Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Bugün Fen Bilimleri dersinde kuvvetin etkilerini birlikte öğreneceğiz. Hazırsanız hemen ilk sorumuza geçelim!
4. Teknolojinin gelişimi ile mıknatıs da yeni alanlarda kullanılmaya başlamıştır. Verilen görsel-lerde mıknatısların hangi alanda kullanıldığını görsellerin altına yazınız.
Bu soruda bize mıknatısların kullanıldığı yerleri gösteren üç farklı görsel verilmiş. Bu görselleri dikkatlice inceleyip her birinin altına mıknatısın hangi alanda kullanıldığını yazacağız.
* İlk görselde bir MR cihazı görüyoruz. Mıknatıslar, tıpta kullanılan bu tür cihazlarda vücudumuzun içini görüntülemek için kullanılır. Yani bu görselin altına “Tıp (MR Cihazı)” yazabiliriz.
* İkinci görselde hızlı bir tren var. Bu trenler manyetik levitasyon (maglev) teknolojisi ile çalışır. Mıknatıslar sayesinde tren raylara sürtünmeden havada ilerler ve çok daha hızlı gider. Bu görselin altına “Ulaşım (Hızlı Tren)” yazabiliriz.
* Üçüncü görselde ise bir fabrika ve bacalar görünüyor. Bu fabrika, endüstriyel bir alandır. Mıknatıslar, endüstride demir ve diğer metal parçalarını ayırmak, kaldırmak ve taşımak gibi birçok işlemde kullanılır. Bu görselin altına da “Sanayi (Fabrika)” yazabiliriz.
Sonuç:
Tıp (MR Cihazı)
Ulaşım (Hızlı Tren)
Sanayi (Fabrika)
5. Aşağıdaki tabloda hareket durumları ile ilgili örnekler ve kuvvetin etkisini belirten kavramlar verilmiştir. Hareket durumlarının kuvvetin hangi etkisi ile oluştuğunu belirleyerek (+) ile işaretleyiniz.
Bu soruda bize bazı hareket örnekleri verilmiş ve bu hareketlerin hangi kuvvet etkileriyle oluştuğunu tabloda işaretlememiz isteniyor. Kuvvetin etkileri yavaşlatma, hızlandırma, şekil değiştirme ve yön değiştirme olarak sıralanmış. Şimdi her bir hareketi tek tek inceleyelim.
Adım 1: Virajı dönen aracın hareketi
Bir araç viraj alırken ne olur? Sağa veya sola doğru döner, değil mi? Yani aracın yönü değişir. Bu durumda kuvvetin etkisi “Yön değiştirme” olur. Tabloda “Virajı dönen aracın hareketi” satırında “Yön değiştirme” sütununa (+) işareti koyacağız.
Adım 2: İniş yapan uçağın hareketi
Uçak havada giderken yavaşlayarak yere iner. Yavaşlama, kuvvetin bir etkisidir. Bu yüzden “İniş yapan uçağın hareketi” satırında “Yavaşlama” sütununa (+) işareti koyacağız.
Adım 3: Oyun hamuruyla oynarken oluşan etki
Oyun hamuruyla oynarken onu bastırırız, çekiştiririz, şeklini değiştiririz. Yani oyun hamurunun şekli değişir. Bu da kuvvetin bir etkisidir. “Oyun hamuruyla oynarken oluşan etki” satırında “Şekil değiştirme” sütununa (+) işareti koyacağız.
Adım 4: Yarışa başlayan koşucunun hareketi
Bir koşucu yarışa başlarken ne yapar? Koşmaya başlar ve hızlanır. Hızlanma da kuvvetin bir etkisidir. Bu nedenle “Yarışa başlayan koşucunun hareketi” satırında “Hızlanma” sütununa (+) işareti koyacağız.
Sonuç:
| Hareket durumları | Yavaşlama | Hızlanma | Şekil değiştirme | Yön değiştirme |
| :———————————– | :——– | :——- | :————— | :————- |
| Virajı dönen aracın hareketi | | | | + |
| İniş yapan uçağın hareketi | + | | | |
| Oyun hamuruyla oynarken oluşan etki | | | + | |
| Yarışa başlayan koşucunun hareketi | | + | | |
6. Görselde hareket yönü verilen araca uygulanacak kuvvetler ve bu kuvvetlerin etkileriyle ilgili aşağıda verilen ifadelerdeki noktalı yerleri doldurunuz.
Bu soruda bize bir araba ve hareket yönü verilmiş. Araba doğuya doğru gidiyor. Soruda bu araca uygulanacak kuvvetlerin etkileri soruluyor.
Adım 1: Batı yönünde kuvvet uygulandığında araç…
Araba doğuya doğru gidiyor. Eğer biz arabaya batı yönünde, yani arabanın gidiş yönünün tam tersi yönde bir kuvvet uygularsak ne olur? Araba yavaşlar ve durabilir. Bu yüzden “Batı yönünde kuvvet uygulandığında araç …………………… ” kısmına “yavaşlar” yazacağız.
Adım 2: Doğu yönünde kuvvet uygulandığında araç…
Araba zaten doğuya doğru gidiyor. Eğer biz arabaya doğu yönünde, yani arabanın gidiş yönüyle aynı yönde bir kuvvet uygularsak ne olur? Araba daha da hızlanır. Bu yüzden “Doğu yönünde kuvvet uygulandığında araç …………………… ” kısmına “hızlanır” yazacağız.
Adım 3: Aracın durması için hareket yönüyle …………………… yönde kuvvet uygulanmalıdır.
Arabanın durması için, hareket yönünün tersi yönde bir kuvvet uygulamamız gerekir. Araba doğuya gittiği için durması için batıya doğru kuvvet uygulanmalıdır. Bu yüzden noktalı yere “zıt” veya “ters” yazabiliriz. Ama sorunun devamında “yönde” dediği için, tam olarak hangi yöne olması gerektiğini de belirtelim. Dolayısıyla buraya “batı” yazacağız.
Sonuç:
Batı yönünde kuvvet uygulandığında araç yavaşlar.
Doğu yönünde kuvvet uygulandığında araç hızlanır.
Aracın durması için hareket yönüyle batı yönde kuvvet uygulanmalıdır.
Umarım bu açıklamalarla kuvvetin etkilerini daha iyi anlamışsınızdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!