygulamalar bulunmaktadır? Yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda yapmamız gereken şey, verilen aydınlatma türlerinin hangisinin ışık kirliliğine neden olduğunu, hangisinin ise amaca uygun bir aydınlatma olduğunu belirlemek. Gelin hep birlikte tek tek inceleyelim:
* **1. Parklarda ve bahçelerde kullanılan görsel aydınlatmalar:** Bazen bu aydınlatmalar gereğinden fazla parlak veya yanlış yönlendirilmiş olabilir. Bu da gereksiz yere ışık kirliliğine yol açabilir. Bu yüzden bu maddeyi “Işık Kirliliği” altına yazabiliriz.
* **2. Ameliyathane aydınlatmaları:** Ameliyathanelerdeki aydınlatmalar, doktorların daha iyi görebilmesi için çok önemlidir. Bu aydınlatmalar özel olarak tasarlanır ve gereklidir. Bu yüzden bu maddeyi “Uygun Aydınlatma” altına yazacağız.
* **3. Dış cephe bina aydınlatmaları:** Binaların dış cephelerinin gereksiz yere çok parlak aydınlatılması, gökyüzüne doğru yayılan ışıkla ışık kirliliğine neden olabilir. Bu nedenle bunu “Işık Kirliliği” bölümüne yazalım.
* **4. Lazerli ışık gösterileri:** Lazerli ışık gösterileri genellikle eğlence amaçlıdır ve gökyüzüne doğru yönlendirildiğinde veya çok parlak olduğunda ışık kirliliğine katkıda bulunabilir. O yüzden bunu da “Işık Kirliliği”ne ekliyoruz.
* **5. Trafik lambaları:** Trafik lambaları, trafiği düzenlemek ve güvenliği sağlamak için olmazsa olmazdır. Bu aydınlatmalar belirli bir amaca hizmet eder ve ışık kirliliğine neden olmazlar. Bu yüzden “Uygun Aydınlatma” altına yazıyoruz.
* **6. Turistik alanlardaki kafe aydınlatmaları:** Turistik alanlardaki kafelerin aydınlatmaları, atmosfer oluşturmak ve insanları davet etmek için kullanılır. Eğer bu aydınlatmalar aşırı parlak değilse ve çevreye zarar vermiyorsa “Uygun Aydınlatma” olarak kabul edilebilir. Ancak bazen bu aydınlatmalar da gereğinden fazla olabilir. Soruda “uygun aydınlatma” olarak belirtildiği için bu kategoriye koyalım.
Şimdi bu bilgileri tabloya yerleştirelim:
| Işık Kirliliği | Uygun Aydınlatma |
|—————-|——————-|
| 1 | 2 |
| 3 | 5 |
| 4 | 6 |
Işık kirliliğine sebep olduğunu düşündüğümüz başka uygulamalar neler olabilir sizce? Mesela, gece geç saatlere kadar açık olan ve parlak ışık veren iş yerleri, gereksiz yere kullanılan sokak lambaları, gece maçları için kullanılan stadyum aydınlatmaları gibi pek çok örnek verebiliriz.
BİLGİ BANKASI
Sergilenen eserlerin iyi görülebilmesi için uygun bir aydınlatmaya ihtiyaç var. Ancak aydınlatmada kullanılan ışık çok güçlü olduğunda sanat eserlerinin yıpranmasına, renklerinin solmasına ve ısınıp kuruyarak kırılganlaşmasına neden olabilir. Bunun için sanat eserlerinin bulunduğu ortamlarda ışık miktarı iyi ayarlanmalıdır. Ayrıca ışığın doğrudan eserin üzerine düşürülmemesine de dikkat edilmesi gerekir. Tam da bu nedenle müzelerde fotoğraf çekerken flaş kullanılması yasaktır, çünkü flaşlar bir anlığına da olsa çok güçlü bir ışık yayar.
TÜBİTAK Bilim Çocuk dergisinden alınmıştır.
Bu bilgi bankası bölümü de bize müzelerdeki eserlerin korunması için aydınlatmanın ne kadar önemli olduğunu anlatıyor. Işık hem eserlerin daha iyi görünmesini sağlamalı hem de onlara zarar vermemelidir. Bu yüzden aydınlatma ayarlarının çok dikkatli yapılması gerekiyor.
Umarım bu soruları hep birlikte çözmekten keyif almışsınızdır! Unutmayın, aydınlatma hayatımızı kolaylaştırır ama onu doğru kullanmak da en az onun kadar önemlidir.