Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün seninle birlikte bu sayfadaki eğlenceli soruları çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
—
**DÜŞÜNELİM**
Su ve ayranı şeffaf bir bardak içinde bekletiniz. Beklettiğiniz sıvılarda zamanla meydana gelen değişimleri karşılaştırınız.
Bu soruda bizden istenen, iki farklı sıvıyı, yani suyu ve ayrani bir bardakta bir süre beklettikten sonra aralarındaki değişimleri gözlemleyip karşılaştırmamız.
**Adım 1:** Su ve ayranı iki ayrı şeffaf bardağa koyalım.
**Adım 2:** Bardakları bir kenara bırakıp bir süre bekleyelim.
**Adım 3:** Bekledikten sonra bardaklardaki su ve ayranı dikkatlice inceleyelim.
Ne gibi değişimler gözlemleyebiliriz? Belki suyun içinde tortu oluşmaz ama ayranın içinde sütte olduğu gibi bir tortu veya ayrışma olabilir. Ya da ikisi de aynı kalabilir. Bu tamamen gözlemimize bağlı. Önemli olan, beklerken neler olduğunu dikkatlice izlemek ve sonra bunları konuşmak.
—
Doğada tahmin edebileceğimizden çok daha fazla madde vardır. Bu maddelerin bazıları tek başına bulunur, bazıları ise birkaç maddenin bir araya gelmesiyle oluşur. Maddeler, saf madde ve karışım olarak ikiye ayrılır.
Bu paragraf bize iki önemli bilgi veriyor. Birincisi, etrafımızda düşündüğümüzden çok daha fazla çeşit madde olduğunu söylüyor. İkincisi ise bu maddelerin iki ana gruba ayrıldığını açıklıyor: **saf maddeler** ve **karışımlar**. Saf maddeler tek başınayken, karışımlar ise birden fazla maddenin bir araya gelmesiyle oluşuyor.
—
**Görsel 4.20. Saf Madde Örnekleri**
Tuz, şeker, altın, bakır, su, oksijen gibi yapılarında kendinden başka madde bulundurmayan maddelere saf madde denir.
Saf maddeler farklı biçim, boyut ve miktarlarda olsa bile her zaman aynı özelliği gösterir. Örneğin, bakırın cezve ya da elektrik kablosu yapımında kullanılması saf madde olma özelliğini değiştirmez.
Burada bize saf maddelere örnekler verilmiş. Gördüğümüz şeker, altın ve bakır gibi maddeler, kendi başlarına olan ve başka hiçbir maddeyle karışmamış olan maddelerdir. Bu yüzden onlara “saf madde” diyoruz. Saf maddelerin en önemli özelliği ne olursa olsun, şekilleri, büyüklükleri veya ne kadar oldukları değişse bile her zaman aynı kalmalarıdır. Mesela bir bakır tencere de aynı bakırdır, bir bakır tel de.
—
**Görsel 4.21. Karışım Örnekleri**
Bazı maddeler iki ya da daha fazla saf maddenin bir araya gelmesiyle oluşur. Böyle maddelere karışım denir. Hamur; un, su, tuz ve mayanın bir araya gelmesiyle oluşan bir karışımdır. Salata, çorba, cacık, reçel, ayran, hava, toprak birer karışımdır. Bir karışımı oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybetmez. Limon ve su ayrı maddelerdir. İkisini birbirine karıştırdığınızda limonun tadını yine alırsınız.
Bu görselde de karışımlara örnekler görüyoruz. Salata, çorba ve cacık gibi yiyecekler, farklı malzemelerin bir araya gelmesiyle oluşmuşlardır. Bu yüzden onlara karışım diyoruz. Karışımlarda, bir araya gelen maddeler kendi özelliklerini kaybetmezler. Yani salatadaki domatesin tadını, cacıktaki salatalığın tadını hala alabiliriz. Tıpkı limonlu su gibi; limonun ekşiliğini ve suyun ferahlığını aynı anda hissederiz.
—
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!